Ana içeriğe atla

Home

soL Haber'de reklam yok, sadece haber var. Bunu birlikte sürdürüyoruz. Abone olarak desteğinizi gösterin.

Yükleniyor...

Savunma Sanayiinde 2021 nasıl geçti?

Türkiye’nin savunma sanayii ürünleri hem Batı Avrupa ve ABD'ye göre uygun maliyetli olabiliyor, hem de çeşitli bölgelerdeki ambargo/yaptırımların delinmesi açısından kolaylaştırıcı.

Okan Ataer

Yayın Tarihi: 06.01.2022 , 11:01 Güncelleme Tarihi: 22.01.2025 , 10:54

Pandemiyle, ekonomik krizle anılan geride bıraktığımız 2021 yılı savunma sanayii firmaları için hiç de sanıldığı gibi kötü gitmedi. Ülkemizde önde gelen savunma sanayii grupları bu dönemde olağanüstü kârlar kazandı.

Covid-19 etkisi

Yakın geçmişte eşi benzeri görülmemiş küresel bir salgın olarak hala etkisini gösteren Covid-19 savunma sanayiine de damgasını vurdu. Süreç içerisinde işçilerin her ne koşulda olursa olsun üretime devam etmesi hem devlet hem de patronlar tarafından dayatıldı. Özellikle salgının ilk döneminde pandemi nedeniyle hastalanan işçilere yönelik baskılar yaşandı. Salgına karşı yeterli önlem alınmazken, her türlü kapanmada bile konan sokağa çıkma yasakları bu firmalar için delindi, işçilerin işe devam etmesi neredeyse cebren sağlandı. Hastalanan işçilere adeta kendi sorumsuzluklarından hastalanmış gibi davranılarak, işe gelmedikleri dönemdeki hakları yenildi, iş arkadaşlarının sağlıklarını hiçe sayan uygulamalar yapıldı.

Bu şartlar altında çalışan savunma sanayii işçilerinin patronları için neler yaptıklarına birkaç örnekle ele alırken medyada çokça parlatılan ama gerçek içeriği derinlemesine aydınlatılmayan bazı örneklerin yaldızını kazımaya çalışacağız.


2017 yılında Paris’te gösteri uçuşu yapan TAI Hürkuş

HÜRKUŞ

Adını, Türk havacılık tarihindeki çok sayıda ilkle anılan Vecihi Hürkuş’tan alan proje son dönemlerde gerçekleşen ihracat sayesinde çokça haberleştirildi. 2006 yılında SSB-TAI iş birliğiyle başlatılan proje özellikle savaş pilotlarına temel eğitim verilebilecek ve olabildiğince F-16 ile F-35 kokpitlerine benzeyecek şekilde tasarlanmıştır. Avrupa Sivil Havacılık Ajansı EASA tarafından sertifikalandırılan uçak sayesinde savaş pilotu eğitimi alan kursiyerler eğitmenleriyle beraber uçuş yapabilmekte, temel silah kullanım eğitimi yapılabilmekte ve formasyon eğitimi alınabilmektedir. Son dönemde Roketsan ürünü havadan karaya füzelerle ve Aselsan üretimi avyonik sistemleriyle donatılan uçağın Türk Silahlı Kuvvetleri dışında ilk kez Nijer tarafından sipariş edildiği kamuoyuna duyurulmuştur.

Arkasındaki muazzam devlet desteği, devasa işgücü ve bilgi birikimi sayesinde adını duyurmuş olan TUSAŞ’ın Hürkuş’unun çok benzerini Brezilyalı Embraer firması 1999 yılında tamamlamıştı. Ayrıca uçağın motorunu üreten Pratt & Whitney’in Kanada markası olduğunu, fırlatma koltuğunun İngiliz Martin-Baker firması tarafından üretildiğini de not edelim.


