Süleymaniye’de dün akşam başlayan gerginlik, sabaha karşı şiddetli çatışmalara dönüştü. Gece 03.30 sularında, Kürdistan Yurtseverler Birliği’nin (KYB) eski Eş Başkanı ve Halk Cephesi (Berey Gel) lideri Lahor Şeyh Cengi hakkında çıkarılan yakalama kararının ardından güvenlik güçleriyle Cengi’ye bağlı birlikler arasında patlamalar ve silahlı çatışmalar yaşandı.

Olayların merkezinde, Cengi’nin kaldığı Süleymaniye’nin Serçınar Mahallesi’ndeki Lalezar Oteli bulunuyor. 

Güvenlik güçlerinin oteli kuşatmasıyla başlayan çatışmalar sabaha kadar sürdü. Bölgeden yoğun silah sesleri yükselirken, ölü ve yaralıların olduğu bildirildi ancak resmi açıklama yapılmadı. 

Çatışmalar sırasında bazı evlerin yandığı, Debaşan bölgesinde ise birkaç insansız hava aracının düştüğü ifade edildi.

Tutuklama kararının arka planı

Süleymaniye Asayiş Soruşturma Mahkemesi, Perşembe günü Lahor Şeyh Cengi hakkında Irak Ceza Kanunu’nun 56. maddesi uyarınca “güvenliği tehlikeye atma ve istikrarı bozma” suçlamasıyla resmi tutuklama emri çıkardı.

Mahkeme sözcüsü Yargıç Selah Hasan, “Tutuklama emri, Lahor Şeyh Cengi ve bazı kişiler hakkındadır. Eğer suçlamalar ispatlanırsa, Cengi en az yedi yıl hapis cezasına çarptırılabilir” açıklamasını yaptı. Hasan, kararın herhangi bir siyasi çıkarla bağlantılı olmadığını savundu. Ancak Cengi’ye bağlı medya organları böyle bir kararın kendisine tebliğ edilmediğini öne sürdü.

Şehir savaş alanına döndü

Tutuklama kararının ardından Süleymaniye asayiş güçleri, Cengi’nin bulunduğu Lalezar Oteli’ni kuşatarak teslim olması çağrısı yaptı. Ancak çağrıya uyulmaması üzerine sabaha karşı çatışma başladı. Yaklaşık dört saat süren çatışmaların sonunda Lahor Şeyh Cengi ile kardeşleri Polad Şeyh Cengi ve Aso Şeyh Cengi gözaltına alındı.

Polad Şeyh Cengi’nin yaralı halde yakalandığı aktarıldı. Çatışmalar sırasında kent merkezinin birçok bölgesini duman ve sis kaplarken, Süleymaniye’de hayat adeta durdu.

Barzani’den açıklama

Kürdistan Bölgesi Başbakanı Mesrur Barzani, olaylarla ilgili yaptığı açıklamada, “Süleymaniye’deki gerginlik ve çatışmalar, Kürdistan Bölgesi’nin güvenlik ve istikrarını hedef alıyor” dedi.

Barzani, tüm taraflara çağrıda bulunarak, “Çatışmalar derhal son bulmalı, bu vatanın gençliği kurban olmamalı. Sorunlar hukuki yollarla çözülmelidir” ifadelerini kullandı. Barzani ayrıca kan dökülmesinin önlenmesi için temas halinde olduğunu vurguladı.

Sorunun kaynağı nereye dayanıyor?

Irak Kürdistanı'nın etkili iki siyasi partisinden bir olan Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB), 1975’te Celal Talabani tarafından kuruldu. Talabani, 2005-2014 yılları arasında Irak Cumhurbaşkanı olarak görev yaptı. 2017’deki vefatının ardından partide liderlik boşluğu ortaya çıktı. Oğulları Bafıl ve Kubat Talabani ile kuzenleri Lahor Talabani (Şeyh Cengi), parti ve aile içi güç mücadelesinin merkezine oturdu.

2019’daki kongrede Lahor ve Bafıl eş başkan seçildi. Lahor güvenlik ve istihbarat birimlerinde, Bafıl ise siyasi ve mali işlerde güç kazandı. Ancak 2021’de Bafıl’ın hamleleriyle Lahor’un etkisi kırıldı, görevden uzaklaştırıldı ve KYB’den ihraç edildi.

2021 yazında yaşanan gelişmeler, bir tür “kansız darbe” olarak nitelendirildi. Bafıl Talabani, Lahor’un güvenlik ve istihbarat birimlerindeki gücünü zayıflatmak için adımlar attı. Lahor’a yakın isimler, Zanyari Ajansı’ndan Muhammed Tahsin Talabani ve Terörle Mücadele Grubu’ndan (CTG) Polad Şeyh Cengi görevden alınarak yerlerine Bafıl’a yakın isimler getirildi. Bu süreçte Bafıl ve annesi Hero İbrahim Ahmed, Lahor’u zehirleme ve casuslukla suçladı. Lahor ise iddiaları reddederek diyalog çağrısı yaptı. Temmuz 2021’de Bafıl’ın liderliği pekiştirildi, Lahor eş başkanlıktan uzaklaştırıldı ve Kasım 2021’de KYB’den ihraç edildi.

Lahor Şeyh Cengi, 2022’de Halk Cephesi’ni kurarak parlamentoda iki sandalye kazandı. Bu adım KYB içindeki ayrışmayı derinleştirdi.

Bafıl Talabani'nin Barzani ailesi ve KDP ile gerilimli ilişkileri, İran ve ABD ile yakınlaşması; Lahor’un ise Batı ile bağlantıları, aile içi çekişmeyi uluslararası düzleme taşıdı. Kerkük’ün 2017’de Irak ordusuna teslim edilmesi süreci de iki taraf arasındaki güvensizliği zirveye taşıdı.

Son yaşanan çatışmalar, sadece Talabani ailesindeki iktidar mücadelesini değil, aynı zamanda Kürdistan Bölgesi’nin istikrarını da tehdit eden bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Talabani: Öcalan'ın mesajını ve kardeşlik ruhunu ileriye taşıyacak her adımı destekliyoruz