Kars ve çevresinde şap hastalığına bağlı hayvan ölümleri binleri buldu. Ölü hayvanların dere yataklarına ve açık alanlara bırakılması halk sağlığı için tehdit oluştururken, üreticiler de borç batağına saplandı.

CHP Kars Milletvekili İnan Akgün Alp, soL’a yaptığı açıklamada salgının yönetim hataları nedeniyle felakete dönüştüğünü belirtti. 

Alp, geçen yıl SAT-2 varyantına karşı yapılan aşılamaların bu yıl etkili olan SAT-1 varyantına karşı koruma sağlamadığını hatırlattı.

'30-40 bin hayvan öldü, insanlar perişan'

Mehmet Yılmaz, Ardahan'da yaşıyor. Kendisi bu dönem elindeki tüm hayvanları sattığını söylüyor. Geri kalanını da şap hastalığından kaybetmiş. Yaşanan tabloyu şöyle anlatıyor:

“İnsanlar tefecilerin eline düştü, herkes perişan. Resmiyette on bin hayvan kaybı açıklandı ama tahminen 30-40 bin hayvan öldü. Ardahan’ın nüfusu 17 bin, düşün ki bunun iki katı kadar hayvan telef oldu. Kars ve Iğdır’ı da ekleyince rakam daha da artıyor. İl Tarım 10 bin diyor ama gerçek bu değil.”

Hayvanların sigortalı olduğunu ancak şap kaynaklı ölümlerin kapsam dışında tutulduğunu belirten Yılmaz, çiftçilerin zararını karşılayamadığını söyledi:

"Sigorta söz konusu şap hastalığına gelince aradan sıyrıldı. Kaza değil, pandemi değil dediler. Normalde sigortalı hayvan çok. Malum hayvanlar sigortalı olmayınca bankalar boçr vermiyor. Zaten millet borcu borçla kapatıyor. Ama sigorta şap mevzusu olunca para vermedi."

Köylüler tefecilerin kıskacında

Yılmaz, kayıpları örneklerle aktardı:

“Burada Posof’ta bir köylünün 12 hayvanından 7’si öldü. Tanırım kendisini. En kötüsü 150 bin lira olsa zararı 1 milyonu geçiyor. Borcunu ödeyemeyince tefecilerin eline düşüyor. Burada herkes bu tefecileri bilir. Traktörü 2 milyon değerindeyken 5 milyon gösterip güya alışveriş yapıyormuş gibi borç veriyorlar.”

Mehmet başka bir örnekte ise Ardahan merkezdeki bir çiftçinin, 45 bin lira masrafı çıkan traktörünü tamir ettirmek için çareyi hayvan satmakta bulduğundan bahsediyor.

 Ama buradaki detay hayvan pazarlarının şap hastalığı nedeniyle kapalı olmasında.

Yılmaz şunları da ekledi:

“Adam 100 bin lira değerindeki hayvanını 45 bin liraya verdi. Hayvan pazarları kapalı, sevk yasak. Para babaları içerideki hayvanları yok pahasına alıyor.”

Borç borcu doğuruyor

Yılmaz, çiftçilerin banka borçlarının da katlandığını söyledi:

“Birinin Ziraat Bankası’na 300 bin lira borcu vardı. Traktörünü satıp banka borcunu ödedi. Yoksa eve haciz gelecek. Ama sonra yeniden traktör borcuna girdi. Borcu borçla kapatıyorlar. Çıkış yolu kalmadı.”

Üreticilerin “büyük bir yıkım” yaşadığını söyleyen Yılmaz, devletin herhangi bir destek sunmadığını vurguladı.

'Sınır güvenliği ve sigorta sistemi sorunlu'

Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nde tarım ekonomisi uzmanı akademisyen Burak Öztornacı ise sorunun yapısal olduğuna dikkat çekti:

“Türkiye’de uzun zamandır hastalık denetimi ve hastalıktan arındırılmış bölgeler oluşturmak ciddi bir sorun. Sınır güvenliğinin ihlal edilmesine göz yumulması, yeterli önlemlerin alınmaması tabloyu ağırlaştırıyor. Üreticilerin kaybını telafi edecek sigorta ve devlet destekleri işlemiyor. Bu nedenle üretici üretimden kopuyor. Devletin müdahale edip üretimi ayakta tutması gerekirdi, ama bu da sağlanamıyor.”

Şap hastalığı hem üretimi hem de kırsaldaki yaşamı vurdu. Çiftçiler borçla boğuşurken, sahipsiz bırakıldıkları için tefecilerin insafına terk edildi.