Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre tarımsal kalkınma ve fiziksel üretim hacmi söz konusu olduğunda Konya, Türkiye'nin ilk sırasında yer alıyor. Konya'nın üretiminde birinci sırada yer aldığı 15 stratejik ürünün arasında tahıl, bakliyat ve endüstri bitkileri bulunuyor. Buğday, arpa, şeker pancarı, havuç, lale ve kuru fasulye bu listenin en bilinen ürünleri olarak öne çıkıyor. Bunların yanı sıra yonca, dane mısır, fiğ, kimyon, aspir, kişniş, acıbakla, kenevir tohumu ve tohumluk bezelye gibi ürünler de kentin Türkiye genelinde zirvede yer aldığı tarımsal üretim kalemlerini tamamlıyor.

Son zamanlarda arpa ve buğdaydan sonra en çok üretilen tarım ürünü ise şeker pancarı oluşturdu. Şeker pancarı açısından değerlendirildiğinde Konya, Türkiye'deki toplam üretimin yaklaşık yüzde 35'ini tek başına karşılıyor. Son açıklanan tarımsal üretim verilerine göre, Türkiye genelinde elde edilen yaklaşık 20,8 milyon ton şeker pancarının 7,2 milyon tondan fazlası doğrudan Konya topraklarında üretiliyor. 

Bu üretim hacmi, kentin sadece tarımsal hammadde yetiştiriciliğinde değil, aynı zamanda ülkenin genel şeker üretimi ve gıda sanayisinde de ne kadar belirleyici bir role sahip olduğunu gösteriyor.

Peki bu tablo karşısında pancar eken çiftçilerin durumu nasıl?

Türkiye'nin yüzölçümü açısından en büyük tarımsal alanını oluşturan Konya'nın ve Türkiye'nin en büyük ilçesi Cihanbeyli öne çıkıyor. Yaklaşık 2,2 milyon dekar işlenen tarım arazisiyle Türkiye'nin tarımsal yüzölçümü en geniş ilçesi olan Cihanbeyli'de ağırlıklı olarak buğday, arpa, şeker pancarı ve mısır üretimi yapılıyor. 

Cihanbeyli'deki çiftçilerden Seyfullah da arpa, buğday, mısır ve pancar gibi çeşitli tarım ürünleri yetiştiriyor. Bu sene pancar eken Seyfullah, "Ben tarlayı ilk sürdüğümde mazotun fiyatı 60 lira yoktu. Şimdi 90'ı geçti. Belki hasadı yaparken 100'ü bulacak. Kimse demiyor mu arkadaş, tonlarca mazot yakan çiftçi ne yapacak?" sözleriyle yaşadıkları sorunu anlatıyor.

'Geçtiğimiz Mart ayında ektiğim pancarın parasını seneye Şubat'ta alacağım'

75 dekar tarlası olan Seyfullah, bu sene tarlasına pancar ekmiş. Konya Şeker'in alacağı pancarların fiyatı henüz belli değil. Seyfullah süreci, "Üçüncü ayın otuzunda ektim tarlayı. Ama öncesinde nadası, toprakta işlemesi derken mesai başladı. İkinci ayın sonu, üçüncü ayın başı gibi. Şubat sonu Mart başı gibi. Mazot 50-60 lira civarındaydı, üre gübresi 25-26 liraydı. Mazot şimdi 90'ı geçti, gübre ise 29-30 civarında" diyerek özetliyor mali durumu.

Daha hasat yapmadan mazotun 90 lirayı geçtiğini ifade eden Seyfullah, "Daha da zam gelecek deniyor. Elektrik ile sulama yapıyoruz, elektriğe de her gün zam geliyor. On birinci ayın ortasına kadar mesaimiz devam ediyor. Elimize geçecek para 2027 yılında gelecek. Onun da ne olacağı hâlâ belli değil. Her şey iki katına çıktı ama pancar en iyi ihtimalle yüzde 25 zam alır, belki yüzde 30" diyor.

