Romanya’da iktidar koalisyonu ciddi bir krizle karşı karşıya. Ülkenin en büyük iktidar ortağı olan Sosyal Demokratlar, Liberal Başbakan Ilie Bolojan’a verdikleri desteği geri çekti ve Bolojan’ı istifaya çağırdı.

Parti toplantısında alınan kararın ardından Sosyal Demokratlar, hafta içinde kabinedeki altı bakanlarını da hükümetten çekeceklerini açıkladı. Böylece dört Avrupa yanlısı partiden oluşan koalisyon, parlamentodaki çoğunluğunu kaybetmiş olacak.

Koalisyon hükümeti, 10 ay önce AB'cilerle Batı'ya mesafeli duran popülist sağcılar arasında gerilimli geçen cumhurbaşkanlığı seçiminin ardından, yükselen aşırı sağı çevrelemek amacıyla kurulmuştu. Ancak ortaklar, özellikle reform programları konusunda sürekli karşı karşıya geldi. Bolojan ise istifa etmeyeceğini defalarca yineledi.

AB fonları ve kemer sıkma programı tartışmanın merkezinde

Koalisyonun en büyük partisi olan Sosyal Demokratlar, kamuoyu yoklamalarında ve son parlamento seçimlerinde aşırı sağ karşısında destek kaybetmelerinden giderek daha fazla kaygı duyuyor. Ülkede bir sonraki genel seçim 2028’e kadar beklenmese de, siyasal dengeler şimdiden sert biçimde sarsılmış durumda.

Bolojan hükümeti, Avrupa Birliği içinde en yüksek olan ülkenin bütçe açığını aşağı çekmek için vergileri artırmış, kamu harcamalarında kesintilere gitmişti. Kredi derecelendirme kuruluşları da Romanya’nın "yatırım yapılabilir" notunu ancak son basamakta tutarken, siyasal istikrarsızlığın temel risk unsuru olduğunu vurgulamıştı.

Ağustos ayına kadar yeni reformların hayata geçirilememesi durumunda Romanya’nın, AB’nin toparlanma ve dayanıklılık fonlarından yaklaşık 11 milyar avroluk kaynağı kaybetme riski bulunuyor. Bu tutar, Brüksel’den ülkeye ayrılan toplam kaynağın yaklaşık yarısına denk geliyor. Ayrıca Romanya’nın, AB’nin yeni silahlanma girişimi SAFE kapsamında 16,6 milyar avroluk savunma sözleşmesine de imza atması gerekiyor.

Piyasalar mutlu değil, iktidar 'öngörülebilirlik' mesajı veriyor

Romanya Cumhurbaşkanı Nicuşor Dan, gün içinde yaptığı açıklamada piyasaları "sakinleştirmeye" çalıştı. Dan, iktidar partileri arasında AB fonları ve bütçe açığı hedefleri konusunda uzlaşının sürdüğünü savunarak, “Evet, bir siyasi kriz yaşayacağız ama temel başlıklarda öngörülebilirlik var” dedi.

Buna karşın mali piyasalarda tedirginlik şimdiden hissedilmeye başladı. Romanya’nın 2036 vadeli dolar tahvillerinin risk primi pazartesi günü yükseldi. Uluslararası yatırım çevrelerinden gelen ilk değerlendirmeler de, Bolojan’ın izlediği mali disiplin çizgisinden sapılmasının piyasalar açısından olumsuz algılanacağını gösterdi.

Allianz Global Investors portföy yöneticilerinden Eoghan McDonagh, yatırımcıların Bolojan hükümetinin kamu maliyesini istikrara kavuşturma çabalarını olumlu karşıladığını söylerken, bu reformcu hattın terk edilmesinin piyasalarda olumsuz yankı yaratacağını belirtti.

Aşırı sağ güvenoyu saldırısına hazırlanıyor

Kamuoyu yoklamalarında birinci sırada görünen aşırı sağcı Romanya’nın Birliği İttifakı, mayıs ayında hükümet hakkında güvensizlik oylaması talebi vereceğini açıkladı. Sosyal Demokratlar da benzer bir adım atabileceklerini duyurdu.

İki partinin birbirinin vereceği önergelere destek vermesi halinde hükümet düşecek ve ülke haftalar sürebilecek yeni koalisyon pazarlıklarına sürüklenecek. Parlamentoda sandalyelerin yüzde 28’ini elinde tutan Sosyal Demokratlar olmadan Avrupa yanlısı bir çoğunluğun kurulması ise neredeyse olanaksız görünüyor.

Cumhurbaşkanı Dan, dört partili koalisyonun yönetmeye devam etmekten başka seçeneği olmadığını savunurken, aşırı sağın desteklediği bir başbakanı görevlendirmeyeceğini de açıkladı.

Romanya’da şimdiye kadar hiç erken parlamento seçimi yapılmadı. Ancak koalisyondaki çatlağın derinleşmesi, ülkeyi uzun bir hükümet krizine ve AB dayatmalarıyla iç siyasetin daha sert biçimde çatıştığı bir döneme sürükleyebilir.