Beşar Esad yönetiminin Aralık 2024'te devrilmesinin ardından bölgesel gericilikle entegrasyon rotasına giren Suriye'de, Şam ile Riyad arasındaki iki yıllık yakınlaşma süreci askeri ve ekonomik anlaşmalarla yeni bir aşamaya taşındı. 

Heyet Tahrir'uş Şam (HTŞ) lideri Ahmed Şara, beraberindeki üst düzey heyetle birlikte dün başkent Riyad’a giderek Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman ile Yemame Sarayı’nda bir araya geldi.

Şam’ın Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki "Mekke Ortak Savunma Anlaşması"na dahil olabileceği yönündeki tartışmaların sürdüğü bir dönemde gerçekleşen ziyarette, savunma işbirliği anlaşması ve 403,6 milyon dolarlık borçlandırma paketi imzalandı.

Riyad'a gerçekleştirilen son ziyaret, iki ülke arasındaki ilişkilerin diplomatik temas boyutunu aşarak ekonomik ve askeri bir entegrasyona evrildiğini gösteriyor.

Esad sonrası hızlanan yakınlaşma ve ‘Mekke İttifakı’ gündemi

Aralık 2024 sonrasında Şam’daki yeni yönetimin uluslararası alanda “meşru” kabul edilmesi ve Batılı güçlerle yeniden temas kurmasında kilit rol oynayan Suudi Arabistan, süreç içinde Suriye’nin en önemli finansman ve yatırım ortaklarından biri haline geldi. 

Nisan ayında Riyad’ı ziyaret eden Ahmed Şara, son olarak 6 Ekim’de de Suudi Arabistan’a giderek Bin Selman ile yeniden imar ve yatırım başlıklarını görüşmüştü.

Bir aydan kısa süre içinde gerçekleşen bu ikinci Riyad ziyareti, Şam yönetiminin Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan arasında 7 Ağustos 2026’da imzalanan ve taraflardan birine yapılan saldırıyı üç ülkeye yapılmış sayan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na katılma ihtimalinin tartışıldığı kritik bir döneme denk geldi.

Ziyaretten yalnızca birkaç gün önce, 31 Ekim’de Bahreyn’de düzenlenen Manama Diyaloğu toplantısında konuşan Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani, söz konusu ittifaka katılım için görüşmelerin sürdüğünü açıklamıştı. “Körfez bölgesinin güvenliğini Suriye’nin kendi güvenliğinin ayrılmaz bir parçası olarak gördüklerini” belirten Şeybani, “ortak caydırıcılık ve savunma” mekanizmalarının geliştirilmesi gerektiğini savunmuştu.

Dikkat çekici savunma anlaşması

Riyad’daki görüşmenin en dikkat çekici çıktısı, iki ülkenin savunma bakanlıkları arasında imzalanan işbirliği anlaşması oldu. 

Suudi Arabistan resmi ajansı SPA tarafından duyurulan anlaşmanın hangi somut başlıkları içerdiğine dair ayrıntılar kamuoyuyla paylaşılmadı. Bu anlaşmanın Suriye'nin doğrudan Mekke Savunma Anlaşması'na katılımı anlamına gelip gelmediğine dair de resmi bir açıklama yapılmadı.

Görüşmede "Kızıldeniz, Babülmendep Boğazı ve Hürmüz Boğazı’nda deniz ulaşımını ve enerji arzını tehdit eden faaliyetlerin derhal sona erdirilmesi" çağrısı yapıldı.

Reuters haber ajansı, geçen ay yayımladığı bir haberde Şam yönetiminin Ensarullah’a karşı yürütülen savaşta "Suudi Arabistan’a askeri uzmanlık paylaşımından Yemen’deki Suudi destekli güçlerin yanına Suriyeli savaşçıların gönderilmesine kadar çeşitli askeri destek seçeneklerini değerlendirdiğini" yazmıştı. Şam yönetimi ise Yemen’deki savaşa dahil olunacağı iddialarını reddetmiş, ancak Suudi Arabistan’ın güvenliğine yönelik tehditlere karşı "dayanışma içinde olunduğunu ve her türlü askeri işbirliğinin resmi ikili anlaşmalar çerçevesinde yürütüleceğini" bildirmişti.

20 yıl vadeli kredi: 403,6 milyon dolarlık paket

Ziyaret kapsamında askeri anlaşmanın yanı sıra Suriye’nin altyapı ve kamu hizmetlerinin yeniden yapılandırılması amacıyla Suudi Kalkınma Fonu ile Suriye Maliye Bakanlığı arasında toplam 403,6 milyon dolarlık altı ayrı finansman anlaşması imzalandı. 

Doğrudan Suriye devletine yönlendirilen ilk kalkınma finansmanı olma özelliği taşıyan paketin hibe değil, beş yılı geri ödemesiz olmak üzere 20 yıl vadeli imtiyazlı kredi olduğu belirtildi.

Şam yönetiminin "Kampsız Suriye" programı çerçevesinde yürüttüğü projelere aktarılacağı duyurulan kredinin sektörel dağılımı şu şekilde açıklandı:

• Sivil savunma (105 milyon dolar): Mevcut 12 sivil savunma merkezinin yenilenmesi, 13 yeni afet yönetimi ve sivil savunma merkezinin kurulması ve ekipman temini.
• Sağlık (100 milyon dolar): Savaşta hasar gören hastane ve sağlık binalarının onarımı ve donatılması.
• Elektrik (90 milyon dolar): Halep Termik Santrali’nin rehabilitasyonu ve üretim ünitelerinin onarılması.
• Konut (60 milyon dolar): İlk aşamada hasar görmüş 10 bin konutun onarımı.
• Su altyapısı (30 milyon dolar): Şam ve İdlib’de yaklaşık 300 bin akıllı su sayacının kurulumu.
• Mali hizmetler ve dijital dönüşüm (18,6 milyon dolar): Suriye Maliye Bakanlığı’nın dijital dönüşümünün ve finansal hizmet altyapısının güncellenmesi.

Sanayi, tarım ve Expo 2030 mutabakatları

Kredi paketinin yanı sıra iki ülke bakanlıkları arasında sanayi, tarım ve çevre alanlarında üç ayrı mutabakat zaptı imzalandı. 

Sanayi mutabakatıyla Suriye’deki sanayi bölgelerinin geliştirilmesi ve finansman tecrübesinin paylaşılması öngörülürken, tarım alanında altı ayda bir düzenli toplantılar yapılması, çevre alanında ise beş yıllık ortak çalışma yürütülmesi kararlaştırıldı. 

Ayrıca Suudi Arabistan’ın, Suriye’nin Expo 2030 Riyad Fuarı’na katılımı için 10,6 milyon dolar değerinde destek sağlayacağı açıklandı.

soL'un dört kez sansürlenen X hesabını takip ederek yaygınlaştırabilirsiniz. 

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.