Rusya’da 9. dönem Devlet Duması’nı belirleyen seçimler 18-20 Eylül tarihlerinde gerçekleştirildi. 450 sandalyeli Duma için yapılan seçimler, Şubat 2022’de başlayan Ukrayna savaşından sonraki ilk parlamento seçimleri olması bakımından 2021 seçimlerinden farklı bir siyasi ve ekonomik ortamda gerçekleşti.

Rusya Federasyonu Merkez Seçim Komisyonu’nun (CİK) 25 Eylül’de kesinleştirdiği sonuçlara göre Birleşik Rusya (Yedinaya Rossiya) yeni Duma’da 349 sandalye kazandı. Rusya Federasyonu Komünist Partisi (Kommunistiçeskaya Partiya Rossiyskoy Federatsii – RFKP) 37, Rusya Liberal Demokrat Partisi (Liberalno-demokratiçeskaya Partiya Rossii – LDPR) 23, Yeni İnsanlar (Novıye Lyudi) 19, Adil Rusya (Spravedlivaya Rossiya) 17 sandalye elde etti. Rodina bir milletvekili çıkarırken dört bağımsız aday da Duma’ya girdi. Böylece Birleşik Rusya, anayasa değişiklikleri için gerekli 300 sandalyelik üçte iki çoğunluğun üzerinde kalmayı sürdürdü.

Seçimlerin dikkat çekici yanı yalnızca iktidar partisinin çoğunluğunu koruması değil. Birleşik Rusya, 2021’de yüzde 49,82 olan parti listesi oyunu bu seçimlerde yaklaşık yüzde 58’e yükseltti. Bu artış, savaşın dört buçuk yılı geride bıraktığı, ekonomik büyümenin belirgin biçimde yavaşladığı ve savaşın ülke içindeki etkilerinin daha doğrudan hissedilmeye başladığı bir dönemde gerçekleşti.

Dolayısıyla 2026 seçimlerinin ortaya çıkardığı temel sorulardan biri, savaşın uzamasına ve ekonomik yavaşlamaya rağmen iktidar partisinin oy desteğini nasıl artırabildiği.

Savaşın dört buçuk yılı: Ekonomik yavaşlama ve belirsizlik

Rusya ekonomisi savaşın ilk yıllarında artan kamu harcamaları, savunma sanayisindeki üretim ve güçlü iç talebin etkisiyle büyümeyi sürdürdü. Ancak 2025’ten itibaren büyüme belirgin biçimde yavaşladı. Ekonomik Kalkınma Bakanlığı’nın 24 Eylül’de açıkladığı güncel tahminlere göre Rusya ekonomisinin 2026’da yalnızca yüzde 0,6 büyümesi, yıl sonu enflasyonunun ise yüzde 6,8’e ulaşması bekleniyor. Yatırımlar ve sanayi üretimindeki gerileme de ekonomideki yavaşlamanın daha belirgin hale geldiğine işaret ediyor.

Bununla birlikte ekonomik yavaşlama henüz hanehalkı gelirleri ve tüketiminde genel bir daralmaya dönüşmüş değil. Ücretler ve iç talep görece güçlü seyrini koruyor. Dolayısıyla seçimlere giderken ortaya çıkan tablo, genel bir ekonomik krizden çok savaşın ilk yıllarındaki büyüme ivmesinin kaybolduğu, enflasyon ve yüksek borçlanma maliyetlerinin baskısının arttığı bir ekonomiye işaret ediyor.

Savaşın uzaması ise ekonomik göstergelerin ötesinde bir belirsizlik yaratıyor. Dört buçuk yılın ardından çatışmanın ne zaman ve hangi koşullarda sona ereceğine ilişkin belirgin bir perspektif bulunmuyor. Seçim öncesindeki kamuoyu araştırmaları ve saha haberleri toplumun bir bölümünde savaş yorgunluğunun ve geleceğe ilişkin kaygının arttığına işaret ediyordu. Yeni bir seferberlik ihtimali, fiyat artışları ve savaşın ne kadar daha süreceğinin bilinmemesi bu kaygının kaynakları arasında.

