Ana içeriğe atla

Home

soL Haber'de reklam yok, sadece haber var. Bunu birlikte sürdürüyoruz. Abone olarak desteğinizi gösterin.

Yükleniyor...

Türkiye Barış Komitesi: Ukrayna Rusya'ya yönelik saldırganlığın koçbaşı haline getirildi

Türkiye Barış Komitesi, Ukrayna'nın Rusya'ya yönelik saldırganlığın koçbaşı haline getirildiğini, bunun baş sorumlusunun ise emperyalizm olduğunu açıkladı.

Haber Merkezi

Yayın Tarihi: 02.02.2022 , 22:29 Güncelleme Tarihi: 22.01.2025 , 10:54

Türkiye Barış Komitesi Ukrayna konusunda kapsamlı bir değerlendirme yayımladı. Komitenin değerlendirmesi şöyle:

Emperyalizm tehlikeyi büyütüyor

Bir süredir ülkemizin hemen kuzeyinde savaş çanları çalıyor. Uzun süredir milliyetçiliğin körüklendiği ve dünyadaki en gerici rejimlerden biri haline gelen Ukrayna, Rusya’ya yönelik bir saldırganlığın koçbaşı haline getirilmiş durumda. Bunun baş sorumlusu ise elbette emperyalizm. 

Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından, eski Sovyet Cumhuriyetleri, emperyalizmin siyasi yığınak hamlelerinin hedefi oldu. Bu ülkelerden bazılarının sermaye sınıfları, emperyalizmle ilişkileri hızla geliştirdi ve Batı dünyasındaki yerini aldı. Bunların başında Baltık Cumhuriyetleri, yani Estonya, Letonya ve Litvanya geliyor. Bu üç ülke 2004’te Avrupa Birliği’ne ve NATO’ya üye oldu. 

Ukrayna ve Gürcistan'ın NATO üyeliği rotası

Çeşitli iktidar değişikliklerinin de etkisiyle, Ukrayna ve Gürcistan da NATO üyeliği rotasına girmeyi tercih etti. Her iki ülke de, diğer eski Sovyet cumhuriyetleri gibi 1994 yılında, “Barış için Ortaklık” adı verilen ve NATO’nun eski sosyalist ülkelerle olan ilişkilerini geliştirme amacı güden inisiyatife dahil olmuşlardı. 

Ukrayna, Leonid Kuçma’nın Devlet Başkanı olduğu dönemde, 2002’de NATO-Ukrayna Eylem Planı’na imza attı. Emperyalizmin desteğiyle gelişen ve Turuncu Devrim adı verilen olayla iktidara gelen Viktor Yuşçenko döneminde üyeliğe yönelik “yoğunlaştırılmış diyalog” adı verilen sürece girdi. 2008 yılında ise üyeliğin ilk adımı olan “Üyelik Eylem Planı” için NATO’ya başvuru yapıldı. Ancak NATO, bu başvuruyu bugüne dek onaylamadı. Yani Ukrayna’nın üyelik süreci bu noktadan ileriye gitmedi. 

Gürcistan ise, yine emperyalizmin desteğiyle “Gül Devrimi” adı verilen olayın ardından iktidara gelen Mihail Saakaşvili’nin öncülüğünde 2004’te NATO-Gürcistan Eylem Planı’nı imzaladı. Bu ülke de 2006’da Yoğunlaştırılmış Diyalog sürecine girdi. Ukrayna ile birlikte 2008’deki NATO zirvesinde Üyelik Eylem Planı için girişimde bulundu. Ancak bu girişim de karşılık bulmadı. Her iki ülkenin Eylem Planı başvuruları, Rusya’nın karşı çıkması nedeniyle başta Almanya ve Fransa olmak üzere bazı NATO ülkelerinin itirazı ile birlikte sürüncemede bırakıldı1. 2008’den bu yana çeşitli konuşmalarda her iki ülkenin gelecekte NATO üyesi olacağı dile getirilmekle birlikte, bu konuda somut bir adım atılmadı2. 

Romanya ve Bulgaristan ABD'nin planlarında yeni roller üstlenmeye aday

Emperyalizm bir yandan NATO’nun “genişleme hakkı”ndan bahsediyor; NATO’nun genişlemesine kendisinin karar vereceğini açıklıyor. Öte yandan iki ülkenin üyeliği için de somut bir adım atmıyor. Kısacası, bu iki ülkenin NATO üyeliği olasılığını, Rusya’ya karşı bir koz olarak elinde tutuyor.

