Dilbilimci Zana Farqînî, Kürtçenin öğretimi için çalışmalara yaptığı katkılar, araştırmalarla biliniyor. Ayrıca bir Kürtçe sözlük çalışması da var. Farqînî aynı zamanda İstanbul Kürt Enstitüsü'nün bir dönem başkanlığını da yaptı.

Farqînî son günlerde gündeme gelen Kürtçe seçmeli ders konusunu tarihine giderek ele alıyor ve ilk kez 2012 yılında yürürlüğe girdiğini, AKP'nin bu konuyu, dönemin AB uyum yasaları ve "açılım süreci" ile ele aldığını hatırlatıyor. O günlerden bu yana seçmeli Kürtçe ders bir hak olarak tanınmış olsa da fiilen uygulanmayan bir hak. Farqînî, Kürtçe seçmeli dersleri almanın kuşaklar arası dil öğrenimini sağlaması ve dil yitiminin önlenmesi açısından kritik olduğunu vurguluyor.

'Anadili eğitimi özel derslerde parayla ya da seçmeli derslerle sınırlanamaz'

Anadilinde eğitim hakkının 2010'lu yılların başında hukuksal alanda kimi kazanımlarla gündeme geldiğini hatırlatan Farqînî "Bizler o dönem Kürtçenin özel dershanelere sıkıştırılmaya çalışılmasına itiraz etmiştik. Rahatsız olduğumuzu ifade ettik. Zira anadili, para ödeyerek ya da özel kurslarla tamamlanacak bir şeyden ibaret olamazdı. Bunun temel eğitimde de yer bulması gerekirdi" diyor. 

'Türkçe dışında bir dilin konuşulması kriminalize ediliyor'

Bugün kamusal alanda, işte, okulda, ya da toplu taşıma araçlarında, Türkçe dışında bir dilin konuşulmasının kriminal bir vaka gibi gösterildiğini ifade eden Zana Farqînî, "Bu ülkede Türkçe konuşmadığı için ya da Kürtçe konuştukları için insanlar darp edildi, öldürüldü. Çok uzağa gitmeye gerek yok. Yakın tarihimizde de benzer örneklerin yaşandığına tanık olduk. Oysa Kürtçe dersler okullarda verilse, bu mevzu olağanlaşsa, toplumsal uzlaşının, barışın da yolu örülmüş olur. Kürtçeye kriminal bir olay gibi yaklaşma eğilimi çok güçlü bugün" diyerek bu durumu özetliyor.

'Çocuklarımız nasıl olsa Kürtçe öğrenir yaklaşımı yanlış'

"Artık 1960'lı, 70'li yıllarda değiliz. Çocuklarımız nasıl olsa Kürtçe öğrenir yaklaşımı doğru değil" diyen Farqînî, sözlerine şu şekilde devam ediyor: "Bugün teknolojinin birçok biçiminden yoksun Kürtçe. Örnek olsun akıllı telefonlarda, bazı dijital uygulamalarda Kürtçe ya yok ya da yeni yeni gelişiyor. Esasında çocuklarımız nasıl olsa Türkçe öğrenecekler. Kürt ebeveynlerine düşen kendi dillerini, anadillerini seçmeleri."

Çok dilli çocuklar daha yaratıcı daha avantajlı

Çocukların konuşmaya başladıktan sonra birden fazla dil öğrenebileceklerini ifade eden Zana Farqînî, okullarda birden fazla dille meşgul olacak çocukların soyutlama yeteneklerinin, yaratıcı düzeylerinin de gelişkin olacağını ifade ediyor. Ayrıca bugün anadili Kürtçe olan bir bireyin, daha iyi Türkçe öğrenebilmesinin de koşularından birisinin anadilinde dil eğitimi almasıdır diye ifade ediyor Farqînî. Bunları anlatırken aynı zamanda Avrupa'daki bazı araştırmaları da hatırlatıyor. Kısaca daha iyi bir Türkçe için de Kürtlerin anadilinde eğitim alması gerektiğini ifade ediyor.

'Kürtler anadiline sahip çıkmalı, anadilini seçmeli'

21 Ocak Cuma günü, seçmeli Kürtçe ders seçiminin son günü. Bu hakkın yer yer gasp edilmesi için bazı okul yöneticilerinin velilere seçmeli ders formunu vermediklerini ya da bu tercihleri öğrenciler yerine okul yöneticilerinin doldurduğu örneklere rastlandığını ifade eden Farqînî, Kürtçenin seçmeli ders olmasının yeterli olmasa da kıymetli bir adım olduğunu ve velilerin mutlaka tercih etmesi gerektiğini söylüyor. 

Farqînî, "Bugün anadili olmadan nasıl sağlık hizmeti olacak? Mesela bir psikoloğa gittiğinizde o dilde kendinizi tam ifade edemiyorsanız nasıl olacak? Tercüman ya da yardımcı birinin olması doğru bir yöntem değil bazı özel alanlarda. Ayrıca ben Kürtler Kürtçe öğrensin ve bu iş orada bitsin diye düşünmüyorum. Kürtler Türkçe de öğrenecekler zaten. Ama az önce de dediğim gibi Türkçe'nin de daha iyi öğrenilmesi için bunun Kürtçe öğretilmesi gerekir. Bu Kürtçe'ye dair algıların değişmesi ve tabuların yıkılması için önemli" diyor.

Bugün basın yayın faaliyetleri, gazeteler, kitaplar, filmler, bir dizi kültürel üretimler de bu süreçten faydalanacaktır diyen Farqînî, Kürtçe eğitimin kültürel hayatı da besleyeceğini ifade ediyor.

Farqînî, sözlerini tamamlarken bir ince ayrımı da hatırlatıyor. "Kürtler için Kürtçe'nin seçmeli ders olması esasında acı bir ifade. Kürtler için Lazca ya da örneğin Araplar için Ermenice seçmeli ders olabilir. Anadili seçilecek bir şey değil bir zorunluluktur. Ancak Kürtlerin kendi dilleri için seçmeli ders biçiminin kabul görmesi doğru değildir. Yetersizdir. Ancak her şeye rağmen veliler Kürtçe seçmeli derste ısrar etmeli. Yoksa kuşaklar arası dil yitimi ciddi oranlara ulaşmış durumda. Bu Kürtçe'nin, bir kültürün geleceği için önemli."

Haber

İşçiler ve Kürtler