'Her şeyin maliyeti yüzde 50 arttı'

Her şeyin maliyetinin artış gösterdiğini ifade eden Seyfullah, "Mazot fiyatı yüzde yüz arttı, gübre yüzde elli arttı; tohum, ilaçlama, işçilik yüzde 50'nin üzerinde arttı. Bir ay içinde hasat başlayacak, Konya Şeker fiyatı henüz belirlemedi. Geçen sene bir ton pancarın fiyatı 2980 liraydı. Burada fiyatı belirleyen polar, yani şeker oranı. Ortalama 2980 lira. En fazla yüzde 30 zam verir, 3700 lira olacak diye söylenti var. İyi ama bu para şimdi neyi karşılayacak? Çiftçi borcu borçla kapatıyor, aldığı parayla yeni borçlar edinecek, başka çaresi yok" ifadelerini kullanıyor.

'Borcu olmayan çiftçi tanıdığım yok, herkes borçlu'

Pancar parası için beklentisinin 4 bin 500 lira olduğunu söyleyen Seyfullah, "Ötesi kurtarmaz zaten. Ama muhtemelen 3700 diyecekler, o da yeni borçlar bulmamızı gerektirecek. Böyle devam ederse çiftçiler devam edemez duruma geliyor." diyor. Çiftçinin borçla ayakta kaldığını ifade eden Seyfullah, "Borcu olmayan çiftçi yok. Yani en azından benim tanıdığım kişi yok, herkes borçlu" sözleriyle tabloyu özetliyor.

'Ekmediğimiz mahsulü satarak ayakta kalıyoruz'

Seyfullah, çiftçinin borcu borçla kapatarak, daha doğrusu çabalayarak ayakta kaldığından bahsediyor. Artık birçok çiftçi için çiftçilik ek iş haline geliyor. Kimisi aynı zamanda uzun yol şoförlüğü yapıyor, kimisi de köyde başka işler tutuyor.

Seyfullah, "Benim mesela üç senedir bankaya kredi borcum var. Denk getirmek için çabalıyorum. Şimdi üç sene önce bankadan aldığım kredi ile çiftçilik yapmaya devam ediyorum. Yani üç yıl önce aldığım para ne demek? Ekmediğim buğdayı sattım demek. E şimdi o buğday da para etmezse, pancar para etmezse ne yapacak çiftçi?" diye soruyor.

Akla ilk gelenin traktörünü satmak olduğunu söyleyen Seyfullah, gülerek durumu şu şekilde anlatıyor: 

"Herkes çevreye bakıyor. Diyor ki, çiftçilerde maşallah yeni yeni traktörler var. Halbuki durum öyle değil. Herkes ikinci el traktörünü satıyor. Ama ikinci el traktör borçla alınmıyor, sadece yeni traktörler borçla alınıyor. Eldeki ikinci el traktör nakde dönüşürken, sıfır bindiği traktör banka faiziyle borca dönüşüyor. Borcu borçla kapatan bir diğer örnek de bu."

Sistemin çiftçiyi borç yapmak zorunda bıraktığını ifade eden Seyfullah, aslında ikinci el traktör alacak nakit parası olmayanların yalnızca sıfır traktör alarak borçlandığını belirtiyor. Çoğunun alacaklısının bankalar olduğunu ve sahada ipotekli traktörlerin yer aldığını aktaran çiftçi, "Bugün her yer ikinci el tarım aletleri satışıyla dolu" diyor.

'İnceldiği yerden kopacak ama kopmuyor'

Yorulduğunu söylüyor Seyfullah. İmkanı olsa bu işi bırakacağını ancak ne yapacağını bilmediğini söylüyor. Şu an borcu borçla kapatarak çiftçilik yapmaya devam ettiğini dile getiren Seyfullah, "Şu an diyelim 5 milyonluk tarım malzemeleri var evimin önünde. Satsam 1 milyon eder. Yani satsam da çare değil. Dolayısıyla riski artırarak devam ediyoruz. Bugün Türkiye'de en fazla yatırım maliyeti ile en az kazanılan sektör tarım. Bu sistem şu an yalnızca zengini, tarım ağalarını, büyük arazi sahiplerini ayakta tutar. Bizim gibi ekmeğinin peşinde olan çiftçinin ise geleceği parlak değil" diyerek durumu özetliyor.

Bir ay içinde pancarda hasadın başlayacağını belirten çiftçiler, maliyetler artmaya devam ederken pancardan umutlarının olmadığını, bu sene de pek para etmeyeceğini söylüyor. 

Kışı nasıl geçirecekleri ise meçhul kalıyor.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.