ABD Başkanı Donald Trump, ikinci başkanlık döneminin birinci yılı dolayısıyla Beyaz Saray’da düzenlediği uzun basın toplantısında Grönland’ı “bir şekilde” ele geçirme hedefini yineledi, NATO’nun 5. maddesini sorguladı ve Birleşmiş Milletler’in geleceğini tartışmaya açtı. Trump’ın açıklamaları, Avrupa’daki müttefiklerle gerilimi daha da tırmandırdı.

ABD Başkanı Donald Trump, ikinci kez seçilmesinin üzerinden bir yıl geçmesi nedeniyle Beyaz Saray brifing odasında 1 saat 40 dakikayı aşan bir basın toplantısı düzenledi. Göçten küresel yönetişime, askeri harcamalardan Venezuela’ya kadar birçok başlıkta konuşan Trump, “inanılmaz bir dönem” yaşandığını savunarak ekonomik büyüme ve “tersine göç” iddialarını başarı hanesine yazdı.

Ancak toplantıya Trump’ın Grönland’a yönelik tehditleri damga vurdu. Açıklamalar, Avrupa liderlerinin İsviçre’nin Davos kentinde Dünya Ekonomik Forumu için bir araya geldiği günlerde geldi. Davos’taki görüşmelerde ABD’siz bir Batı düzeni tartışmaları da gündeme taşındı. Kanada Başbakanı Mark Carney, “Bir geçiş değil, bir kopuşun ortasındayız” ifadelerini kullandı.

Grönland mesajları: 'Öğreneceksiniz'

Trump, basın toplantısından önce Truth Social’da yapay zekâ ile üretilmiş görseller paylaştı. Görsellerde ABD’nin Kanada, Grönland ve Venezuela’yı ele geçirdiği ima edilirken, bir diğer paylaşımda Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile birlikte Grönland’a ABD bayrağı dikerken gösterildi.

Trump, Grönland’la ilgili planlarının sorulması üzerine “Orada birçok görüşme planlandı, işlerin iyi gideceğini düşünüyorum” dedi. Grönlandlıların kendi kaderini tayin hakkına dair endişeleri ise “Onlarla konuştuğumuzda çok mutlu olacaklar” sözleriyle geçiştirdi. Askeri seçeneği dışlayıp dışlamadığı sorusuna ise “Öğreneceksiniz” yanıtını verdi.

Trump daha önce, iddialarına destek vermeyen Avrupalı müttefikleri gümrük vergileriyle tehdit etmişti.

NATO ve BM hedefte

Grönland gerilimi, Trump’ın yayılmacı politikaları uğruna NATO’nun dağılmasını göze alıp almayacağı sorusunu da gündeme getirdi. Trump soruya doğrudan yanıt vermekten kaçınarak, “Herkes için çok iyi olacak bir çözüm bulunacak” dedi.

NATO’nun askeri harcamaları artırma kararını öven Trump, ittifak için “Benden daha fazlasını yapan kimse yok” iddiasını yineledi. Ancak NATO’nun temelini oluşturan Beşinci Madde’yi sorgulayarak, Avrupa ve Kanada’nın ABD’ye gerçekten yardım edip etmeyeceğinden “şüphe duyduğunu” söyledi.

Trump, "NATO'nun da bize adil davranması gerekiyor. NATO ile ilgili en büyük korkum şu ki, NATO'ya çok büyük miktarda para harcıyoruz ve biliyorum ki biz onların yardımına koşacağız, ama onların bizim yardımımıza koşup koşmayacağından gerçekten şüphe duyuyorum" dedi.

Trump, Birleşmiş Milletler için de benzer ifadeler kullandı. BM’nin “potansiyeline hiçbir zaman ulaşamadığını” savunan Trump, Gazze’nin yeniden inşası için öngörülen bir “barış kurulunun” bir gün BM’nin yerini alabileceğini ileri sürdü.

Venezuela: ABD kontrolünde petrol, belirsiz siyaset

Trump, Grönland’ın yanı sıra Venezuela’ya ilişkin soruları da yanıtladı. 3 Ocak’ta ABD ordusu, Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’yu haydutça kaçırarak ABD’ye götürmüş ve egemenlik ihlalinde bulunmuştu.

Trump, başlangıçta ABD’nin Venezuela’yı “yöneteceğini” söylese de, daha sonra geçici başkan Delcy Rodríguez yönetimiyle işbirliğine açık olduklarını belirtti. ABD petrol şirketlerinin ülkede “büyük yatırımlar” yapacağını söyleyen Trump, çıkarılan petrol gelirlerinin ABD kontrolündeki hesaplara aktarıldığını açıkladı.

Muhalefet lideri María Corina Machado’nun rolü sorulduğunda ise Trump, daha önceki olumsuz tutumundan geri adım atarak Machado’nun Venezuela yönetiminde “bir şekilde” yer alabileceğini ima etti.

Minnesota operasyonları ve ırkçı söylem

Trump, iç politikada ise Minnesota’daki geniş çaplı göçmenlik operasyonlarını savundu. Operasyonlar, büyük Somalili Amerikalı topluluğun hedef alınması ve Trump’ın daha önce kullandığı ırkçı ifadeler nedeniyle tepki çekmişti. Trump, basın toplantısında da Somalili Amerikalıları “çok düşük IQ’lu insanlar” olarak niteledi.

Minnesota’da ICE ajanlarının müdahalesi sırasında öldürülen 37 yaşındaki Renee Nicole Good’un ölümüne de değinen Trump, olayı “her iki tarafın da suçlu olduğu” söylemiyle değerlendirdi. Güç kullanımını eleştiren protestocuları “kışkırtıcı” olarak tanımlayan Trump, ICE için “Bazen çok sert davranabiliyorlar, hata yapabilirler” dedi.

Trump’ın açıklamaları, ABD’nin müttefikleriyle ilişkilerinde ve küresel dengelerde yeni gerilimlerin habercisi olarak değerlendiriliyor.