ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'da düzenlenen barış zirvesinde, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ı ağırladı. Trump'ın ev sahipliğinde Beyaz Saray'da 3'lü zirve gerçekleştirildi. 

Zirvenin ardından imzalanan ortak deklarasyonda, iki ülke dışişleri bakanlarının barış anlaşmasını parafladıkları ve Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) Minsk Grubu'nun feshedilmesine ilişkin AGİT'e sunulacak ortak başvuruyu imzaladıkları belirtildi.

Deklarasyonda, Trump, Aliyev ve Paşinyan'ın, "Azerbaycan ile Ermenistan Arasında Barışın ve Devletlerarası İlişkilerin Tesis Edilmesi Hakkında Anlaşma" metninin, iki ülkenin dışişleri bakanlarınca paraflanmasına tanıklık ettikleri bildirildi.

Tarafların, anlaşmanın imzalanması ve nihai olarak onaylanması için ek adımların atılmasının devam ettirilmesinin gerekliliğini kabul ettikleri, iki ülke arasında barışın sağlanması ve güçlendirilmesinin önemini vurguladıkları kaydedildi.

AGİT Minsk Grubu'nun feshi için ortak başvuru imzalandı

Deklarasyonda ayrıca liderlerin AGİT Minsk Grubu ve onunla ilgili yapıların kapatılmasına dair AGİT'e yapılacak ortak başvurunun Azerbaycan ve Ermenistan dışişleri bakanları tarafından imzalanmasına tanıklık ettikleri belirtildi.

Azerbaycan'ın ana kısmı Nahçıvan'a 'Trump Rotası' ile bağlanacak

Deklarasyonda, "Bu çabalar, Azerbaycan'ın ana kısmı ile onun Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasında engelsiz bağlantıyı ve Ermenistan için uluslararası ve ülke içi bağlantılar açısından karşılıklı faydaları içermektedir. Ermenistan, kendi topraklarında Uluslararası Barış ve Refah için 'Trump Rotası' (TRIPP) bağlantı projesi için çerçevenin belirlenmesi amacıyla ABD ve karşılıklı olarak belirlenecek üçüncü taraflarla işbirliği yapacaktır. Bu amaca en kısa sürede ulaşmak için iyi niyetle çaba gösterme kararlılığımızı teyit ediyoruz" ifadeleri yer aldı.

'İntikam girişimini reddediyoruz'

Deklarasyonda, şunlar kaydedildi:

"Biz, Birleşmiş Milletler Şartı ve 1991 Alma-Ata Bildirgesi'ne uygun olarak, geçmiş çatışmanın esiri olmayan parlak bir gelecek yoluna girilmesi gereğini kabul ediyoruz. Derin insan acılarına sebep olmuş çatışmadan sonra, nihayetinde uluslararası sınırların dokunulmazlığı ve toprak elde etmek amacıyla güç kullanılmasının kabul edilemezliği temelinde devletlerimizin iyi komşuluk ilişkilerini kurmaya başlaması için koşullar oluşmuştur. Yeniden gözden geçirme konusu olmayan ve asla olmayacak bu gerçek, devletlerimiz arasında düşmanlık sayfasının kapanmasına yol açmaktadır. Biz şimdi ve gelecekte herhangi bir intikam girişimini kesin olarak reddediyor ve dışlıyoruz."

Trump ile Aliyev ve Paşinyan, ikili görüşmelerinin ardından aynı masada yan yana oturarak ortak basın toplantısında kameraların karşısına çıktı.

'Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki ilişkiler her anlamda ciddi şekilde gelişecek'

Zirveyi değerlendiren ABD Başkanı Trump, Aliyev ile Paşinyan'a teşekkür ederek, imzalanan belgenin son derece önemli olduğunu söyledi.

Söz konusu ortak deklarasyonla birlikte Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki ilişkilerin her anlamda ciddi şekilde gelişeceğini belirten Trump, ayrıca ABD-Azerbaycan ve ABD-Ermenistan ilişkilerinin de özellikle ticari ve ekonomik anlamda büyük mesafe kat edeceğini belirtti.

'İki ülke birbirlerinin toprak bütünlüğüne saygı duyacak'

ABD Başkanı, açıklamasında, "Ermenistan ve Azerbaycan, çatışmaları durdurmayı, ticari ve diplomatik ilişkileri başlatmayı ve birbirlerinin toprak bütünlüğüne saygı duymayı taahhüt ediyor" ifadelerini kullandı.

Söz konusu ortak deklarasyonun bölge için önemli bir barış fırsatı olduğunu dile getiren Trump, "Savunma alanında Azerbaycan'a uygulanan yaptırımları kaldırıyoruz. Bu, Azerbaycan için çok önemli" dedi.

Trump, Azerbaycan'a yaptırımların kaldırılmasının iki ülke arasındaki işbirliğini daha da derinleştireceğini dile getirdi.

Zengezur Koridoru için ABD ile anlaşma

Öte yandan Trump, Zengezur Koridoru'nun geliştirilmesi konusunda Ermenistan ile 99 yıla kadar uzayabilecek bir anlaşmaya da vardıklarını, Azerbaycan'ın Ermenistan'ın egemenliğine saygı gösterirken, Nahçıvan'a tam erişim sağlayacağını aktardı.

Bazı kişilerin bu rotaya "Trump Uluslararası Barış ve Refah Yolu" adını verdiklerini anımsatan Trump, bunu kendisinin talep etmediğini söyledi.

