Hamdi Ulukaya Elazığlı Kürt kökenli bir patron. Erzincan’ın İliç ilçesinde süt hayvancılığı yapan bir ailenin çocuğu. Ankara Üniversitesi’nde tamamladığı eğitiminden sonra 1994’te İngilizce öğrenmek için ABD’ye gitmiş. Orada küçük bir peynir atölyesi kurmuş. Sonra bir batık yoğurt fabrikasını satın alarak ilerlemiş. Şimdi Amerika Birleşik Devletleri’nde en çok satılan ve “Yunan yoğurdu” diye bilinen süzme yoğurt markası Chobani’nin sahibi.

Zenginliği yakaladıktan sonra kahve zinciri La Colombe Coffee Roasters'ın ve bir bira markasının da sahibi olmuş. Bu aşiret çocuğu artık milyarderler listesinin değişmez simalarından biri. Ancak Türkiye’de duyulması Chobani markasının Fenerbahçe Spor Kulübü ile sponsorluk görüşmesi vesilesiyle. Fenerbahçe, stadyum isim sponsorluğu ve Futbol A takımı Avrupa forma göğüs sponsorluğu için Chobani ile görüşmelere başlandığını açıklamasının ardından ülkenin en çok merak ettiği markalardan biri haline geldi.

soL, ülkenin gündemine balıklama dalan bu yoğurt markasını ve sahibini araştırdı. 

Amerikan-Türk İş Konseyi’nin de başkanı

Hamdi Ulukaya’nın ABD’de kurduğu Chobani’nin 2024 yılı cirosu 3 milyar dolara yaklaşırken, FAVÖK'ı (Faiz, Amortisman ve Vergi Öncesi Kâr) 500 milyon doların üzerinde. ABD için çok büyük sayılmaz, ancak faaliyetin konusu ve sadece 20 yıllık geçmişi olduğu düşünüldüğünde önemli bir ölçek. 

Chobani’nin Nisan 2025’te yapımına başlanan New York yakınlarındaki 1,2 milyar dolarlık yeni tesis yatırımıyla bu ölçeği biraz daha yukarı taşıyacağı tahmin ediliyor. New York kırsalındaki yatırıma tarımsal üretimi veyöredeki süt üreticilerini desteklediği için bir tür Kamu-Özel İşbirliği modeliyle ABD devleti de katkı sağlıyor. Senatör Charles Schumer yatırımla ilgili “Chobani, Upstate New York'u Amerika'daki 1 numaralı Yunan yoğurdu üreticisi haline getiriyor. Chobani'nin 1 milyar dolarlık yatırımı, Amerikan tarihinde doğal gıda üretimine yapılan en büyük yatırım. Chobani, NY süt üreticileri, Mohawk Vadisi ekonomisi ve istihdamı için bir kazan-kazan-kazan” diyor.

Ulukaya birkaç yıldır Amerikan-Türk İş Konseyi’nin de başkanı. Bu ona devlet kapıların açılmasında yardım ediyor, Trump ile görüşebilmesini sağlıyor. Bir vakıf kurmuş, göçmenlere yardım götürmüş. Bu da ayrı bir meşruiyet kaynağı. Ulukaya, 2015’te CNN televizyonuna Türkiye’den Kürt olduğu için kaçtığını söylemiş, Suriyeli mültecilere milyonlarca dolar yardım yaptığını ve bazılarına fabrikasında iş verdiğini açıklamıştı.

Sponsorluğun amacı Chobani markasının Türkiye'ye sokmak mı?

Portresindeki tek karanlık nokta Türkiye’de hiçbir faaliyeti olmamasına rağmen neden bir spor kulübüne büyük bir para yatırmak istediği. Chobani’nin Fenerbahçe’ye beş yıl boyunca 200 milyon dolar karşılığında sponsor olmasının nedeni bilinmiyor. Hamdi Ulukaya’nın servetinin 10 milyar dolar civarında olduğu tahmin ediliyor. Haliyle takım sevdası için saçacak bol parası var ama bu da sermayenin mantığına aykırı. Haliyle ilk akla gelen Chobani markasının Türkiye’ye girme niyeti.

Ancak sadece yoğurt üretiminden ibaret bir faaliyetin Fenerbahçe’ye verilen parayı kurtarıp kurtarmayacağı şüpheli. Çünkü Türkiye’de yoğurt pazarının büyüklüğü tahmini 1,75-2 milyar dolar civarında. Hem büyük tekellerin hem de daha küçük ölçekli güçlü markaların olduğu bu pazarda Chobani’nin Fenerbahçe’ye verdiği parayı geri alabilmesi için pazar payını en az yüzde 10’a çıkarması gerekiyor. Bu da hiç kolay bir iş değil.

Ama her ne amaçla olursa olsun Türkiye Chobani ve Hamdi Ulukaya adını şimdiden öğrenmiş durumda. Top yuvarlak ama müthiş bir meşruiyet kaynağı olduğu tartışılmaz. Sahada hep patronlar kazanır!

Patronlar Fenerbahçe için yarışacak: Erdoğan, cemaat, özelleştirme, peşkeş...