El Salvador, Haiti'de faaliyet gösteren silahlı çetelere karşı yürütülen operasyonlara katılmak ve ülkede kaybolan dört Salvadorlu askeri personeli bulmak gerekçesiyle 2 binden fazla askerini Haiti'ye gönderdi. 

Ancak bu büyük çaplı askeri sevkiyat öncesinde El Salvador Devlet Başkanı Nayib Bukele'nin ABD Başkanı Donald Trump'la görüştüğü ve Washington'dan operasyon için onay aldığı ortaya çıktı.

ABD merkezli Axios'un haberine göre Bukele, salı günü Trump'ı arayarak Haiti'ye yönelik büyük çaplı askeri müdahaleye Washington'un itiraz etmeyeceğinden emin olmak istedi. Görüşmeye ilişkin bilgi sahibi kaynaklara dayandırılan haberde Trump'ın Bukele'ye "Ne gerekiyorsa yap" yanıtını verdiği aktarıldı.

Bukele, daha önce El Salvador'un ABD adına Haiti'de güvenliği sağlamasını önermişti. Ancak ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun bu öneriye mesafeli yaklaştığı ve Washington'un doğrudan sorumluluk üstlenmek istemediği aktarıldı.

Bukele'nin ABD'den insansız hava araçları ve nakliye uçakları gibi askeri ekipmanlar istediği, ancak bu taleplerin reddedildiği de ifade edildi. ABD'nin doğrudan müdahil olmadan operasyonun lojistik ihtiyaçlarının karşılanmasında Kolombiya'nın aracı olabileceği öne sürüldü.

Dört kayıp asker için 2 binden fazla asker

El Salvador'un Haiti'ye asker gönderme kararının gerekçesi, 18 Ekim'de yaşanan bir saldırının ardından dört Salvadorlu askeri personelin kaybolması oldu.

Haiti'de Birleşmiş Milletler (BM) destekli Çete Bastırma Gücü (GSF) bünyesinde görev yapan dört Salvadorlu havacılık teknisyeninin aracı, başkent Port-au-Prince'in doğusundaki Croix-des-Bouquets bölgesinde silahlı grupların saldırısına uğradı. Araçtan kaçmak zorunda kalan dört personelden o tarihten bu yana haber alınamadı.

Bukele, askerlerin sağ salim teslim edilmemesi durumunda daha sert bir askeri operasyon düzenleneceği tehdidinde bulundu.

El Salvador hükümeti 29 Ekim'de 2 binden fazla askerin Haiti'ye gönderileceğini duyurdu. Reuters'a konuşan güvenlik kaynakları, ülkedeki Salvadorlu asker sayısının yaklaşık 2 bine ulaştığını, sayının şimdilik 2 bin 500'le sınırlı tutulmasının beklendiğini aktardı.

Bukele, operasyonun maliyetinin yüzde 90'ını El Salvador'un karşıladığını açıkladı.

Haiti hükümeti de onay verdi

Askeri sevkiyat yalnızca Washington'la yapılan görüşmeye dayanmıyor. Haiti hükümeti de operasyonu onayladı. El Salvador Dışişleri Bakanlığı, Bukele ile Haiti Başbakanı Alix Didier Fils-Aimé arasında yapılan görüşmede askeri işbirliğinin ve kayıp personeli bulmaya yönelik operasyonun ele alındığını duyurdu.

Ancak yeni askeri birliğin komuta zinciri, görev süresi ve angajman kurallarına ilişkin belirsizlikler var. Salvadorlu askerlerin mevcut BM destekli güç bünyesinde mi yoksa bu gücün yanında ayrı bir operasyonel yapı olarak mı faaliyet göstereceği netleştirilmedi.

