Antalya'nın Kaş ilçesinde bulunan Patara Antik Kenti'nin tarihi bundan yaklaşık 8 bin yıl öncesine kadar dayanıyor. Prof. Dr. Havva İşkan Işık başkanlığında devam eden kazılarda, bugüne kadar pek çok eser gün yüzüne çıkarılırken restorasyon çalışmaları da devam ediyor. Antik medeniyetlerden Büyük İskender'e ve Roma'ya kadar bir çok medeniyete tanıklık eden Patara, arkeoloji tarihinde önemli bir yer tutuyor. 

Bundan yaklaşık 10 yıl önce koruması için toprağa gömülerek saklanan yunus kabartmalı taş ise yeniden inşa edilen deniz fenerindeki yerini aldı. Prof. Dr. Işık'ın vedalaştığı yunus kabartmalı taşın deniz fenerindeki yerine konuluşuna Antalya Valisi Ersin Yazıcı da eşlik etti. 

Tsunamide yıkılan fenerin parçaları yeniden bir araya getirildi

Roma imparatoru Neron'un yaptırdığı tahmin edilen deniz fenerinin 1481 yılındaki tsunami felaketinde yıkıldığı belirtiliyor. Yıkılan deniz fenerinin parçaları ise yüksek mühendislik ve bilimsel teknoloji sayesinde yeniden bir araya getirildi. Kazılar sonucunda ortaya çıkarılan yaklaşık 2 bin 500 adet taş, "taş hastanesinde" incelenerek röntgenleri çekildi ve teknolojik verilerden yararlanılarak tek tek hangi taşın nerede olduğu saptandı. Yüzde 80 oranında aynısına benzeyeceği tahmin edilen deniz fenerinin bu şekilde inşası dünyada bir ilk olarak yorumlanıyor. 

Roma imparatoru Neron'un bir tür gösteriş girişimi olarak tarif edilen deniz fenerinin üzerindeki kabartmalarda feneri inşa eden kişiye dair veriler yer alırken aynı zamanda bazı mesajlar da bulunuyor. Kazılarda çıkarılan taşlardaki yazıtlarda, dönemin şehir yöneticisi Sextus Marcius'a hitaben "Likya halkını 8 yıl boyunca hakça yönettiğiniz için ve şehrimizi güzel yapılarla süslediğiniz için teşekkür ederiz" ifadeleri yer alıyor. 

'Yunus motifi denizcilere uğur getirmesi için işlenmiş olabilir'

Yunus motifinin antik dönemde Denizler Tanrısı olarak da bilinen Posedion'u temsil ettiği biliniyor. Antik dönemde gemi kazalarında yaşamını yitiren denizcilerin yunuslar tarafından bir tür cennete götürüldüğü düşünülürken, gemilerle sefere çıkacak insanlara uğur getirdiği de düşünülüyor. 

Yunus motifine dair Patara Antik Kenti kazı başkanı Prof. Dr. Havva İşkan Işık "Yunus motifinin, denizcilerin selameti için yapıldığını düşünüyorum. İnsanlara yakın hayvanlar. Bir geminin yanında ya da önünde yunuslar ortaya çıkınca, seferin selametle sona ereceğine inanılıyor" dedi. 

Deniz fenerinin üzerindeki büyük yazıtlar hakkında açıklamalarda bulunan Işık, "Yazıtın bütünü, yönünü Patara Limanı'na doğru dönüyor. Güneş doğduğunda ışıklar, yazıtın üzerine düşüyor. İmparator Neron, bu yazıtta 'Ben bu feneri denizcilerin selameti için yaptırdım' der. Bu yazıtın altında başını Akdeniz'e yöneltmiş bir yunus bulundu. Kabartmalı bir taş bu. Bu taşa 'Bir şey olmasın' diyerek bir yerde toprağın altına gömdüm. 'Üzerine birisi bir şey yazar, kırılır' diye korktum" dedi.

'Bak, artık yerindesin beni unutma'

Bulunan bu nadide esere bir zarar gelmemesi için toprağın altına gömen Prof. Dr. Işık, yeniden gün yüzüne çıkardığı yunus kabartmalı taşı, deniz fenerine yerleştirmeden önce vedalaştı. Kabartmadaki yunus motifini öpen Prof. Dr. Işık, "Önce o güzel sivri burnu görünmüştü kumun altından, sonra mahzun bakan gözleri. Seni seviyorum kadim dostum, sırdaşım yunus. Örterken üstünü yeniden kumlarla, söz vermiştim; bak yerindesin artık. Unutma beni, unutma konuştuklarımızı, nerede olursam olayım, el sallamayı bana oradan, unutma…" dedi.

Tarihi yunusun motifinin Mayıs ayı itibariyle ziyarete gidenler tarafından görüleceği belirtilirken tarihi deniz fenerinin de aslına en yakın şekilde yeniden inşa edilmiş olması ilgi uyandırıyor.

Haber

Haydarpaşa kazılarında Helenistik döneme ait mezar bulundu