Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve bundan sonraki yönetimine dair İran ile Umman arasındaki görüşmelerde son aşamaya yaklaşıldığı belirtilirken, Reuters önerilen anlaşmanın boğaza giren gemilerin kontrolünü İran’a verdiğini yazdı.

ABD-İsrail saldırıları öncesinde gemilerin ücretsiz olarak serbest geçişine açık olan Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinin kontrolünün İran’a geçmesi ABD’nin savaşta uğradığı yenilginin de açık bir göstergesi olacak.

İngiliz haber ajansı Reuters bu durumu “İran’a verilecek en büyük taviz” diye niteledi ve Tahran’ın Washington’ın en yakın bölgesel müttefiklerini “tehdit ederek” askeri harekatın bedelini yükseltmeyi hedeflediğini öne sürdü.

ABD'nin azalan füze stokları

İran’a saldırıları geçen ay NATO Zirvesi için geldiği Ankara’dan verdiği talimatla yeniden başlatan Trump, iki haftanın ardından saldırıları durdurduğunu açıklamış, nedeninin ise İran’ın görüşmek istemesi olduğunu savunmuştu.

Ancak ABD’nin önemli ölçüde azalan füze stoklarının İran’ın misillemelerine karşılık vermesini güçleştirdiği giderek daha fazla ortaya çıkıyor.

İran: Üçüncü ülkeler engellemezse Umman ile anlaşma yakın

İran ABD ile görüşme iddialarını reddediyor, Umman ile Hürmüz Boğazı konusunda yaptığı ikili görüşmelerde nihai aşamaya yaklaşıldığını dile getiriyor.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi dünkü açıklamasında Umman’la yürütülen görüşmelerde halihazırda Hürmüz Boğazı’nda gemilerin geçiş güzergahına dair konular üzerine anlayış birliğine varıldığını söyledi. Bekayi “üçüncü taraflar engellemezse” ortak bir açıklamanın yakında yapılacağını dile getirdi.

Reuters: Hürmüz'ün kontrolünün İran'a verilmesi saldırıların bölgedeki dengeyi Tahran lehine değiştirdiği anlamına gelir

Bugün Reuters’ın bir İranlı kaynağı ile bölgeden iki yetkiliye dayandırdığı haberinde, İran ile ABD arasındaki beş aylık savaşı sona erdirmeye yardımcı olmak amacıyla İran ve Umman arasında önerilen anlaşmanın Hürmüz Boğazı üzerinden Körfez’e giren gemilerin kontrolünü Tahran’a verdiğini yazdı.

Ajans bu durumu “şimdiye kadar İran’a verilen en büyük tavizlerden biri” diye niteledi.

Reuters’a göre boğazdaki gemi trafiğini İran’a verecek bir anlaşma “ABD ve İsrail tarafından Şubat ayında başlatılan savaşın, bölgesel güç dengesini Tahran lehine radikal bir şekilde değiştirdiği anlamına gelecek.”

İngiliz haber ajansı savaştan önce boğazın herhangi bir ücrete tabi olmaksızın tüm gemilerin serbest geçişine açık olduğunu vurguladığı haberinde, İran’ın bölgedeki ABD müttefiklerini “tehdit ederek” saldırıların bedelini yükseltmeyi hedeflediğini ileri sürdü.

Bu kapsamda İran’ın olası bir ABD saldırısına karşılık bölgedeki kritik enerji altyapılarına yönelik misillemeleri tetikleyeceği konusunda Körfez ülkelerini uyardığı belirtilen haberde, bir Körfez kaynağının "İran’ın uyarısı son derece netti: Eğer Amerika İran’ın altyapısını hedef alırsa, Körfez’deki enerji tesislerini ve diğer bölgesel hedefleri vurarak karşılık verecekler" sözleri aktarıldı.

Körfez müzakerecilerinden 'bölge ülkeleri denetlesin' ısrarı

Öte yandan İran ile Umman arasındaki görüşmelerde henüz çözülmeyen meseleler de olduğu belirtilen haberde İranlı ve bölgesel kaynakların Trump’ın "boğazın açılması an meselesi" yönündeki açıklamalarını itidalle karşıladığı kaydedildi.

Ajansa konuşan bölgesel kaynaklardan biri "Hürmüz üzerinde bir tür kontrol mekanizması kurulması konusunda taviz zaten verildi" derken bir diğeri ise "kontrol" kavramının nasıl tanımlanacağına dair ayrıntıların henüz netleşmediğini, Körfez müzakerecilerinin gemi denetimlerinin bölgesel ülkelerce denetlenmesi ve her türlü ücret ödemesinin gönüllülük esasına dayanması konusunda ısrarcı olduğunu belirtti.

Üst düzey İranlı yetkiliye göre ise İran, boğazı kullanan gemilerin taşıdığı yük bedelinin yüzde 5 ila yüzde 7’si arasında bir geçiş ücreti talep ediyor. Umman yüzde 3 civarında bir ücreti tartışırken, Washington ise hiçbir ücret ödenmemesini istiyor.

Aynı üst düzey kaynak, masadaki anlaşma metninin Körfez’e giren gemilerin kontrolünü İran’a vermeyi öngördüğünü, ana anlaşmazlık noktalarından birinin ise tersi yönde (Körfez'den çıkan) hareket eden gemiler üzerinde İran’ın nasıl bir rol oynayacağı olduğunu aktardı.

İran: ABD ile doğrudan görüşme yok, mutabakat zaptına dönüş mesajları alıyoruz

İran’ın resmi haber ajansı IRNA’ya konuşan İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, düzenlemenin "ticari gemilerin hem giriş hem de çıkış rotalarında İran karasularından geçeceği şekilde tasarlandığını" söyledi.

Umman ile yapılan görüşmelerde "temel anlayış birliğine varıldığını" belirten Gharibabadi, "Bu süreç nihai sonuca ulaşma eşiğindedir" dedi.

Gharibabadi ayrıca, askeri operasyonların derhal durdurulmasını öngören Haziran ortasındaki mutabakat zaptı kapsamındaki taahhütlerine "tamamen geri dönmeye hazır olduğunu" belirten mesajlar aldıklarını ifade etti. Bunun boğazın yeniden açılması için bir şart olduğunu vurgularken, son günlerde ABD ile doğrudan bir görüşme yapılmadığını da sözlerine ekledi.

Trump Kasım seçimleri öncesi zorda

Savaşın başında hedeflerinin İran’ın "koşulsuz teslimiyeti" olduğunu ve ülkenin yeni liderinin seçilmesini kendisinin onaylayacağını söyleyen Trump, Kasım ayındaki kritik ara seçimler öncesinde, ABD seçmeninin üçte iki oranında karşı çıktığı bu savaştan bir çıkış yolu bulma baskısı altında.

ABD’nin Temmuz ayındaki iki haftalık yoğun bombardıman serisi de dahil olmak üzere aylardır süren askeri çabaları, İran’ın boğaz üzerindeki denetimini kıramadı. ABD’li komutanlar Temmuz ayında Trump’a bazı mühimmat stoklarının tükendiği bilgisini verdi. Reuters, Salı günü yayımladığı haberde ABD Ordusu’nun uzun menzilli hassas füzelerinin tamamına yakınını tükettiğini bildirmişti.

Trump’ın, çatışmayı bitirebileceğini söylediği görüşmeleri gerekçe göstererek İran’a yönelik yeni saldırıları iptal etmesinin ardından ham petrol fiyatları son iki günde sert düşüş kaydetti.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.