Çalışma Bakanlığı ile Memur Sen arasında 10 Mayıs'ta yapılacak "ek gösterge" toplantısı öncesi sanatçılardan açıklamalar gelmeye başladı. 

Sözcü'den Yusuf Demir'e konuşan oyuncu Reha Özcan da Türkiye'de sanat ve sanatçının durumuyla ilgili değerlendirmeler yaptı. "Türkiye'de sanatçıların durumu vahim mi gerçekten?" sorusuna Özcan, "1987 yılında Devlet Tiyatrosu'na girdiğimizde milletvekilleriyle aynı maaşı alıyorduk. O zaman orta direk diye bir kavram vardı. Bu şekilde de orta direği temsil ediyorduk. Giderlerimizi karşılayabiliyorduk. Bir sanatçının yapması gereken şeyleri yapabiliyorduk" dedi.

"Biriktirip, boşaltma duygusuna dayalı bir işimiz olduğu için; okumak zorundasınız, seyretmek zorundasınız, dinlemek zorundasınız, gözlemek zorundasınız ve gidip diyalog kurmak zorundasınız" diyen Özcan, "Dünyanın her tarafında bunu yapmalısınız. Bunları yapabildiğiniz ölçüde ülkenin sanatına katkı sağlayabilirsiniz. Yoksa hep bildiğimiz şeyleri tekrar edersiniz" şeklinde konuştu.

'Meslek tanımımız doğru yapılmadı'

"Daha önce devletin götürdüğü sınırlı sayıda uluslararası festivaller" olduğunu ancak artık onlara da gidemediklerini söyleyen Özcan,"Sorun nerede?" sorunusuysa şöyle yanıtladı:

"Öncelikli bizim meslek tanımımız doğru yapılmadığı için sıkıntılar çıkıyor. Biz devletin oyuncularıyız, hükümetin oyuncuları değiliz. Atatürk Cumhuriyetinin ilkelerine dayalı bir devlete hizmet ediyoruz. Bir hükümete hizmet etmiyoruz. Devlet, bizimle bu ülkenin aydınlık sanatçıları olduğumuz için sözleşme imzalıyor. Yoksa bir hükümetin sözcülüğünü yapmak için değil.

Fakat bu evrildi, devşirildi. Sözleşmelerde, kendini koruma sistemini oluştururken oyuncunun haklarını zaten korumalı. Bizim bunları talep etmemiz zaten bizim için abesle iştigal. Çünkü bizim yapmamız gereken çok önemli şeyler varken, lütuf eder gibi yüzde 10'luk, yüzde 20'lik zamlarla bizim zaten kendimizi geliştirme gayemizi ortadan kaldırıp sadece hayatımızı idame ettirme gayemizi oluşturdular.

'Emekli maaşlarıyla geçinen bir aktör düşünemiyorum, geçinemez'

Yetenekli ve piyasada da iş bulabilen oyuncuların çoğu, hemen emekli oluyor benim gibi. Ben 2016 yılında emekli oldum ve o günden beri çok huzurluyum. Ama emekli parasıyla geçinen arkadaşlarım var kurumda durumları korkunç. Emekli maaşlarıyla geçinen bir aktör düşünemiyorum, geçinemez… Hele hele çoluğu çocuğu varsa ve bakmakla yükümlüyse…

'Emekli olmuş bir insan mutsuzdur'

Şu anda 7 bin lira emekli maaşı, 1'in 4'ünden emekli olduğu zaman… Bu da Türkiye şartlarında yüksek bir meblağ fakat, korkunç…Çünkü zaten emekli olmuş bir insan mutsuz bir insandır ve böyle bir maaşla sadece hayatını idame edecek olsa…

Çünkü sadece emekli ikramiyenizle ev falan alamıyorsunuz artık. O eskidendi bizim babalarımız dedelerimiz alıyordu. Şu anda kirada oturmak zorunda olan ve bir tane çocuğu olsa, onun hayatına, eğitimine hizmet etmeye çalışsa açlık seviyesinde olacaktır.