Burada önemli bir ayrım da bulunuyor: BM Güvenlik Konseyi'nin 2025'te aldığı 2793 sayılı kararla Haiti'de GSF'nin kurulmasına ve üye ülkelerin çetelere karşı operasyonlar yürütmesine izin verilmişti. Ancak bu yetki, Haiti'nin egemenliğine, toprak bütünlüğüne ve siyasi bağımsızlığına saygı koşuluna bağlanmıştı. El Salvador'un yeni sevkiyatının mevcut GSF göreviyle ilişkisi ise açık değil.

ABD doğrudan sahada değil, ancak operasyonun dışında da değil

Haiti'deki askeri müdahalenin arka planında ABD'nin bölgedeki "güvenlik" politikaları bulunuyor. BM Güvenlik Konseyi'nin GSF'yi oluşturduğu 2025 tarihli kararın hazırlanmasında ABD de rol oynadı. ABD, Kanada, El Salvador, Guatemala, Jamaika, Kenya ve Bahamalar, GSF'nin stratejik yönlendirmesini üstlenen ortaklar grubunda yer alıyor.

Öte yandan ABD yönetimi operasyonu kamuoyu önünde desteklemediğini öne sürdü. Ancak bir Pentagon yetkilisi, ABD'ye ait C-130 nakliye uçaklarının askeri sevkiyata yardımcı olduğunu Reuters'a doğruladı.

Bununla birlikte, operasyonun bir başka boyutu da var: Haiti'de faaliyet gösteren özel güvenlik şirketi Vectus Global. Blackwater'ın kurucusu Erik Prince'in yönettiği şirket, Haiti'de çetelere karşı yürütülen operasyonlarda görev alıyor. Bukele'nin askeri gücü de BM destekli GSF'nin yanında, Vectus Global'in faaliyetleriyle paralel bir biçimde hareket ediyor.

ABD Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Cumhuriyetçi Brian Mast ise BM destekli gücü yavaş ve bürokratik olmakla eleştirerek Haiti'de daha sert bir askeri müdahale istedi. Mast, operasyonun intikam ve çetelerin imhasını hedeflemesi gerektiğini savundu.

Haiti'de seçimler yine ertelendi

Haiti, 2021'de Devlet Başkanı Jovenel Moïse'nin suikast sonucu öldürülmesinden bu yana derin bir siyasi ve güvenlik krizinin içinde. 

Ülkede silahlı çeteler başkent Port-au-Prince'in önemli bir bölümünü kontrol ediyor. BM verilerine göre bu yıl çete şiddeti nedeniyle 5 bin 700'den fazla kişi öldürüldü ya da yaralandı.

Ülkede uzun süredir yapılamayan genel seçimler de güvenlik gerekçesiyle yeniden ertelendi. İlk turu Aralık 2026'da yapılması planlanan seçimlerin 18 Temmuz 2027'ye bırakıldığı açıklandı.

Kenya'dan El Salvador'a: Haiti'de ABD onaylı yabancı askerler

El Salvador'un Haiti'ye asker gönderme kararı, ülkede ilk kez yabancı bir devletin güvenlik gücü konuşlandırması değil. 2024 yılında Kenya öncülüğünde oluşturulan Çokuluslu Güvenlik Destek Misyonu (MSS), ABD onayıyla Haiti'de çete şiddetine karşı operasyonlara başlamıştı.

Haiti'nin uluslararası destek talebi üzerine gündeme gelen misyon, Ekim 2023'te BM Güvenlik Konseyi'nin 2699 sayılı kararıyla yetkilendirildi. Kenya, misyon kapsamında bin polis göndermeyi taahhüt etti. ABD yönetimi de bu girişime güçlü destek verdi ve misyon için 200 milyon dolara kadar finansman taahhüdünde bulundu.

Kenya polislerinin ilk grubu Haziran 2024'te Haiti'ye ulaştı. ABD Başkanı Joe Biden, sevkiyatın başlamasını Washington'un güçlü desteğiyle gerçekleşen bir gelişme olarak duyurdu. ABD Dışişleri Bakanlığı da Kenya'nın Haiti'ye polis gönderme girişimine açık destek verdi.

