Somali, İsrail’in ayrılıkçı Somaliland bölgesini tanımasına karşı bölgesel destek arayışını sürdürürken, Katar’la imzaladığı savunma anlaşmasının ardından bu kez de Suudi Arabistan’la askeri işbirliği mutabakatına imza attı.

Mutabakat zaptı, pazartesi günü Riyad’da Somali Savunma Bakanı Ahmed Muallim Fiki ile Suudi Arabistan Savunma Bakanı Prens Halid bin Salman bin Abdulaziz arasında imzalandı. Somali Savunma Bakanlığı, anlaşmanın iki ülke arasında savunma ve askeri işbirliği çerçevelerini güçlendirmeyi hedeflediğini ve “her iki tarafın stratejik çıkarlarına hizmet eden çok sayıda ortak alan” içerdiğini duyurdu.

Suudi Savunma Bakanı Prens Halid, anlaşmayı X hesabından yaptığı paylaşımla doğruladı. Ancak taraflar, mutabakatın içeriğine dair ayrıntı paylaşmadı.

Katar’la anlaşmadan haftalar sonra

Somali devlet haber ajansına göre Mogadişu yönetimi, geçen ay Katar’la da askeri bağları ve güvenlik işbirliğini güçlendirmeye yönelik bir savunma anlaşması imzalamıştı. Katar ile yapılan anlaşmanın, askeri eğitim, uzmanlık paylaşımı, savunma kapasitesinin geliştirilmesi ve güvenlik işbirliğinin artırılmasına odaklandığı belirtilmişti. Doha yönetimi, bu işbirliğinin “karşılıklı çıkarlara hizmet edeceğini” savunmuştu.

İsrail’in Somaliland hamlesi gerilimi tırmandırdı

Somali’nin Körfez ülkeleriyle hızlanan diplomatik ve askeri temasları, İsrail’in Aralık ayında ayrılıkçı Somaliland’ı dünyada ilk kez tanımasının ardından Afrika Boynuzu’nda artan gerilimle doğrudan bağlantılı. Mogadişu yönetimi, İsrail’in Somaliland’da komşu ülkelere yönelik saldırılarda kullanılabilecek bir askeri üs kurmayı planladığı uyarısında bulundu.

Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Muhammed, geçen hafta El Cezire’ye verdiği röportajda, Somaliland’da bir İsrail askeri üssüne “asla izin vermeyeceklerini” söylemişti.

Ocak ayında Somalilandlı bir yetkili, İsrail’in Kanal 12 televizyonuna yaptığı açıklamada, İsrail askeri üssü konusunun “masada olduğunu”, ancak şartların henüz netleşmediğini söylemişti.

BAE ile kopuş, Suudi Arabistan’la yakınlaşma

Somali yönetimi, geçen ay Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile liman işletmeleri, güvenlik ve savunma anlaşmaları dahil olmak üzere tüm anlaşmalarını iptal etti. Gerekçe olarak, BAE’nin “ulusal birliği ve siyasi bağımsızlığı baltalayan eylemleri” gösterildi. Bu karar, Abu Dabi’nin İsrail’in Somaliland’ı tanımasını kolaylaştıracak adımlar atmasının ardından geldi.

2020’de İbrahim Anlaşmaları kapsamında İsrail’le ilişkilerini normalleştiren BAE, Somaliland’la derin ekonomik ve güvenlik bağları kurmuştu. BAE şirketi DP World, stratejik öneme sahip Berbera Limanı’nı 30 yıllık imtiyazla işletiyor.

BAE, İsrail’in Somaliland’ı tanımasını kınayan ortak Arap-İslam bildirisini imzalamayı reddetti. Ancak ocak ayında Afrika Birliği ile birlikte yayımlanan bir bildiride, “Somali’nin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne destek” taahhüdünde bulundu.

Somali’nin BAE ile ilişkileri koparma kararı, aynı dönemde Suudi Arabistan ile BAE arasındaki gerilimin de tırmanmasına denk geldi.

Yemen ve Sudan gerilimi

Aralık ayında Suudi güçleri, Riyad’ın Yemen’de ayrılıkçı Güney Geçiş Konseyi’ne BAE tarafından silah sevkiyatı yapıldığını öne sürdüğü bir hedefi bombaladı. Suudi Arabistan ayrıca, Yemen’in Batı ve Körfez ülkeleri tarafından tanınan hükümetinin ülkedeki BAE güçlerinin çekilmesi çağrısını da destekledi. BAE ise bu iddiaları reddetti.

BAE’nin, Sudan’da yaklaşık üç yıldır Sudan Silahlı Kuvvetleri’yle savaşan paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri’ni (HDK) desteklediği iddiaları da bölgedeki gerilimin bir diğer başlığı. Hartum’un müttefiki olan Suudi Arabistan, Kordofan’da kadın ve çocukların da hayatını kaybettiği saldırılar nedeniyle HDK’yi kınadı ve Sudan’daki savaşın uzamasından “yabancı müdahaleleri” sorumlu tuttu.

Geçen yıl Sudan, Uluslararası Adalet Divanı’nda BAE aleyhine dava açarak, RSF’nin Batı Darfur’daki Masalit topluluğuna yönelik saldırılarında “soykırıma ortaklık” suçlamasında bulundu. BAE ise davayı “alaycı bir reklam girişimi” olarak nitelendirerek reddedilmesini talep edeceğini açıkladı.