Birleşmiş Milletler’e bağlı Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Afganistan’daki deprem bölgelerinde kadınların sağlık hizmetlerine erişiminin Taliban'ın şeriat yönetimi yüzünden büyük ölçüde engellendiğini raporladı. DSÖ, Kunar, Nangarhar ve Laghman’da kadın sağlık personeli eksikliğinin üreme sağlığı, ruh sağlığı ve temel tıbbi hizmetlere erişimi felç ettiğini, bu durumun kadınların ve çocukların hayatını doğrudan tehdit ettiğini açıkladı.

Rapora göre kadın sağlık çalışanları güvenlik gerekçesiyle geceleri hastanelere gidemiyor, kırsala ancak erkek refakatçiyle uzun yolculuklar yaparak ulaşabiliyor. Bu kısıtlamalar acil müdahaleleri imkânsız hale getiriyor. DSÖ, yaklaşan kış aylarıyla birlikte bulaşıcı hastalık risklerinin artacağı uyarısında bulundu.

2-9 Eylül arasında yalnızca Kunar’da 1195 bulaşıcı hastalık vakası kaydedildi: 775 akut solunum yolu enfeksiyonu, 317 ishal, 60 sıtma şüphesi ve 43 Covid vakası. Depremlerde çok sayıda hastane ve sağlık merkezi de ağır hasar gördü.

Sorumlu Taliban

Uluslararası Af Örgütü, 1 Eylül'de gerçekeleşen depremin ardından uluslararası yardımın azalmasından Taliban’ı sorumlu tuttu. Örgüt, Taliban’ın kadınların BM ve sivil toplum kuruluşlarında çalışmasını yasaklamasının yardım faaliyetlerini felce uğrattığını vurguladı.

Yerel kaynaklara göre yalnızca Kunar’da, sağlık personeli ve tesis yetersizliği nedeniyle en az altı hamile kadın hayatını kaybetti. BM, Afganistan’da en az 18 bin deneyimli ebeye acil ihtiyaç olduğunu belirtiyor.

Daha önce Herat depreminde hayatını kaybedenlerin yüzde 90’ından fazlasının kadın ve çocuk olduğu açıklanmış, uluslararası basın Taliban’ın kadınlara yönelik katı yasaklarının ölümleri artırdığına dikkat çekmişti.

BM'den çağrı: 'Kadın yardım görevlilerinin önünü açın'

BM’nin Afganistan Misyonu (UNAMA), Taliban’ın kadın çalışanların ofislere girişini ve deprem bölgelerine seyahatini engellemesini uluslararası hukukun ihlali olarak nitelendirdi. 6 Eylül’de Taliban güçlerinin Kabil, Herat ve Mezar-ı Şerif’te BM ofislerine kadın çalışanların girişini yasakladığı bildirildi.

BM, bu kısıtlamaların deprem bölgelerinde yüz binlerce insanın hayat kurtarıcı yardımlara erişimini engellediğini ve Afganistan-Pakistan sınırındaki mültecilerin bakımını da olumsuz etkilediğini açıkladı.

BM, Taliban’a daha önce varılan anlaşmalara uyarak kadın yardım görevlilerinin çalışmalarına engel olmaması çağrısında bulundu.

Kadınlar felaketin en ağır yükünü taşıyor

BM, DSÖ ve insan hakları örgütlerinin ortak verileri ve raporları, Afganistan’daki deprem felaketlerinde kadınların ve çocukların en ağır kayıpları verdiğini ortaya koyuyor. Taliban’ın kadınları kamusal hayattan dışlayan politikaları, yalnızca eğitim ve istihdamı değil, doğal afetlerde yaşam hakkını da doğrudan tehdit ediyor.