Bir sıcak savaş yaşanmadan Rusya’yı sıkıştırma adımları, Ukrayna’nın da dahil olduğu Karadeniz coğrafyasının diğer bölgelerini de kapsıyor. NATO üyesi olan Romanya ve Bulgaristan, ABD’nin planlarında yeni roller üstlenmeye aday. 
Romanya son 10 yıllık dönemde ABD ile işbirliğini güçlendirdi; ülkede çeşitli ABD üsleri bulunuyor. Mihail Kogalniceanu Hava Üssü'nü NATO standartlarına göre yeniden inşa etmek ve kapasitesini artırmak için 2,96 milyar dolarlık yatırım yapıyor. Ayrıca Romanya, Mayıs 2016'da faaliyete geçen ve NATO'nun balistik füze savunmasının önemli bir bileşeni olan Deveselu'daki Aegis Ashore sistemine ev sahipliği yapıyor. Romanya, son dönemde birçok NATO misyonuna katkıda bulundu ve savunma sektörüne dönük yoğun yatırımlar yaptı. Romanya ayrıca hem NATO harcama kriterlerini tutturan 11 ülkeden biri oldu; gayri safi yurtiçi hasılasının yüzde 2,02'sini savunmaya ayırdı ve toplam savunma bütçesinin yüzde 23,1’ini yeni donanımlar için harcadı3. Ekipman satın alımları, ikili güvenlik anlaşmaları ve ortak tatbikatlar yoluyla ABD ile savunma işbirliğini derinleştirmeyi sürdürdü. 8 Ekim 2020'de ABD ve Romanya, savunma işbirliği için 10 yıllık bir yol haritasında anlaştı4.

Bulgaristan da bir NATO üyesi olarak çeşitli askeri faaliyetlere katlıyor. Bu ülkede de çeşitli ABD üsleri bulunuyor. Öte yandan, 2021’de yeniden Devlet Başkanı seçilen Rumen Radev ülkesinin NATO’ya bağlı olduğunu söylemekle birlikte Rusya ile ilişkilerin düzeltilmesi gerektiğini vurguluyor. Bu ülkenin enerjide Rusya’ya büyük ölçüde bağımlı olması, Rusya ile tarihsel ilişkilerinin derinliği, Rusya yanlısı güçlü kamuoyu gibi olgular ABD açısından engel oluşturuyor. 

Dedeağaç'taki ABD üssü

Karadeniz’e kıyısı olmamakla birlikte, Yunanistan’da son yıllarda yaşanan askeri gelişmelerin aynı çerçevede ele alınması gerekiyor. Bir önceki hükümet olan SYRIZA-ANEL hükümeti döneminde başta ABD olmak üzere emperyalist ülkelerle olan askeri ilişkilerde yeni bir aşamaya geçildi. Bu süreç halen iktidarda bulunan Yeni Demokrasi (ND) hükümeti ile daha da ileri bir safhaya evrildi. Fransa ve ABD ile artan silah ticaretinin yanında, ülkede var olan üslerin yanında emperyalist ülkelerin kullanımına yeni olanaklar sunuldu. Bunlardan en çok gündemde olanı, Türkiye’nin hemen yakınındaki Dedeağaç oldu. Burada kalıcı bir üs elde eden ABD, bu noktayı Avrupa kıtasının güneydoğusunda askeri yığınak yapmak için kullanmaya başladı. 2021’in Aralık ayında Yunanistan’a şimdiye kadarki en büyük ABD askeri sevkiyatı yapıldı. Bu sevkiyat NATO’nun savaş provaları çerçevesinde gerçekleşti. Dedeağaç’a sevk edilen kuvvetler Doğu Avrupa’ya kaydırılarak tatbikatlarda yer aldılar; böylece bölgedeki NATO etkisi daha kuzeye taşınmış oldu5. 

Dedeağaç limanının yanında raylı sistem ve boru hattı projeleri gibi başka altyapı projeleri de gündeme alınıyor. 2020’de Romanya hükümeti, NATO’nun Balkanlardaki kapasitesini artırmak için Dedeağaç’tan başlayan, Bulgaristan’dan geçen ve Romanya’daki NATO üssünde sona eren bir askeri yakıt hattının inşası için öneride bulunmuştu.

Yunanistan’ın NATO’nun Avrupa’daki planlarına dahil olması bununla kalmıyor. Almanya’da tatbikat yapan Amerikan ordusu birlikleri 2021’in Ağustos ayında Dedeağaç’a gelmiş ve Yunan ordusu ile İskeçe'nin Petrohori bölgesinde tatbikat yapmıştı. Diğer bir deyişle, Dedeağaç limanının ve diğer altyapılarının ABD’nin sıcak Avrupa cephelerine giriş noktası olarak açılmasının birçok sonucu ortaya çıkıyor6.