Savaşın ülke içindeki maddi etkileri de daha görünür hale geldi. Ukrayna’nın petrol rafinerileri ve diğer ekonomik altyapıya yönelik İHA saldırıları bazı dönemlerde yakıt arzını ve fiyatlarını etkiledi. 2026 federal bütçe açığının da başlangıçta öngörülen GSYH’nin yüzde 1,6’sı yerine yüzde 3’e yaklaşması bekleniyor. Maliye Bakanı Anton Siluanov, artan askeri harcamaların yanı sıra hava savunmasının güçlendirilmesi ve yakıt sıkıntısının sonuçlarının hafifletilmesi için ortaya çıkan ek harcamaları bütçe üzerindeki baskının nedenleri arasında gösterdi.

Bütün bunlar Rusya’da genel bir ekonomik veya toplumsal kriz yaşandığı anlamına gelmiyor. Ancak 2026 seçimleri, savaşın ilk yıllarındaki ekonomik dinamizmin zayıfladığı, savaşın ne zaman sona ereceğine ilişkin belirsizliğin sürdüğü ve maliyetlerinin daha görünür hale geldiği bir ortamda yapıldı. Bu koşullarda Birleşik Rusya’nın oy kaybetmek yerine 2021’e göre yaklaşık sekiz puan kazanması, seçimlerin açıklanması gereken başlıca sonuçlarından birini oluşturuyor.

Yeni Duma: İktidar güçlenirken dengeler değişti

Rusya’da Duma’daki 450 sandalyenin yarısı parti listelerinden, diğer yarısı adayların kendi seçim çevrelerinde doğrudan yarıştığı seçimlerden belirleniyor. Yaklaşık yüzde 58’lik liste oyuna sahip Birleşik Rusya, seçim çevrelerindeki üstünlüğünün de etkisiyle 349 sandalye kazanarak anayasal çoğunluğunu korudu.

Diğer partiler arasındaki dengeler de değişti. RFKP’nin oy oranı 2021’deki yüzde 18,93’ten yaklaşık yüzde 13,8’e gerilerken, LDPR yüzde 7,55’ten yaklaşık yüzde 9’a, Yeni İnsanlar ise yüzde 5,32’den yaklaşık yüzde 8’e yükseldi. Adil Rusya’nın oy oranı yüzde 7,46’dan yüzde 5 civarına düştü. Böylece Birleşik Rusya güçlenirken RFKP ve Adil Rusya geriledi; LDPR ile Yeni İnsanlar ise desteklerini artırdı.

Yeni Duma’da savaşın doğrudan bir izi de görülüyor. CİK verilerine göre Ukrayna’daki savaşa katılmış 46 kişi milletvekili seçildi; bunların 41’i Birleşik Rusya’dan.

Yurtdışındaki sandıklarda ise farklı bir tablo ortaya çıktı: Çok sayıda ülkede ilk sırayı Yeni İnsanlar aldı. Ancak yurtdışında oy kullananların toplam seçmen kitlesinin küçük ve temsili olmayan bir bölümünü oluşturması, bu sonuçlardan Rusya geneline ilişkin bir çıkarım yapmayı güçleştiriyor.

RFKP’de gerileme

2026 seçimlerinin dikkat çekici sonuçlarından biri RFKP’nin beş yıl önce elde ettiği desteğin önemli bir bölümünü kaybetmesi oldu. Parti, 2021’de yüzde 18,93 oy alırken 2026’da yaklaşık yüzde 13,8’e geriledi; milletvekili sayısı da 48’den 37’ye düştü.

RFKP hükümetin ekonomi ve sosyal politikalarına yönelik muhalefetini sürdürmesine rağmen, ekonomik yavaşlamanın belirginleştiği bir dönemde bu hoşnutsuzluğu kendi etrafında toplayamadı. Bunda ekonomik sorunların henüz geniş ve yoğun bir toplumsal tepkiye dönüşmemesinin yanı sıra partinin savaş konusundaki konumu da etkili olduğu yorumları yapılıyor. Buna göre, RFKP, Ukrayna savaşında iktidardan temel bir ayrışma göstermedi ve askeri operasyonu desteklemeyi sürdürdü. Bu tutum, 2021’de kendi geleneksel tabanının dışında Birleşik Rusya’ya tepki duyan seçmenlerin bir bölümünden de oy alan RFKP’nin, 2026’da aynı ölçüde bir protesto adresi haline gelememesini açıklayabilecek etmenlerden biri gibi görünüyor.

