Eğitimin piyasalaşması ile yükselişe geçen adı bir dönem dersane bir dönem etüt merkezi bir dönem özel öğretim kursu diye değişse de sömürünün ve usulsüzlüklerin hiç değişmediği yerler kurslar.

İdari izinlerde, ara tatillerde ve sömestr da bile öğretmenleri derse çağıran özel öğretim kurslarında öğretmen olmayı bu kurslardan birinde çalışan Merve Hoca ile konuştuk. 

Türkiye’de çok sayıda öğretmen mesleğini çok büyük bir sömürü altında kurs merkezlerinde yapmaya çalışıyor. Siz de onlardan birisiniz. Öncelikle bize kısaca kendinizden söz edebilir misiniz? Ne zaman mezun oldunuz, iş arama sürecinde neler yaşadınız, sonunda kurs merkezinde çalışmaya nasıl karar verdiniz?

Merhaba ismim Merve İstanbul Üniversitesi Biyoloji Bölümü mezunuyum. Mezun olduktan sonra Medipol Üniversite’nde Sinirbilim üzerine yüksek lisans yaptım. İş arama sürecim ve öğretmenliğe geçişim ise yüksek lisanstan mezun olduktan sonra başladı. Sinirbilimci olarak iş bulmaya çalıştım ancak hiçbir sonuç alamadım. Sadece bir şirket ürün müdürlüğü için dönüş yapmıştı ve bu işin aradığım işle hiçbir alakası yoktu. Bu sebepten bir şirkette çalışmaktan vazgeçtim ve milli eğitimde ücretli öğretmenliğe başvurdum, ücretli öğretmenlik yaptığım zamanlarda asgari ücret 1600 TL idi ve ben 1000 lira gibi bir maaş alıyordum. Maddi yetersizliklerden dolayı ücretli öğretmenliği bırakmaya karar verdim ve dershanelerde iş arayışım böyle başlamış oldu. Kurslara, dershanelere başvurmaya başladım ve bir kurumda işe başladım.

Kurs merkezleri nasıl yerler, nasıl bir işleyiş var?

Şuan kurslara özel öğretim kurumları deniyor ama dershanelerin kapatılmasıyla birlikte sadece adı değişen adı dışında hiçbir işleyişi değişmeyen kurumlar aslında. Format aynı format. Öğretmenlerin haftada 50 saat 60 saat çalıştığı hafta sonu bir günde 12 derse girdiği kurumlar…  Hatta Nisan ayında ara tatilde kurslarda uygulanan hızlandırma programı sebebiyle 7 gün boyunca 12 saat derse girecek yani bir haftada 84 saat çalışacak öğretmen biliyorum. Çok insafsızca durumlar söz konusu.

11 aylık sözleşme yapıyorlar mesela ya da 10 aylık. Bu öğretmenin kıdem tazminatı hakkını elinden almak demek. Birçok kurum bunu yaparak hem öğretmenin kıdem tazminatı almasını engelliyor hem de anlaşma yapmadığı ayların ücretini ödemiyor. 

İş görüşmelerinde müdürler çok rahat bir şekilde maaşların bir kısmının elden yatacağını söyleyebiliyor.

Bu kurumlarda genelde az kadroyla çok iş yapılmaya çalışılıyor. Öğretmene yemek ücreti yol ücreti gibi ücretler verilmiyor. Bir öğretmen birden fazla branşın dersine girebiliyor. Örneğin ben ilk çalıştığım kurumda branşım olmamasına rağmen fizik ve kimya derslerine de girmiştim. Şuan da yine hem fen bilgisi öğretmenliği hem de biyoloji öğretmenliği yapıyorum. 

Kurslar öğretmene öğretmen gözüyle bakılmayan, inisiyatif verilmeyen yerler çoğunlukla… Milli eğitimde çalışırken bunu hissetmemiştim ancak kurslarda öğretmene söz hakkı tanınmıyor madem parasını veriyorum etinden sütünden faydalanayım deniliyor. Kurslar bir işletme veliler birer müşteri biz ise veliden aldıkları parayı paylaşmak zorunda kaldıkları kişiler olarak görülüyoruz.

Resmi tatillerde idari izinlerde çalışıyoruz ve bunun karşılığında hiç bir ek ücret verilmiyor.

Kayıt dışı çalıştırmanın düşük ücretlerin çok yaygın olduğu kurslarda her türlü şeyden para kazanmanın yolları aranıyor. Mesela bir öğrenci akraba düğünü vs. gibi bir sebepten izin alıyor arkasından hemen öğretmene telafi dersi yazılıyor. Birebir ders. Birebir ders diyorlar ama bildiğimiz özel ders aslında. Normalde ücret karşılığı yapacağın işi kurum senden ücret ödemeden talep ediyor. 