AB'nin de ABD'nin de konsolidasyon sağlayabildiğini söylemek güç

Bir başka önemli nokta NATO üyesi ülkelerin bir bölümünün, Rusya ile ilişkiler konusunda diğerlerine göre farklı bir konum benimsemesi. ABD, emperyalist sistemin başat hegemon gücü olmak konusunda, özellikle son 15 yıl içerisinde kaybettiği mevzileri yeniden kazanmak arzusunda. Bunun araçlarından biri olarak Biden yönetimi, Trump döneminden farklı olarak Çin’in yanında Rusya’yı da hedef tahtasına oturtma politikasını benimsedi. Ancak başta Almanya ve Fransa olmak üzere pek çok Avrupa yönetimi Rusya ile girişilecek bir savaşın kıta için son derece olumsuz sonuçlar doğuracağının farkında ve bu nedenle ABD’nin girişimlerine çok sınırlı bir destek vermekle yetiniyorlar. Avrupa Birliği’nin de, ABD’nin de bu anlamda bir konsolidasyon sağlayabildiğini söylemek oldukça güç.

NATO’nun Avrupalı üyelerinin büyük bir bölümünün Rusya ile derin ekonomik ilişkileri bulunuyor. Ayrıca Rusya bazı Avrupa ülkelerinin en büyük doğal gaz kaynağı durumunda. ABD, en başta da kendi ihraç edeceği kayaç gazı üzerinden buna alternatifler üretmeye çalışsa da, bu alternatiflerin kısa zamanda Rus doğal gazını ikame etmesi mümkün değil. 

Ayrıca NATO üyesi olsalar da bazı Doğu Avrupa ülkelerinin yönetimleri ile Rusya arasındaki siyasi ilişkiler bu ülkeler açısından belirleyici rol oynuyor. Örneğin Macaristan ve Hırvatistan en yüksek düzeyden, Rusya’ya yönelik bir saldırganlığa karşı olduklarını açıkladılar. 

Zaman zaman tehdit dilini yoğun bir şekilde kullanan NATO Genel Sekreteri Stoltenberg de Ukrayna’ya NATO birlikleri gönderme düşüncesinin bulunmadığını belirtti. Ukrayna’daki gerici rejimin lideri Zelensky’nin de tansiyonun zarar verici olabildiğine yönelik açıklamaları, ABD ve NATO’nun yönlendirmelerinin şimdilik önemsenmesi gereken ama sınırlı bir karşılık yaratabildiğini gösteriyor.

ABD zayıflayan hegemonyasını geri kazanma planları yapıyor

Emperyalizm içi çelişkilerin Karadeniz ve Doğu Avrupa bölgelerine giderek daha fazla yoğunlaştığı bir dönemdeyiz. Bu yoğunlaşmanın temel hedefi, Rusya’nın biraz daha sıkıştırılarak, son yıllarda Suriye ve bir dizi başka noktada elde ettiği kazanımların geri alınması. Ve elbette, Rusya ile Çin arasında, sınırları belirsiz de olsa var olan ittifakın zayıflatılması. Böylece ABD, zayıflayan hegemonyasını geri kazanma planları yapıyor. 

Ancak yukarıda da belirtildiği gibi, Batılı emperyalist güçler arasındaki görüş ayrılıkları, bazı ülkelerin Rusya ile ilişkilerinin düzeyi, ABD’nin Rusya ile doğrudan savaşa girmekten kaçınması, ABD kamuoyunun ikna edilmesindeki güçlükler gibi faktörler, bu girişimin kolay olmadığını ortaya seriyor. Emperyalizmin temkinli davranma ihtiyacı ekonomik nedenlerle de kendisini ortaya koyuyor7.

Buna bir de, “güvenlik” arayışı emperyalizm tarafından karşılanmayan, kullanılan bir koz olduğu giderek açığa çıkan Ukrayna’daki rahatsızlığı da eklemek gerekiyor. Ukraynalı yetkililer artık bu durumdan, ekonomik açıdan olumsuz sonuçları nedeniyle de rahatsız olunduğunu ortaya koyuyor8. 

Sıcak çatışma olasılığı önceki dönemlere göre daha fazla

Öte yandan, Ukrayna’nın son yıllarda faşizan bir rejim haline gelmiş olması ve sivil faşist güçlerin kazandığı manevra alanı, provokasyonları mümkün kılıyor. Fiilen Ukrayna’nın kontrolü dışında bulunan Donbass, bu tür provokasyonlar için giderek daha açık hale geliyor. Böyle bir durumda Rusya’nın sıcak çatışmadan kaçınmayacağını düşünmek gerekiyor. Ukrayna da, bütün sorunlarına karşın askeri gücünü artırmaya devam ediyor9.

