İlgili bakanlık koltuğunda da bir patronun oturduğu turizm alanında, patronlar yeni tavizler istiyor.

Nisan ila Kasım ayında çalıştırdıkları işçilerin çalışma hayatını, geriye kalan diğer aylarda "ölü sezon" bahanesiyle "askıya" alan patronlar, yeni sezon başlarken işçi bulamamaktan şikayetçi. 

Bu duruma karşı buldukları "çözüm" ise kısa çalışma ödeneği...

Patronların talebi, kış sezonunda 4 ay boyunca kısa çalışma ödeneğinden faydalanmak ve bu süreçte çalışma hayatını askıya aldıkları işçileri de 5'er veya 10'ar gün çalıştırmak.

Oysa patronların yeniden gündeme getirdiği kısa çalışma ödeneği, pandemi döneminde sermaye tarafından istismar edilen uygulamaların başında gelmişti.

İŞKUR'la görüştüler: 'Cevap bekliyoruz'

Profesyonel Otel Yöneticileri Derneği (POYD) Başkanı Hakan Saatçioğlu, turizm sektöründe çalışan işçilerin kış döneminde de "istihdam edilmesine yönelik model arayışında olduklarını" söyledi.

"Nisanda personeli çalıştırmaya başlıyoruz, kasım gibi askıya almak durumunda kalıyoruz ki bir sonraki sezon tekrar göreve çağırmak için" diyen Saatçioğlu, işçilerin bu dönemde başka alanlara yöneldiğini ve bu nedenle mağdur olduklarını iddia etti.

Söz konusu mağduriyetin önüne geçmek için İŞKUR yetkilileriyle görüştüklerini aktardı ve kısa çalışma uygulaması talep ettiklerini belirtti:

18-30 yaş arasında ve turizm diploması olan çalışanların 4 ay boyunca kısa çalışma uygulamasından faydalanmasını arzu ediyoruz. Askıya aldığımız personeli 5'er gün ya da 10'ar gün çalıştırırsak hem personel eğitimlerini sağlamış olacağız hem de nisanda gereksiz bir şekilde personel enflasyonu yaşamayacağız.

Kısa çalışma uygulamasını İŞKUR desteğiyle hayata geçirmek istediklerini söyleyen Saatçioğlu, yaptıkları görüşmede söz konusu taleplerinin bütçelenmesi gerektiğine dönük yanıt aldıklarını ve İŞKUR'dan cevap beklediklerini söyledi.

Saatçioğlu kısa çalışma uygulamasıyla hem sektördeki istihdamı sürekli hale getirmek hem de vatandaşa iş imkanı sağlamak istediklerini öne sürdü.

Oysa patronlar tarafından istismar edilmişti

Oysa patronların yeniden gündeme getirdiği kısa çalışma ödeneği, pandemi döneminde sermaye tarafından istismar edilen uygulamaların başında gelmişti.

Kısa çalışma ödeneği kapsamında devlet, işçilerin çalışmadıkları günler için ücretlerinin bir bölümünü İşsizlik Sigortası Fonu'ndan karşılamıştı. Ancak bu süreçte birçok işçi, fondan ödeme aldığı halde tam zamanlı çalıştırıldı. Bazı patronlar kısa çalışmayı bir cezalandırma ya da işten uzaklaştırma yöntemi olarak kullanmıştı. Denetimsizliğin hâkim olduğu bu süreçte, yüz binlerce işçi hem gelir hem de sigorta kaybı yaşadı. Yani fona işçilerin yıllarca ödediği primler, patronların “nakit akışı” derdine çözüm oldu.

Pandeminin ilerleyen döneminde kısa çalışma ödeneğinin yerini tek taraflı ücretsiz izin uygulaması aldı. Ücretsiz izin dayatmasına maruz kalan işçiler, yalnızca günlük birkaç liraya tekabül eden bir ödenekle yaşam mücadelesi verdi. Patronlarsa kısa çalışma uyguladıkları süre kadar “normalleşme teşviki” adı altında sigorta teşviki almaya devam etti.

Kısa çalışma ödeneği pandemi süresince yaklaşık 4 milyon işçiye uygulandı ve toplamda 36 milyar liraya yakın bir kaynak kullanıldı. Bu kaynak da işçilerin kendi birikimlerinden, yani İşsizlik Sigortası Fonu’ndan karşılandı. Patronlar fona sembolik katkılar yaparken, işçilerin hakkı olan bu kaynak onlar için yeni bir can simidine dönüştürüldü.

Sektörel kriz ve zorlayacı sebepler olduğunda kullanılabiliyor

Kanuna göre kısa çalışma ödeneği sektörel kriz ve "zorlayıcı sebepler" gerekçe gösterilerek kullanılabiliyor.

Mevcut yönetmelik, kısa çalışma ödeneğinin kullanımını üç ayla sınırlandırıyor. Ama Cumhurbaşkanının bu süreyi uzatabilme yetkisi var.

2008 krizinde kısa çalışma için öngörülen azami süre 6 aya çıkarılmıştı. Pandemi döneminde de çok sayıda uzatma kararıyla toplam uygulama süresi 15 ayı bulmuştu.

1 Mart 2024’te yapılan son düzenlemeyle kısa çalışma ödeneği yönetmeliği güncellendi. Ancak işçiler açısından bir iyileştirme yapılmadı. Uygulamanın kapsamı, iş güvencesi ve denetim mekanizmaları yine eksik bırakıldı.