Sayfa yolu
Patronların elindeki silahın öyküsü: Kod adı 29
soL'a güvenin, algoritmaya müdahale edin. Tek tıkla soL Haber'i Google'da tercih edilen kaynağınız olarak belirleyin.
İbrahim Livaneli
Yayın Tarihi: 20.04.2021 , 12:41 Güncelleme Tarihi: 20.04.2021 , 22:43
17 Nisan tarihi itibariyle yürürlüğe giren, işten çıkartma yasağı olarak kamuoyuna servis edilen yasa hükmü günümüzde patronların eline verilen bir silah halini aldı.
Patronların işçileri sebepsiz yere işten çıkartamayacağı yönünde Resmi Gazete'de yayımlanan işten çıkartma yasağına kapı aralığı bırakan 4857 iş kanunun 25/2 maddesi günümüzde tartışılan ve mücadele edilen bir alan halini aldı. Son yayımlanan kararname ile Kod 29, 9 ayrı kod’a bölünerek patronların elini güçlendirdi.
Kod 29 ne anlama geliyor?
İşveren iş aktini feshettiği işçilerin Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirim yapma zorunluluğu bulunmakta. İşveren, işten çıkarılan işçinin iş çıkışının hangi gerekçe ile verildiğini kod numarası ile belirtmekte. Günümüzde Kod 29; patronların sorgusuz sualsiz işçilerin iş aktini feshettiği kod olarak da tanımlanabilmekte.
4857 iş kanunun 25/2 maddesince “ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri” olarak geçen madde ise dokuz ayrı alt başlıkta sıralanmakta. Bu başlıklardaki suçlamalar “onur kırıcı” ifadeler içermekte. Pandemi ile patronların keyfi işlemleri haline gelen Kod 29 geçtiğimiz günlerde yayımlanan SGK genelgesi ile dokuz doğurdu. Keyfi işten çıkartmaların önüne geçilebilmesi adına atılan adım, patronların elini güçlendirdi. Keyfi işten çıkartmanın önüne geçilemeyen kodlar tazminatsız işten çıkartmanın da önüne geçebilmiş değil.
Bir örnek: Patron aklı ile mesele nasıl işliyor
İstanbul havalimanında özel bir şirkette çalışan M.K. aktardığı patron yönetici diyalogları hiç şaşırtıcı değil. Şirket yöneticisinin patronu ile yaptığı görüşmede ramazan ayının geldiğini ve iş hacimlerinde düşüş olacağı görüşülüyor. Alınan tedbir ise işçileri ya ücretsiz izne göndermek ya da Kod 29.
Toplantıda patron ve yönetici arasında geçen diyaloglar ise şu şekilde;
P: Arkadaşlar ramazan geliyor elhamdülillah, iş hacmimizde düşüş yaşanacak bunu biliyoruz. Bu ay ve sonrası için tedbirlerimizi alalım.
Y: Evet haklısınız benim önerim sayımızı yüzde 30 daha düşürmemiz kaç kişiye tekabül ettiğini hesaplar raporumu oluşturur size sunarım. Bu şekilde ramazan ayını ve sonrasını rahat geçirmiş oluruz.
P: Hızlıca halledin şu işi, beklemeyelim! Yazılı ifadelerini aldıklarımız (tutanak) ve 45-50 yaş üstü olan personellere öncelik verelim. Kod 29, ücretsiz izin, yıllık izin prosedürü biliyorsunuz. Sayıyı aşağıya çekin.
Y: Nasıl uygun görürseniz. Bugün halletmiş olacağım. Öğlenden sonra liste halinde size sunmuş olurum.
Patron ve yöneticilerin arasında geçen diyaloglar adeta ülkenin bugünkü fotoğrafını çekmekte. İşten çıkartmak yasak, kılıfına uydurana serbest.
Ne yazık ki ülkeyi patronlar yönetiyor değil mi?
Nasıl işine geliyorsa öyle
Patronların işçileri Kod-29 ile işten çıkartmasındaki bir diğer unsur ise mobbing. Mobbingi oluşturan unsurların başında ise işçinin iş yükünün iki üç katı veya daha fazlasına çıkması, çalıştığı departmanın (bölümün) değiştirilmesi, iş yerinde işçiye karşı gösterilen tutumda hakaret ve aşağılama davranışları geliyor.
Size verilen iş yükü çok mu ağır? O gün o işin bitmesi imkansız mı?
Nasıl işine geliyorsa öyle!
İş sözleşmeniz gereği yapmakla hükümlü olduğunuz işleri canla başla çalışarak yerine getiremezseniz iş kanunu 25/II. Maddede düzenlenen ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı işçi davranışı sebebiyle sözleşmesinin fesihi patronun elinde güçlü bir silah. Konuya dair madde ise şu şekilde;
h) İşçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri kendisine hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi.
Pandemi döneminde çalışma koşulları bu yöne evrilmiş ve Kod 29’un yakınından geçen uyarı-ikaz tutanağınız var ise değmeyin patronun keyfine..
Hukuki süreç başlatılamaz mı?
Elbette başlatılır ama örgütlüyseniz!
Neden mi?
Çünkü işyeri içerisinde örgütlü değilseniz hukuki süreç başladığı zaman önünüze yalancı şahitler çıkacak/çıkartılacak veya çıkartılmaya zorlanacak. Bu durum ise sizi zora sokacak.
Hayaller ve yalanlar
Bu günler gelip geçici.
Şu Kod 29 bir kalksın o zaman ben de konuşacağım.
Hele bir yarın olsun bakarız.
İş bulsam hemen kaçacağım. Bakalım benim gibi birisini bulabilecekler mi?
Sıra bana gelmez beni seviyorlar.
Dün konuştum rahat olun bu hafta maaşlar yatıyormuş.
Bunları CİMER’e şikayet edeceksin görecekler günlerini.
Patronda zor durumda, şu pandemi bir geçsin hepimiz rahatız.
Bakın biz bir aileyiz. Batarsam hepimiz batarız. Allah’ın takdiri bir şey diyemeyiz.
Gerçekler
Örgütlü olmak!
İnsanoğlu hepimiz hayal kurarız.
Bizim hayalimiz ise kol kola girdiğimiz gelecek güzel günler olmalı.
soL YZ Beta, soL’un geliştirdiği ve soL arşiviyle çalışan bir yapay zeka robotudur. Kullanımı, soL abonelerine açıktır.