Sıcak çatışma olasılığı, daha önceki dönemlerde olduğundan daha fazla. Böyle bir durumda ülkemizin de etkilenmesi kaçınılmaz. NATO üyesi olarak Türkiye’nin de bu korkutucu girdabın içine sürüklenmemesi son derece zor olacaktır. Son yıllarda Rusya ile ilişkiler gelişmiş olsa da Ukrayna ile de özellikle askeri alanda ticari ilişkiler gelişmektedir. 

***

Kiev'de barış için eylem

29 Ocak günü bir grup Ukraynalı barış için bir eylem gerçekleştirdi. Grup, başkent Kiev’deki parlamentosunun önünde toplanarak, ülkelerinin Rusya ile savaşa girmesini istemediklerini açıkladı. Barış eylemcileri, Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy’i iki ülke arasındaki gerilimi tırmandırmaktan vazgeçmeye çağırdı. Protestocular, iki ülke halklarının birbirleriyle savaşmak istemediğini vurguladı. Eylemi düzenleyenler, Ukrayna halkının korku içinde yaşadığını, yiyecek stoklamaya başladığını ve savaş kaygısının özellikle yaşlılarda sağlık sorunlarına neden olduğunu belirttiler10. 

Uzun süredir barışçıl seslerin bastırıldığı Ukrayna’dan çıkan barış sesi, savaş çığırtkanlığının baskın olduğu bölgede, umudun her iki ülke halkının kendisinde olduğunu bir kez daha gösteriyor. Halklar, emekçiler savaş istemiyorlar. Savaşı isteyenler emperyalizm ve onun işbirlikçileri.

Türkiye ve diğer ülkelerdeki barış güçlerine düşen, emperyalizmin girişimlerinin boşa çıkarılması ve çatışmadan uzak kalınması için mücadele etmektir. Savaş, bölgedeki bütün ülkelerin emekçileri için yıkıma neden olacaktır. İnsanların savaşa değil, barışa ihtiyacı vardır. 

  • 1http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7328276.stm
  • 2Ukrayna ve Gürcistan dışında NATO’ya üyelik süreci içinde olan Bosna Hersek ile bir Üyelik Eylem Planı halen yürürlükte. Ancak uzun süredir üyelikle sonuçlandırılmış değil.
  • 32014 yılındaki NATO zirvesinde alınan kararla üye ülkeler savunma harcamalarının GSYİH'ya oranını 2024 yılına kadar yüzde 2'ye yükseltme, yıllık savunma harcamalarının yüzde 20'sini de yeni donanım, araştırma ve geliştirmeye ayırma taahhüdünde bulunmuştu.
  • 4https://www.heritage.org/defense/report/time-action-the-us-and-nato-cannot-afford-ignore-the-black-sea-region
  • 52021’de NATO, Avrupa’da on yıllardır yapılan en büyük tatbikatı düzenledi. Defender-Europe 21 adı verilen tatbikat, çok sayıda NATO üyesi ülkenin katılımıyla, çeşitli Doğu Avrupa ülkelerini kapsayan büyük bir bölgede yapıldı. Tatbikat, Rusya’ya yönelik askeri hazırlıklar çerçevesinde gerçekleştirildi. Ayrıca NATO üyesi olmayan Ukrayna ve Gürcistan birlikleri de NATO tatbikatlarında yer aldılar.
  • 6https://www.rizospastis.gr/page.do?publDate=11/12/2021&id=18427&pageNo=2
  • 7https://tr.sputniknews.com/20220130/nyt-abdnin-rusyaya-yonelik-yaptirimlari-borsalarin-cokmesine-ve-dunyada-panige-neden-olacak-1053284303.html
  • 8https://tr.sputniknews.com/20220130/ukrayna-disisleri-ekonomimiz-gerilim-panigi-yuzunden-zarar-gordu-1053287588.html
  • 9Zelenskiy’in asker sayısının üç yıl içinde 100 bin artırılacağını açıklaması bunun en son göstergesini oluşturdu. https://tr.sputniknews.com/20220201/zelenskiy-silahli-kuvvetlerin-sayisi-3-yil-icinde-100-bin-kisi-artirilacak-1053339818.html
  • 10https://scooptrade.com/residents-of-kiev-turned-to-zelensky-with-a-demand-to-prevent-a-war-with-russia/

soL YZ Beta, soL’un geliştirdiği ve soL arşiviyle çalışan bir yapay zeka robotudur. Kullanımı, soL abonelerine açıktır.