Afganistan’ın başkenti Kabil’de patlamalar duyuldu. Taliban hükümeti, çatışmaların dördüncü gününde Pakistan’a ait savaş uçaklarının Afgan hava sahasına girdiğini ve güçlerinin uçaksavar ile füze savunma sistemleriyle karşılık verdiğini açıkladı.

Taliban yönetimi, Pakistan’ın Kabil’in kuzeyindeki eski ABD üssü Bagram’a yönelik saldırı girişiminin de engellendiğini öne sürdü. Söz konusu üs, ABD’nin Afganistan’daki işgali boyunca en önemli askeri merkezlerinden biri olarak kullanılmıştı. İslamabad ise bu iddialara ilişkin resmi bir açıklama yapmadı.

Pakistan tarafı, iki ülke arasında artık “açık savaş” bulunduğunu ilan etti. Pakistanlı iki güvenlik yetkilisinin aktardığına göre, Pakistan güçleri güneydeki Zhob sektöründe 32 kilometrekarelik bir Afgan toprak parçasını kontrol altında tutuyor.

Afganistan hükümet sözcü yardımcısı Hamdullah Fitrat, Perşembe gününden bu yana yoğunlaşan Pakistan saldırılarında birçok ilde 55 sivilin hayatını kaybettiğini öne sürdü. Nangarhar’da bir kadın ve bir çocuğun insansız hava aracı saldırısında öldüğü, Paktia’da ise bir sivilin havan topu atışı sonucu yaşamını yitirdiği bildirildi.

Tarafların kayıp iddiaları bağımsız kaynaklarca doğrulanabilmiş değil.

Diyalog kapısı kapalı

Taliban müzakereye açık olduğunu duyursa da Pakistan yönetimi diyaloğu reddetti. Pakistan Başbakanı’nın dış medya sözcüsü Müşerref Zaydi, “Görüşme olmayacak. Diyalog yok. Müzakere yok” diyerek İslamabad’ın tek talebinin Afganistan merkezli “terörizm” olarak nitelediği faaliyetlerin sona erdirilmesi olduğunu söyledi.

Gerilimin arka planında, Pakistan’ın Kabil’i barındırmakla suçladığı Pakistan Talibanı (TTP) ile ilgili uzun süredir devam eden anlaşmazlık bulunuyor. TTP’nin Pakistan içindeki saldırılarını artırdığı, son yılın ülkede yaklaşık on yılın en şiddetli dönemi olduğu belirtiliyor. İslamabad merkezli Pakistan Çatışma ve Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü’ne göre ölümler bir önceki yıla göre yüzde 75 artarak 3 bin 413’e yükseldi.

21 Şubat’ta Pakistan, sınır hattındaki Nangarhar ve Paktika illerinde TTP hedeflerine yönelik hava saldırısı düzenlemişti. Birleşmiş Milletler, bu saldırılarda 13 Afgan sivilin öldüğüne dair "güvenilir raporlar" aldığını açıklamıştı.

Kabil yönetimi ise Pakistan’ın saldırılarını “kışkırtılmamış” olarak nitelendiriyor ve Afgan topraklarının herhangi bir komşu ülkeye karşı kullanılmadığını savunuyor.

Askeri dengesizlik ve İHA savaşı

Askeri kapasite açısından Pakistan belirgin üstünlüğe sahip. Daha gelişmiş hava gücü, tanklar ve savunma sistemleriyle konvansiyonel savaşta avantajlı konumda bulunuyor. Ancak yirmi yılı aşkın süren işgal ve iç savaş deneyimi olan Taliban güçleri, Pakistan askeri noktalarına yönelik insansız hava araçları (İHA) kullanarak çatışma alanında yeni bir denge kurmaya çalışıyor.

Uluslararası kamuoyundan ise gerilimin düşürülmesi yönünde çağrılar artıyor. Avrupa Birliği, Birleşmiş Milletler, Rusya, İran, Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Ürdün taraflara itidal çağrısında bulundu. “Sınır Tanımayan Diplomatlar” adlı grup, daha geniş bir bölgesel istikrarsızlık riski uyarısı yaparak doğrudan diyaloğa dönülmesini istedi.

Ancak diplomatik gündemin büyük bölümünün ABD–İsrail'in İran'a saldırması sonucu oluşan hattaki tırmanışa odaklanmış olması, Pakistan–Afganistan çatışmasının uluslararası alanda gölgede kalması ihtimalini güçlendiriyor.

Afganistan hükümeti sözcüsü Abdülkehar Balkhi, hafta sonu yaptığı açıklamada İran’a yönelik saldırıları kınayarak tüm tarafları “farklılıklarını diplomatik yollarla çözmeye” çağırdı. Pakistan Dışişleri Bakanlığı da Ortadoğu’da itidal çağrısında bulundu.

Eski Afgan diplomat Ömer Samad ise İran’ı da içine alan daha geniş çaplı bir savaşın, Pakistan ile Afganistan arasındaki çatışmayı sona erdirme çabalarını gölgede bırakabileceği uyarısında bulundu. Samad’a göre Ortadoğu’daki büyük güç gerilimi, bölgedeki diğer savaşları görünmez kılma riski taşıyor.