Öte yandan RFKP’nin seçim performansını yalnızca siyasi çizgisi üzerinden değerlendirmek eksik kalır. Seçim döneminde partinin bazı adayları hukuki ve idari engellerle karşılaştı. Tanınmış isimlerden Nikolay Bondarenko’nun adaylığı iptal edilirken, Mihail Matveyev’in adaylığı da mahkeme kararıyla iptal edildi; Matveyev daha sonra temyizde yeniden seçimlere katılma hakkı kazandı. En az 18 bölgesel RFKP örgütü benzer vakalara karşı ortak bir kampanya yürüttü. Bu uygulamaların toplam oy kaybını ne ölçüde etkilediği bilinmese de, RFKP’nin seçim kampanyasını şekillendiren koşullar arasında öne çıkıyor.

Birleşik Rusya’nın artan oyları

Birleşik Rusya’nın 2021’e kıyasla yaklaşık sekiz puanlık artışını tek bir nedene bağlamak mümkün görünmüyor. Ekonomik yavaşlamaya rağmen seçimin yapıldığı sırada ücretlerde ve tüketimde genel bir çöküş yaşanmaması bunlardan biri. Savaşın uzaması ve geleceğe ilişkin belirsizlik toplumun bir bölümünde yorgunluk yaratırken, bu yorgunluk doğrudan iktidar karşıtı bir siyasi tercihe dönüşmedi.

Seçmenin karşısındaki alternatiflerin yapısı da sonuçları değerlendirirken hesaba katılmalı. Duma’daki RFKP, LDPR, Yeni İnsanlar ve Adil Rusya farklı siyasi kimliklere ve ekonomi politikalarına sahip olmakla birlikte savaşın sürdürülmesi konusunda iktidardan temel bir kopuş sergilemediler. Savaşa açık biçimde karşı çıkan Yabloko’nun federal listesi ise seçimlere katılamadı.

Yabloko’nun aday listesi ilk aşamada Merkez Seçim Komisyonu tarafından kaydedilmişti. Ancak Rodina’nın başvurusu üzerine Rusya Yüksek Mahkemesi 10 Ağustos’ta listenin kaydını iptal etti; partinin temyiz başvurusu da reddedildi. Mahkeme seçim mevzuatına ilişkin ihlalleri gerekçe gösterirken Yabloko yönetimi kararın siyasi olduğunu savundu. Parti seçim kampanyasında Rusya ile Ukrayna arasında ateşkes ve müzakere çağrısını öne çıkarıyordu.

Bir başka dikkat çekici değişim seçime katılımda yaşandı. CİK’in kesin verilerine göre katılım, 2021’deki yüzde 51,72’den yüzde 59,8’e yükseldi. Yaklaşık sekiz puanlık bu artışta seçmen ilgisinin yanı sıra oy kullanmayı kolaylaştıran uygulamaların da etkili olduğu değerlendiriliyor. Oy verme işleminin üç güne yayılması ve elektronik oylamanın yanı sıra seçim idaresinin ülke çapında yürüttüğü seçmen bilgilendirme kampanyası da katılımı artıran etkenler arasında gösteriliyor. CİK’in “InformUİK” programı kapsamında yaklaşık 300 bin seçim görevlisi 48 milyondan fazla haneyi ziyaret ederek 73 milyondan fazla seçmene ulaştı.

Savaşın dört buçuk yıldır sürmesi ve ekonomik büyümenin belirgin biçimde yavaşlaması, iktidar partisinin desteğini aşındırabilecek koşullar oluşturuyordu. Ancak bu tablo Birleşik Rusya açısından bir oy kaybına dönüşmedi; parti 2021’e göre desteğini yaklaşık sekiz puan artırdı. Ekonomik yavaşlamanın henüz genel bir gelir ve tüketim krizine dönüşmemesi, savaş konusundaki hoşnutsuzluğun belirgin bir siyasi alternatife yönelmemesi ve artan katılım, bu sonucu açıklayan başlıca etkenler arasında öne çıkıyor.