Norveç'in 2 trilyon dolarlık devlet fonu, İsrail yatırımlarını yöneten varlık yöneticileriyle tüm sözleşmelerini feshettiğini ve portföyünün bir kısmını elden çıkardığını duyurdu.

Dün yapılan açıklama, İsrail'in Gazze ve Filistin halkına yönelik katliamlarının şiddetlendiği bir dönemde, fonun İsrail ordusuna savaş uçaklarının bakımı da dahil olmak üzere hizmet veren bir İsrail jet motoru grubunda hisse satın aldığı yönündeki medya haberlerinin ardından geçen hafta acil incelemenin başlatılmasıyla geldi.

Norveç Merkez Bankası'nın bir kolu ve dünyanın en büyüğü olan fon, 30 Haziran itibarıyla 61 İsrail şirketinde hisse sahibiydi. Ancak fon, son günlerde bunlardan 11'inde bulunan hisselerini elden çıkardı.

"Bu varlıklarımızı tamamen sattık" diyen fon, İsrail şirketlerini olası elden çıkarmalar için incelemeye devam ettiğini ekledi.

Norges Bank Yatırım Yönetimi CEO'su Nicolai Tangen yaptığı açıklamada, "Bu tedbirler olağanüstü koşullara yanıt olarak alındı. Gazze'deki durum ciddi bir insani krizdir" dedi.

Tangen devamında şöyle konuştu: "Savaş halindeki bir ülkede faaliyet gösteren şirketlere yatırım yapıyoruz ve Batı Şeria ve Gazze'deki koşullar son zamanlarda kötüleşti. Buna karşılık, gerekli özeni daha da artıracağız."

Fon ise "uzun zamandır savaş ve çatışmayla bağlantılı şirketlere özel önem verdiğini" belirtti.

Fon tarafından yapılan açıklamada, "Şirketlerin çatışma bölgeleriyle ilgili risk yönetimini ve insan haklarına saygıyı sürekli olarak izliyoruz" denildi.

Norveç basını gündeme getirdi

Norveç hükümeti, ülkenin önde gelen gazetesi Aftenposten'in, fonun Gazze savaşında kullanılan İsrail savaş uçaklarına parça sağlayan Bet Shemesh Engines Ltd (BSEL) şirketinde hissesi olduğunu açıklamasının ardından konu hakkında inceleme başlatmıştı.

Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store o günlerde yaptığı açıklamada yatırımın "endişe verici" olduğunu ifade etmişti.

Yakın zamanda kesilen ilişikler

Dünya çapında 8 bin 700 şirkette hissesi bulunan devlet fonu, geçen yıl da bir İsrail enerji şirketindeki ve bir telekomünikasyon grubundaki hisselerini satmıştı.

Haziran ayında da, Norveç'in en büyük emeklilik fonu İsrail ile iş yapan şirketlerle bağlarını kesme kararı almıştı. Ancak aynı ay, Norveç parlamentosu, fonun işgal altındaki Filistin topraklarında faaliyet gösteren tüm şirketlerden çekilmesi önerisini reddetmişti.

Reuters haber ajansının yaptığı bir analize göre, Avrupa'nın en büyük finans şirketlerinden bazıları, Filistin yanlısı hareketlerin ve hükümetlerin Gazze'deki savaşı sona erdirme baskısı arttıkça, İsrailli şirketlerle veya İsrail'le bağlantısı olan şirketlerle bağlarını kesti.

BM Filistin raportörünün çağrısı

Geçtiğimiz ay, Birleşmiş Milletler'in işgal altındaki Filistin toprakları özel raportörü Francesca Albanese, ülkeleri İsrail ile tüm ticari ve finansal bağlarını kesmeye, tam silah ambargosu da dahil olmak üzere, ve "soykırım ekonomisi" olarak adlandırdığı uygulamaya uluslararası desteği geri çekmeye çağırmıştı.

"İşgal Ekonomisinden Soykırım Ekonomisine" başlıklı bir raporda Albanese, "İsrail'in işgal altındaki topraklardaki Filistinlileri yerinden etme ve yer değiştirme konusundaki yerleşimci-sömürgeci projesini sürdüren kurumsal mekanizmayı" ayrıntılı olarak açıklamıştı.

Raporda, İsrail'in Filistinlilere yönelik baskısında "ortak" olan silah üreticileri, teknoloji devleri, ağır makine şirketleri ve finans kuruluşları da dahil olmak üzere şirketler, işgal altındaki topraklara İsrail'in yayılmasını sürdürmekten Filistinlilerin gözetlenmesine ve öldürülmesine olanak sağlamaya kadar birçok alanda öne çıkarılmıştı.

Norveç emeklilik fonu İsrail ordusuna satış yapan şirketlerle bağını kesti