Başta Dağlık Karabağ olmak üzere sıcak çatışma bölgelerinde sıkça görülmeye başlayan ve “game-changer” Alışılmış uygulama ve kuralları alt üst eden, çığır açan, ezber bozan. olarak tanımlanan Silahlı İnsansız Hava Araçları SİHA’lar ve Türkiye’nin bu alandaki durumunu incelemeye devam ediyoruz. Bu kez çok çeşitli kaynaklarda dile getirilen yorumları/iddiaları ele alacağız.

İlgili Haber

Patron sınıfının yeni süvarileri

Türkiye’nin son çatışmalarda Azerbaycan lehine askerî desteği tartışma yarattı. Bu desteğin en çok dikkat çeken unsuru Silahlı İnsansız Hava Araçları (SİHA). 

Bir SİHA pilotu

SİHA’lar çok ucuz olduğu için erişim kolaylığı mevcut

SİHA’lar geleneksel hava kuvvetleriyle karşılaştırıldığında maliyet olarak ucuz gözükse de sürdürülebilirlik, ekipman, yedek parça, yer istasyonu veya özel üs yatırımı gözönüne alındığında hiç de ucuz bir yatırım değildir. Ayrıca istasyondan kumanda görevini yerine getirecek yetiştirilmiş personel ihtiyacına sahiptir.

SİHA’lar adeta hiç kayıp vermeden faaliyetlerine devam ediyor

Böyle bir durum söz konusu değil. SİHA teknolojisi geliştikçe SİHA karşıtı savunma sistemleri de buna göre gelişiyor. Bu savunma sistemlerini genel olarak kinetik olanlar ve olmayanlar olarak ikiye ayırmak mümkün. Kinetikten kasıt SİHA’nın ya başka bir SİHA ile, lazerle veya geleneksel füze sistemleriyle vurularak imha edilmesidir. Bu yöntemin sahada diğer yönteme göre daha etkili olduğu görülmüştür. Kinetik olmayan savunma sistemleri de SİHA’nın komuta aldığı istasyonla arasındaki iletişimin kesilmesi-bozulmasını amaçlar ancak otonom yani bir kez havalandıktan sonra kendi aldığı kararlarla görevine devam eden silahlarda etkisiz olur.

Türkiye’nin ürettiği SİHA’lar rakiplerinden üstündür

Türkiye tarafından üretilen silahlar özellikle ABD, Rusya, İsrail gibi ülkelerin ürettiği silahlardan daha “üstün” değildir. Ancak gündemde olan sıcak çatışma bölgelerine uygun sıklette ve görece ucuzluğu sayesinde hem satın alınmak istenen silahlardan olmuş, hem de silahları kullanan personelin deneyimiyle etkili bir silah haline gelmiştir. Türkiye’nin ürettiği SİHA’larda bu anlamda sektörde “çığır açan” teknolojik bir yenilik mevcut değildir.

Türkiye SİHA’larla ilgili olarak bölgesinde önemli bir etkiye sahiptir

Kısmen doğrudur, bölgede emperyalist hiyerarşinin tepesindeki ülkeler dışında Çin, İran ve Türkiye bu konuda etkiye sahiptir. Bu değerlendirmenin doğru olduğu ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından ve insansız hava sistemlerinin ihracını kolaylaştıran kararla da görülür. 24 Temmuz 2020 tarihli karardahttps://www.state.gov/u-s-policy-on-the-export-of-unmanned-aerial-syste… daha önceden ihracatında çok çeşitli engeller bulunan 800km/saat hızın altında hıza sahip sistemlerin ihracının önü açılmaktadır. Teknolojik olarak en üst seviyede ürünlere sahip olan ancak dış piyasaya çeşitli kurallarla ihracat yapan ABD emperyalizmi asimetrik savaş yaşanan yerlerdeki aktörlerin SİHA’larının hangi ülkeler tarafından tedarik edildiğini görmüş ve bu pazara müdahale kararı almıştır.

Düşürülmüş ABD yapımı bir SİHA

SİHA satışı asla sadece SİHA satışı değildir

Özellikle yüksek teknoloji içeren işletim sistemleri düşünüldüğünde ihracatçı ülke ve ithalatçı ülke ordu personeli arasında yakın işbirliği gerektiren bir alışverişten bahsediyoruz. Burada da kapitalist ilişkiler belirleyicidir. Ekonomisi ve konumu güçlü olan ihracatçı ülkenin kendi sistemini satın alan ülkenin silahlı kuvvetlerinde belirleyici konuma geçmenin ilk adımlarını atmış sayılacağını söylemek yanlış olmayacaktır. Bu anlamda bir önceki başlıkta ABD’nin geç kalınmış adımı çatışma bölgelerindeki varlığını pekiştirme çabası olarak da görülebilir.

Çin Wing-Loong marka SİHA

Ucuz SİHA satışları çözülmemiş bölgesel sorunların yeniden sıcak çatışmalara dönüşmesine yol açıyor https://www.nbcnews.com/think/opinion/cheap-drones-china-turkey-israel-…

Bu yorumun kısmen doğru olduğu Dağlık Karabağ örneğinde görülüyor. Ancak askeri harekâtın kalıcı kazanımlar elde etmesinin sadece SİHA eliyle yapılamayacağı unutulmamalıdır. SİHA teknolojisinin varlığının genel olarak silahlanmayı tetiklediği ise kesinlikle söylenebilir. Bu anlamda en kazançlı olan genel olarak kapitalist silah şirketleridir.