Algoritmaya müdahale edin: Tek bir işlemle soL Haber’i Google’da ‘tercih edilen kaynak’ olarak seçin, aramalarınızda soL öne çıksın.

Emekli aylıklarının zamlanacağı Temmuz'a sayılı günler kaldı. 

İşçi emeklileri yalnızca resmi enflasyon oranında bir artış alacak olup, bunun dışında herhangi bir iyileştirme yapılmayacak. Kamu emeklileriyse resmi enflasyonun yaklaşık 4-4,5 puan altında kalan çok daha düşük bir zam oranına razı bırakılacak.

Buna karşın iktidar medyası pembe bir tablo çizmek için elinden geleni yapıyor. Bugün bir yandan Mehmet Şimşek'in zam için topu Meclis'e attığı iddia edildi, diğer yandan emeklinin "ek ödeme" alacağı öne sürüldü.

Ancak kısa süre sonra Şimşek kendisine atfedilen sözleri yalanladı, "ek ödeme" olarak sunulan da genel zammın bir parçası çıktı.

'Meclis karar alırsa uygularız'

Türkiye Gazetesi’nde Yücel Kayaoğlu, Sabah Gazetesi’nde Zübeyde Yalçın imzasıyla yayımlanan haberlerde, AKP’li milletvekillerinin Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’e emekli aylıkları ve asgari ücrete ara zam yapılma ihtimalini sorduğu ve şu yanıtı aldığı aktarıldı:

2002’de en düşük emekli aylığı 40 dolardı, bugün 400 dolar civarında. Asgari ücrette de benzer bir durum söz konusu. Ama sonuçta emekli maaşları ile ilgili bir düzenleme gündeme gelir ve Meclis karar alırsa, biz uygularız. Biz ne yapıyorsak, Meclis’in aldığı kararlara göre yapıyoruz.

Çarpıtma 1: Emeklinin alım gücü artmadı

Şimşek’e atfedilen bu sözler birden fazla çelişki içeriyor.

Öncelikle “2002’de en düşük emekli aylığı 40 dolardı, bugün 400 dolar civarında” kıyaslaması gerçeği yansıtmıyor.

2002’de 40 dolara tekabül eden 66 liralık aylık işçi emeklisinin değil, oldukça az sayıda kişinin aldığı Bağ-Kur tarım emeklisinin aylığıydı.

O yıl en düşük işçi emekli aylığı 257 lira, en düşük kamu emeklisi aylığı 376 liraydı.

İşçi emeklisinin eline geçen  asgari ücretin yüzde 39 üstündeydi. Kamu emeklisinin kazandığıysa asgari ücretin iki katından fazlaydı.

Eğer emekli aylıklarının asgari ücrete oranı değişmeseydi bugün bir işçi emeklisi 20 bin lira yerine 39 bin lira alacaktı. Kamu emeklilerine de 27 bin lira yerine 57 bin lira aylık bağlanacaktı.

Çarpıtma 2: Şimşek isterse zam yapabilir

Şimşek’in sözlerindeki bir diğer çelişkiyse emekli aylıklarını artırmanın tek yolunun Meclis’ten geçtiği iddiası.

Evet, emekli aylıkları ve asgari ücreti artırmak için Meclis’in kanun çıkarması gerekli ancak Hazine’nin inisiyatif alması da mümkün.

Hazine desteği sayesinde bütçeden aktarılacak kaynakla emekli aylıkları artırılabilir.

Fakat burada dikkat çeken nokta Şimşek’in kendisine yönelen talebe, yeni bir taleple karşılık vererek sorumluluk kabul etmemesi.

Oysa kanunen zam yetkisi Meclis’te olsa da bu kararın fiilen sermaye-bakanlıklar-saray üçgeninde belirlendiği aşikar. Bu nedenle Şimşek’in “Meclis karar alırsa uygularız” çıkışı topu taca atmaktan başka bir anlam taşımıyor.

Birbirlerine düştüler

Bakan Şimşek, iktidar medyasının kendisine atfettiği bu sözleri kabul etmedi.

Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada söz konusu haberler “dedikodu” olarak nitelendirildi.

Emekli aylıklarına zam ihtimalini tamamen kapatan açıklamada şu ifadelere yer verildi:

Sayın Bakanımızın milletvekillerimizle gerçekleştirdiği toplantılar basına kapalı olarak yapılmıştır. Dolayısıyla, haberlerde kendisine atfedilen sözler tarafımızca teyit edilmemiş ve dedikodu niteliği taşımaktadır.

Çarpıtma 3: Enflasyon oranındaki artış veya 'ek ödeme' ek zam değildir

İktidar medyasının emeklileri aldatmaya yönelik çabaları bunlarla sınırlı kalmadı. TÜİK’in makyajlı enflasyonu oranındaki zammın bile çok görüldüğü emeklilerle adeta alay eden bir habere imza atıldı.

Sabah Gazetesi’nin web sitesinde yer alan “20 bin TL alan emeklilere 5 zam formülü ve ek ödeme!” başlıklı haberle emekli aylıklarına yeni bir zam yapılacağı izlenimini yaratıldı.

Ancak habere tıklayanlar enflasyon hesaplaması dışında bir şey göremedi. Haberde sadece Haziran ayına ait 5 olası enflasyon beklentisi üzerinden yapılan hesaplamalarla emeklinin alabileceği zam ihtimalleri sıralanmıştı.

Haberdeki bir çarpıtma da “ek zam” oldu. Emeklinin ayrıca bir zam daha alacağı şu sözlerle iddia edildi:

Temmuz ayında sadece maaşlara değil ‘vergi iadesi’ olarak bilinen ‘Ek Ödeme Tutarı’na da zam gelecek.

Oysa "ek ödeme artışı" Sabah Gazetesi’nin aktardığı gibi bağımsız bir zam kararı değil, matematiksel bir zorunluluk. Emeklilere ödenen ek ödeme tutarı, toplam aylık gelir üzerinden sabit bir yüzde ile hesaplandığı için, genel artışla birlikte kendiliğinden yükselmektedir.

Dolayısıyla "ek ödemeye zam yapıldı" ifadesi yanıltıcı. Söz konusu artış, genel zammın otomatik bir yansımasından ibaret.

Gerçek ne?

Yasa gereği Temmuz'da tüm emeklilerin aylıkları artacak. İşçi emeklileri, TÜİK tarafından Temmuz başında açıklanacak resmi enflasyon oranı neyse o kadar artış alacaklar. Başka herhangi bir iyileştirme olmayacak.

Kamu emeklilerinin durumu ise daha da vahim. Onlar için resmi enflasyonu görmek bile imkansız hale getirilmiş durumda. Toplu sözleşme hükümleri nedeniyle altı aylık zam, geçmiş zammın mahsubu esasına dayandığı için memurların aleyhine işliyor. Bu nedenle kamu emeklileri resmi enflasyonun yaklaşık 4 ila 4,5 puan altında artış alacaklar.

Eğer altı aylık enflasyon yüzde 18-19 arasında olursa, kamu emekçileri ve emeklileri sadece yüzde 14-15 arasında bir artışla yetinmek zorunda kalacak.