Açlık seviyesinde bir insana sanatçı dediğinizde, ki sanatçı demek o kadar kolay bir şey değil… Bunu kendilerine ar görebiliyorlarsa ben onlar adına utanırım. Hayatımızda birçok zaman olduğu gibi… Başkaları adına utanmak zorunda kaldığımız gibi… Ve bu küçümseyici tavırlar da çok çirkin. Bir şeylerin sürekli intikamının alınması, rövanşının alınması da hoş değil. Kimden neyin intikamını alıyorlar, onu da bilmiyoruz. Ama bu hoş bir şey değil."

'Sanatçı ümmetçi örgütlenme içinde yer almaz'

Oyuncu Reha Özcan, "Neden bu hale gelindi?" sorusuna da şu yanıtı verdi:

"Çünkü sanatçı sözünü söyleyen, ve kendisini temsil eden insandır. Bireysel örgütlenmelere inanır, ümmetçi örgütlenme içinde yer almaz. Gerçek anlamda Atatürk ilkelerine bağlı bir sanatçı… Dolayısıyla bu da mevcut sistem için sanırım bir tehdit oluşturuyor. O yüzden de insanları açlıkla terbiye etmeyi öğreten yakın bir coğrafyada yaşadığımız için bu şekilde onları etkisiz hale getirebileceklerini düşünüyorlar sanırım.

Ama bu sadece bugünle ilgili değil. Devlet tiyatrosu kurulduğundan beri her zaman bunlar vardı. Çünkü bunlar bugünün sorunları değil. Eğer devlet kendi içinde kendi yapılanmalarını daha özerk, özgün ve aydınlık bir ülke özlemiyle yapsaydı bugün bunları konuşmuyor olurduk.

Yani bu son 2003 yılından beri gelişen bir şey değil. Bu 1980'de de böyleydi, kurulduğundan beri böyleydi. Hiçbir zaman yapılmamış. Biz kuruma girdiğimiz zaman '1441 sayılı kanun kaldırılsın, böyle bir kanun mu?' olur derken…. Emekli olurken ne olur 1441 sayılı kanun kalsın durumundaydık."

'Meclis artık patronların meclisi haline geldi'

Özcan çözümle ilgili de şöyle konuştu:

"Çözümü kendisini geliştirmek isteyen ve bu ülkeye faydalı olmak isteyen, gerçek anlamda zekasını entellektüelliğine ve iyiliğine güvenmek zorunda oldukları bir grubu dışlamanın kimseye bir faydası olmayacağını görmeleri gerekiyor.

Geçen gün Meclis'teki bir hanımefendi söyledi. 'Burası artık zengin, patron ve yaşlıların meclisi haline geldi' dedi… Benim de dikkatimi çekti. Evet öyle… Hayatı dönüştürecek, hayatı iyiliğe evirecek, zengin ve fakir arasındaki uçurumu yok edecek bir sistem kurulduğu anda ancak sanatçısına ihtiyaç duyabilir.

Hayatta bir şeyleri üretiriz, sonra onu kültür haline getiririz. Bu medeniyet göstergemiz olur. Medeniyet göstergemizin olabilmesi için ona eleştirel bir bakış açısıyla karşımıza sunması gerekir. Bunu yapabilen tek bir araç vardır, bilim ve teknolojinin ürettiği her şeyi medeniyet haline dönüştüren tek katalizör sanattır.

'Eğer sanatına, sanatçısına sahip çıkmazsa...'

Eğer sanatına sahip çıkmazsa, sanatçısına sahip çıkmazsa, 'Sizin yaptığınız sanat mı lan' da diyebilirler ki deniliyor bunlar. 'Tükürürüm böyle sanatın içine' diyenleri gördük. Bu kadar öznel bir yaklaşımı yok edecek başka türlü bir zihniyet olması gerekiyor.

O da nasıl yapılır ben bilemem. Siyaset uzmanı değilim. Gündelik politikalardan haz etmiyorum. Gündelik politikalarla siyaset üretilirse de bunların olabileceğini öngörebilecek kadar da zekam ve okumuşluğum var Allah'a şükür."

Haber

Gezi'nin karar davası öncesi Mücella Yapıcı soL'a konuştu: Gezi'nin savunulmaya ihtiyacı yok