Hal böyle olunca kurs öğrencisinin disiplini konusunda da çok fazla sıkıntı yaşıyoruz. Öğretmenler bir cıngılın içine atılıyor ve burada aldığı düşük ücreti mi düşünsün, çocukları nasıl eğiteceğini dersi nasıl anlatacağını mı düşünsün?

Uzun yıllar eğitim alıyorsun emek veriyorsun ancak kafanı öyle şeylerle meşgul ediyorlar ki bu sefer kendinden vermeye başlıyorsun. 

Bu nesil yetiştirmek değil bu sömürü tamamen. 

Çalışma koşullarınızdan söz edebilir misiniz? Ne gibi zorluklar yaşıyorsunuz?

İlk çalıştığım kurumda 3 farklı branşa girmeme rağmen asgari ücretin altında bir maaşla çalışmak zorunda kaldım. Benzer bir durumu geçen sene de yaşadım. Çalıştığım kurumda fen bilgisi öğretmenini işten çıkardılar ve sonra benim fen bilgisi derslerine girmemi istediler. Ben de pandemi koşullarında geçimimi sağlamak için kabul etmek zorunda kaldım. Bu sefer ders saatim 50 saate çıktı ben zannediyorum ki maaşım da benzer şekilde yükselir. Ay sonunda aldığım maaş ekstra çalıştığım süreyi düşününce çok komikti. 

Enflasyon rakamları resmi rakamlara göre bile %38 iken maşıma yapılan zam %10. Giderek azalıyor maaşlarımız. 

Bu sene istediğim maaşı alacağım bir yere gireyim dedim ve görece daha iyi maaş veren bir yere girdim. Bu sefer de tependen inmiyor müdür, bir dakika derse gecikince camdan bakıyor, uyarıyor. Vereceği 1000 lira fazla için senin canını okuyor. Haftada 50 saat derse girince doğal olarak bazen performansım düşüyor ve sonra müdür bunu bir kere gördüğünde yanına çekip “hocam ilk zamanlarda enerjinizi göremiyoruz” gibi sözler söyleyerek mobing uyguluyor.

Bu yoğun tempoda bir ara ben sürekli hasta olmaya başladım yoğun stres altında çalışıyor olmam beni kötü etkiledi. O dönemde hastalığım nedeniyle aldığım rapor sonrasında bir sınav için izin aldığımda müdür tarafından dile getirilerek “siz de çok fazla hasta oluyorsunuz, çok izin aldınız sınav için izin veremeyeceğim” uyarısı almıştım.

Online süreçte günde 10 saat ders giriyordum ve artık gözlerimde göz kuruluğu oluştu. O dönem yoğun geçen online derslerden sonra geceleri uyuyamaz hale gelmiştim. Şuan güneş ışığında bile gözüm acıyor. 

Sizce yaşadığınız bu sorunlar nasıl çözülür, sizin gibi kurs merkezlerinde çalışan öğretmenlere nasıl bir mesaj iletirsiniz?

Birlik olmak çok çok önemli. Öğretmenler kendini yalnız hissediyor ve müdür kurumdaki öğretmenleri bu anlamda da sürekli kontrol altında tutmaya çalışıyor. Bizim bunlara kanmamız gerekiyor, her birimizin sorunu için bir arada durmamız gerekiyor.  

Hiçbir eğitim almamış sadece parası olan üç beş kişinin bir araya gelip kurduğu kurslarda öğretmenlere uygulan emek hırsızlığından başka bir şey değil. Buna hep birlikte karşı durmak gerekiyor. Ben bunun ne kadar önemli olduğunu çalıştığım bir kurumda anladım. Bir yıl boyunca yoğun bir şekilde çalışan bizlere müdür 4 gün sömestr tatilini yeterli gördü. Biz ise hep birlikte hemen gruba yazdık ve müdürden toplantı talep ederek öğretmenler odasına çağırdık, müdüre sömestr tatili 10 güne çıkacak diye hep birlikte ısrar ettik ve kazandık. Bu küçücük bir örnek ama böyle böyle haklarımızı kazanacağız. Bütün öğretmen arkadaşlarımı her birimizin çalışma koşullarını iyileştirmek için bir arada durmaya çağırıyorum.

Haber

İşçi Hikayeleri | Mühendis Mehmet’in yaşamı gösteriyor: 'Yakanın sadece adı beyaz...'