Minsk Grubu'nun feshedilmesi için adım

Diğer yandan iki ülkenin, deklarasyon imzalandıktan hemen sonra, gelecek aylarda "yol haritasının" ayrıntılarını belirlemek üzere çalışma grupları oluşturması bekleniyor.

Liderler ayrıca, ülkeler arasındaki çatışmayı çözmek için ABD, Rusya ve Fransa'nın eş başkanlık ettiği arabuluculuk örgütü Minsk Grubu'nun feshedilmesini talep eden ortak bir mektuba da imza attı.

Aliyev ile Paşinyan, Trump'ı 'Nobel Barış Ödülü'ne' aday göstereceklerini belirtti

Öte yandan konuşmaların sonunda hem Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev hem de Ermenistan Başbakanı Paşinyan, bölge barışına yaptığı katkılar dolayısıyla ABD Başkanı Trump'ı "Nobel Barış Ödülü'ne" aday göstermeyi düşündüklerini duyurdu.

Aliyev: Anlaşma yeni bağlantı hatları oluşturacak, yatırımlar, refah ve istikrar için çok sayıda ülkeye yeni fırsatlar sunacak

Aliyev, anlaşma gününü, "yeni bir tarihin yazıldığı gün" olarak nitelendirdi.

Trump'ın Asya, Afrika ve Güney Kafkasya'daki çatışmaları kısa sürede sona erdirdiğini söyleyen Aliyev, imzalanan ortak bildirinin yeni bağlantı hatları oluşturacağını, yatırımlar, refah ve istikrar için çok sayıda ülkeye yeni fırsatlar sunacağını ifade etti.

Aliyev, "Gerçekten tarihi bir gün, bugün Kafkaslar'da barışı tesis ediyoruz. Bu sadece bizim için değil bölge için muazzam fırsatlar yaratacak" ifadelerini kullandı.

Trump'a çabaları için teşekkür eden Aliyev, "Ermenistan ile Azerbaycan'ın uzlaşma cesareti ve sorumluluğu göstereceğine, halkların barışacağına eminim. Çatışma, gerginlik ve kan dökülmesi sayfasını kapatıp çocuklarımız için parlak ve güvenli gelecek sağlayacağız" dedi.

Aliyev, bugünkü gelişmelerin Kafkasya'da "uzun süreli, kalıcı ve ebedi barış" sağlayacağını dile getirdi.

ABD ile stratejik ortaklık sürecini başlattıklarını belirten Aliyev, bunun, ülke açısından tarihi kazanım olduğunu ve çok sayıda alanda işbirliğini kapsayacağını söyledi.

ABD ile Azerbaycan arasındaki ikili ve devletler arası ilişkilerde "yeni tarih yazdıklarını" ifade eden Aliyev, "Dünyanın en büyük ülkesiyle stratejik ortaklık formatında olmak büyük fırsat ve aynı zamanda çok büyük bir sorumluluk" diye konuştu.

Aliyev, birkaç ay içinde stratejik ortaklık sürecine ilişkin detayların netleşeceğini, bu formatın karşılıklı yatırım, ticaret, enerji, ulaştırma, transit, yapay zeka, savunma sanayi, silah satışı ve terörle mücadele gibi birçok önemli alanı kapsadığını kaydetti.

Ülkesine 1992'de uygulanan kısıtlamaların kaldırılmasını da memnuniyetle karşıladığını vurgulayan Aliyev, "Azerbaycan üzerinde devam eden kısıtlamaları kaldırdığı için (Trump'a) teşekkür ediyoruz. Bağımsız olduktan 1 yıl sonra getirilen kısıtlamaları 33 yıl sonra kaldırdı" değerlendirmesinde bulundu.

Paşinyan: İki ülke arasında yeni bir tarihin temeli atıldı

Ermenistan Başbakanı Paşinyan da ortak deklarasyona imza atılmasıyla Ermenistan-Azerbaycan ilişkilerinde önemli bir dönüm noktasına ulaşıldığını belirterek, "İki ülke arasında yeni bir tarihin temeli atıldı" dedi.

Paşinyan, ortak deklarasyonun iki ülke arasındaki onlarca yıllık çatışmayı sona erdirecek yolu açacağını ve karşılıklı egemenlik ile toprak bütünlüğüne tam saygı temelinde yeni bir dönemin kapılarını aralayacağını söyledi.

Deklarasyonu Başkan Trump’ın bizzat imzalamasının Güney Kafkasya’da barış, refah, güvenlik ve ekonomik işbirlikleriyle dolu bir dönemin açıldığına dair güven ve teminat verdiğini ifade eden Paşinyan, Trump'a gösterdiği liderlikten ötürü teşekkürlerini iletti.

Bu sürecin altyapı yatırımlarını teşvik edeceğini, bölgesel bağlantıları güçlendireceğini ve ABD’nin çatışma çözümünde öncü liderliğini daha da pekiştireceğini dile getiren Paşinyan, "Bugün ulaştığımız bu anlaşma büyük bir kazanımdır" ifadesini kullandı.

Bunun hem iki ülke hem de bölge ve dünya için bir başarı olduğunu belirten Paşinyan, "Daha barışçıl bir bölge, daha güvenli bir dünya demektir. Bu anlaşma dünyayı daha iyi bir yer haline getirecek" değerlendirmesinde bulundu.

Trump barış görüşmeleri için Azerbaycan ve Ermenistan liderlerini ağırlayacak