Tokat’ta, Türkiye’nin 500 büyük sanayi kuruluşu arasında yer alan Şık Makas tekstil fabrikasında çalışan yaklaşık 800 işçi, 66 gündür maaşlarını alamadıkları gerekçesiyle iş bırakma eylemi başlattı.

Bir yıldır maaşlarını düzenli alamayan işçiler, son iki aydır hiç ödeme yapılmaması ve Ağustos maaşlarının bir kısmının eksik yatırılması üzerine “Artık yeter!” diyerek üretimi durdurdu. Evine ekmek götürmekte zorlanan tekstil işçileri, haklarını almak için bir araya geldi.

soL’a konuşan işçiler, Tokat’ta daha önce görülmemiş bir birliktelik ve örgütlenme sergilediklerini, patronların ise bu durumdan rahatsız olup valilik nezdinde grev yasağı getirmeye çalıştığını belirtti.

'Patron ‘Ben ne İstersem o olur’ diyor, ama o işler öyle değil'

İşçilerden Emine., fabrikanın iki ayrı üretim biriminin yan yana olduğunu, bu birimler arasında yürüyerek mesafenin kısa olmadığını, araçla dahi birkaç dakika sürdüğünü söylüyor. “İlk kez her iki üretim birimi birleşti. Kâğıt üzerinde 1700 işçi var. Buradaki herkes yan yana geldi ve iş bıraktı. İki birim de yürüyerek birleşti” diyerek süreci anlattı.

Emine neler yaşadıklarını şu sözlerle dile getirdi:

“Son iki aydır, yani yaklaşık 66 gündür maaş alamadık. Ağustos ve Eylül ayları tamamen ödenmedi. 6 Ekim’de maaşlarımız yine yatmadı, sadece Ağustos maaşının yaklaşık yüzde 20’si yatırıldı. Bunun üzerine herkes iş bıraktı. Fabrika iki ayrı binadan oluşuyor; üretim bölümüyle diğer birim arasında kısa bir mesafe var. İkisi de aynı şirkete ait. Üst fabrikadaki işçiler aşağıya indi, üretimden diğer birimlere kadar herkes birlikte iş bıraktı.”

'Sendika bizi yüzüstü bıraktı'

Tekstil terbiye bölümü olarak tarif edilen birimlerin birinde çalışan Azra., Hak-İş’e bağlı Öz İplik-İş Sendikası’nın patron lehine tutum aldığını ve işçileri karşısına aldığını anlattı. Maaşların eksik yatırıldığı gün sendika yetkilisinin tüm birimleri gezerek “Bugün çalışmıyoruz, iş bırakıyoruz” dediğini, ancak bunun yazılı bir çağrı değil, sözlü bir duyuru olduğunu belirtti. Büyük çoğunluk eyleme katılmış.

Ertesi gün, sendikanın Tokat İl Başkanı Fatih Arslantaş fabrikaya gelerek, “Sadece bir günlük patron izniyle iş bıraktık, bugün çalışmaya devam edin,” deyince işçiler, “Peki, maaşlarımız ne olacak?” diye soruyor. 

“Ay sonunu bekleyin,” cevabı alınca “İşte orada sabır taşı çatladı” diyor Azra.

Azra'nın aktarımına göre tartışma büyüyünce Arslantaş, “Ben görevimden çekiliyorum, ne haliniz varsa görün” diyerek istifa etti ve giderken, “Sendikasız ne yapacaksınız, görelim bakalım” sözleriyle işçileri tehdit etti. Bazı işçiler, sendikacıyla tartıştıkları için çeşitli gerekçelerle işten çıkarıldı. 

Patrondan Vali'ye eylem yasağı siparişi

Tekstil işçilerinden Emrah, “Tokat Tokat olalı böyle eylem görmedi valla” diyor gülümseyerek. İşçilerin bu kararlı tutumunun patronları korkuttuğunu ifade efen Emrah, patronların valilikten grev yasağı “rica ettiğini” özellikle vurguluyor. Bunun üzerine valilik, grev yasağı kararı almış ve ayrıca fabrikada bir günlük tatil ilan etmiş.

Emrah, durumu şu sözlerle anlatıyor: “Çok korktular. Fabrika yöneticileri Tokat dışından, Çorlu’dan, İstanbul’dan gelmiş. Yabancı olunca daha çok korktular. Ama bizim kendilerine bir şey yapacağımızdan değil korkuları. Kendi kabahatlerinden korkuyorlar. Aylardır maaş alamıyoruz. Bu arada okullar açıldı, herkes çoluğuna çocuğuna okul masrafı için borçlandı.”

İşçiler, Hak-İş’e bağlı sendikadan ayrılarak Birtek-Sen’de örgütlenmeye başladı. Emrah, patronların bu örgütlenmeyi engellemek için “Fabrika kapatılabilir” tehdidinde bulunduğunu ve fabrikanın bir gün tatil edildiğini söyledi. Gece saatlerinde valilik, eylem yasağı kararı aldı. 

Emrah, “Tokat küçük bir şehir, herkes birbirini tanıyor. Patronların valilikten yasak ricasında bulunduğu söyleniyor. Normalde hukuk bizden yana. Hiçbir eyleme yasak getirilmez. Bu kararın amacı, işçilerin fabrikanın önünde toplanmasını engellemekti” diyor.

Yüzlerce işçinin sendika değiştirdiğini belirten Emrah, “Mücadele edeceğiz. Üç kuruş maaşımız var, ona da göz dikiyorlar. Ağustos maaşım iki gün önce yattı, 4 bin lira! İnsaf, sadaka olsa bu kadar olmaz” diyerek tepkisini dile getiriyor.

'Alın terimizin peşindeyiz'

İşçiler, fabrikanın Zara, H&M, Mango, Urban, New Look, Only ve Shop Direct gibi büyük markalara üretim yaptığını belirtti. Daha önce Levi’s, GAP ve Primark gibi firmalarla da çalıştığını, ancak maaşların düzensiz ödendiğini duyan bu markaların “kurumsal itibarları zedelenmesin” diye çekildiğini ifade ettiler.

Haklarını aramaktan vazgeçmeyen işçiler, patronlara sesleniyor: “Alın terimizi istiyoruz. Herkes borç içinde. Artık yeter, oyalayacakları sınırı geçtik!”

* soL'a konuşan işçilerin isimleri talepleri üzerine açık şekilde belirtilmemiş, değiştirilmiştir.