Silahlı İnsansız Deniz Aracı ULAQ

ULAQ

Antalya Serbest Bölge’de faaliyet gösteren Kalafatoğlu ailesine ait ARES Tersanesi ve Meteksan Savunma tarafından geliştirilmiş olan insansız deniz aracının adı Ulaq şeklindedir. Karadenizli olan Kalafatoğlu ailesinin atadan kalma taka inşaatı ve gemi işletmeciliğini aşarak Körfez ve Afrika bölgesindeki ülkelere küçük ölçekli sahil gemileri satışına başlaması yakın dönemde gerçekleşiyor. Savunma sanayiine verilen destek ve odaklanmayı keşfeden aile, halihazırda başka platformlarda kullanılan teknolojiyi kendi uzmanlık alanlarına uyguluyor.

“Dünyada bir örneği daha yok” veya “Mavi Vatan muhafızı” olarak nitelene bu silah aslında silah patronlarının elinde olan bir teknolojinin yüzen bir platforma entegre edilmesinden oluşuyor. Diğer yandan ABD’li Textron firmasının 2008 yılında faaliyete geçen Fleet sınıfı insansız yüzey aracından veya 2005 yılında İsrailli Rafael Advanced Defence Systems tarafından üretilen Protector USV adlı silahından farkı yok.

Ancak bütün bunlara rağmen bu iki pek bilinmeyen örnekle incelemeye çalıştığımız Türkiye’deki savunma sanayii sektörü emperyalist rekabetin boş bıraktığı küresel boşlukları iyi değerlendiriyor. Elbette AKP’nin siyasi ve askerî kulvarlarda izlediği saldırgan siyaset ve kamu kaynaklarından aktarılan sonsuz kaynakların da bu başarıda büyük etkisi var.

2021 yılında genel olarak Türkiye savunma sanayii ihracatı ve ürün yelpazesi daha önce de çoğu kez belirtilen eksende devam ediyor. Çeşitli vakıflar, dinî kurumlar ve THY eliyle altyapısı oluşturulan bölgelere yapılan inşaat ağırlıklı projelerle ilk adım atılmaktadır. Bunun ardından gerçekleştirilen cumhurbaşkanlığı himayesindeki gezilerin sonucunda çığır açıcı özellikleri olmasa da küresel silah tekellerinin ürünleri kadar pahalı olmayan, dayanıklı, kaliteli ve “sahada” güvenilirliği ve başarısı test edilmiş silahların gözardı edilmiş pazarlara satılmasındaki “başarı” devam etmektedir. Son dönemlerde yaşanan gelişmeler de bunu teyit ediyor. Ukrayna’nın Bayraktar SİHA alımı gibi artık kanıksanan bilgilerin dışında özellikle Kuzey Afrika ve Sahra-altı Afrika ülkeleri için Türkiye’den alınacak savunma sanayii ürünleri hem Batı Avrupa ve ABD üretimi görece pahalı silahların yerine tercih edilir konumda hem de çeşitli bölgelerdeki ambargo/yaptırımların delinmesi açısından kolaylaştırıcı olabilmektedir. Dolayısıyla artık gündemde Havelsan’ın Senegal sahil güvenlik botlarını modernize etmesi, Rwanda’nın Bayraktar SİHA’larla ilgilenmesi, Kenya’nın mayın temizliği için Türk firmalarına başvurması, Tunus’un geniş kapsamlı hava savunmasının Türk firmaları tarafından gerçekleştirilmesi gündemdedir.

2021 yılı için Defense News tarafından hazırlanan ilk 100 savunma sanayii firması içinde şu Türk firmalarının yer aldığını da belirtmek yerinde olacaktır:

• 48. Sırada Aselsan, toplam ciro 2,3 milyar dolar

• 68. Sırada Turkish Aerospace Industries TAI, toplam ciro 1,5 milyar dolar

soL YZ Beta, soL’un geliştirdiği ve soL arşiviyle çalışan bir yapay zeka robotudur. Kullanımı, soL abonelerine açıktır.