Ancak emperyalizm onaylı misyon, bekleneceği üzere Haiti'deki güvenlik krizini sona erdiremedi. Çete şiddeti sürerken uluslararası gücün kapasitesi ve finansmanı da tartışma konusu oldu. 2025'te BM Güvenlik Konseyi, mevcut misyonun yerini daha geniş yetkilere sahip Çete Bastırma Gücü'nün (GSF) almasını öngören yeni düzenlemeyi kabul etti.

El Salvador'un 2 binden fazla asker göndermesi, böylece Kenya öncülüğündeki polis misyonuyla başlayan uluslararası güvenlik müdahalesinin yeni bir aşamasını oluşturuyor. Bu kez operasyonun merkezinde bir Afrika ülkesinin polis gücü değil, Orta Amerika'dan bir ülkenin askeri kapasitesi bulunuyor.

ABD'nin Haiti sicili: 19 yıllık işgalden bugünkü müdahalelere

ABD'nin Haiti'deki askeri ve siyasi müdahaleleri yeni değil. Washington, 1915 yılında Haiti Devlet Başkanı Vilbrun Guillaume Sam'in öldürülmesinin ardından ülkeyi işgal etti. ABD Deniz Piyadeleri'nin başlattığı işgal 1934'e kadar sürdü.

ABD'nin 19 yıl süren işgali sırasında Haiti'nin mali kaynakları ve gümrük gelirleri Amerikan denetimine alındı. Ülkenin maliyesi, kamu düzeni ve yönetimi üzerinde ABD'nin belirleyici etkisi kuruldu. Haiti hükümeti biçimsel olarak varlığını sürdürse de ülke fiilen Washington'un yönlendirmesi altında kaldı.

ABD, Soğuk Savaş sonrasında da Haiti'ye yönelik askeri müdahalelerini sürdürdü. 1991'de seçilmiş Devlet Başkanı Jean-Bertrand Aristide'nin askeri darbeyle devrilmesinin ardından, Bill Clinton yönetimi 1994'te ABD öncülüğündeki askeri güçleri ülkeye gönderdi. Müdahalenin ilan edilen amacı Aristide'yi yeniden iktidara getirmekti.

2004 yılında Aristide'nin yeniden iktidardan uzaklaştırılmasıyla birlikte ABD askerleri bir kez daha Haiti'ye girdi. Ardından BM öncülüğünde kurulan Haiti İstikrar Misyonu (MINUSTAH), 2017'ye kadar ülkede faaliyet gösterdi. Bu dönemde BM güçleri, özellikle 2010 depremi sonrasında, ülkedeki siyasi ve toplumsal yaşam üzerinde önemli bir rol oynadı.

Haiti, 1804'te Fransız sömürge yönetimine karşı bağımsızlığını kazanarak Latin Amerika ve Karayipler'de bağımsızlığını ilan eden ilk siyah cumhuriyet olmuştu. Ancak bağımsızlığının ardından Fransa'nın dayattığı tazminat yükü, dış müdahaleler ve ekonomik bağımlılık ülkenin gelişimini uzun süre etkiledi.

Bugün ABD'nin desteklediği uluslararası askeri misyonlar ve El Salvador'un askeri sevkiyatı, Haiti'de yabancı müdahalelerin belirleyici olduğu yeni bir döneme işaret ediyor. "Güvenlik krizinin çözümü" iddiası yürütülen bu müdahalelerin, ülkenin siyasi egemenliği ve kendi geleceğini belirleme hakkı üzerindeki etkisi ise ülkeyi çıkmaza sürüklemeye devam ediyor.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.

Algoritmaya müdahale edin: Tek bir işlemle soL Haber’i Google’da ‘tercih edilen kaynak’ olarak seçin, aramalarınızda soL öne çıksın.