Eski insanlar maviye mi, kırmızıya mı düşkündü? 

Bugüne kadar eski arkeolojik buluntular, kırmızıya işaret ediyordu. Mağara duvarlarına çizilmiş yabani hayvan resimlerinde kırmızı aşı boyasıyla siyah mangan ve kömür kullanılmıştı. Çatalhöyük ev duvarlarındaki av sahnelerinde de yine kırmızı, kahverengi ve siyah hakimdi.

Mavi boyanın görece yaygın kullanımının ise daha yakın zamanda, Antik Mısır'da başladığı düşünülüyordu. Mavinin geç kullanımının renk tercihleri ya da mavi pigmentlerin zor bulunmasıyla ilgili olabileceği düşünülüyordu.

Antiquity dergisinde yayımlanan bir çalışma, eski insanların çok daha uzun zamandır mavi boya kullandıklarını gösterdi. Yaklaşık 13 bin yıl öncesine ait Orta Avrupa’daki bir kamp yerinde bulunan yontulmuş taş parçasının üzerinde mavi azurit pigmentleri keşfedildi.1

Science dergisinden Andrew Curry'nin konuyla ilgili haberine göre, arkeoloji ekibi taş üzerindeki mavi izleri ilk fark ettiklerinde, taşın üzerine müzede boya döküldüğünü sandılar. Ancak yapılan üç farklı kimyasal analiz boyanın azurit mineraline dayandığını ve günümüze ait olmadığını gösterdi.2

Mavi, bedenleri süslemek için mi ayrılıyordu?

Çalışmanın yazarları, bakır temelli bu mavi boyanın o dönemin insanları tarafından bilinçli olarak 20 km öteden taşınıp hazırlandığını düşünüyorlar. Ayrıca mavi boyanın vücut süsleme gibi özel amaçlarla kullanıldığını tahmin ediyorlar. Mavi renk, böyle bir tercih nedeniyle uzun süre resimlerde kullanılmamış olabilir.

Nitekim makale yazarları mavi azurit kullanımının en eski örneklerinden birinin Çatalhöyük'te bir mezar içinde olduğunu hatırlatıyor. Çatalhöyük'te duvar resimlerinde mavi renk kullanılmazken, azuritin gömülerde görülmesi, azuritin vücut süslemeyle ilgili bağlamlarda kullanıldığı fikrini destekliyor. 

Bu yıl PLoS ONE dergisinde yayımlanan bir başka çalışmada da çivit pigmentinin kaynağı olan indigo ağacı yapraklarının, 33 bin yıl önce Avrupa'da mağara insanlarınca işlendiğini rapor edilmişti. Bu da mavi pigment kullanımının bir başka eski örneği olabilir.

Arkeologlar, geçmişin çok çeşitli kültürlerinin izlerinin günümüzde nadiren bulunabildiğini hatırlatıyor. Atalarımızın 40 bin yıl önce Endonezya'da ya da 20 bin yıl önce Avrupa'da mağara duvarlarına, 10 bin yıl önce Anadolu'daysa ev duvarlarına çizdikleri resimler ne kadar çarpıcı olsa da ağaç, hayvan derisi veya kendi vücutları üzerinde yarattıkları sanat eserlerinden günümüze çoğunlukla hiç iz kalmıyor.