Norveç'in en büyük emeklilik fonu KLP, İsrail ordusuna ekipman satan iki şirketle artık iş yapmayacağını çünkü ekipmanın Gazze'deki savaşta kullanılıyor olabileceğini duyurdu.

Bu iki şirket, çoğunlukla kamyon ve askeri araçlara odaklanan bir ABD şirketi olan Oshkosh Corporation ve asansörlerden endüstriyel makinelere ve savaş gemilerine kadar geniş bir yelpazede üretim yapan bir Alman sanayi firması olan ThyssenKrupp.

KLP Kapitalforvaltning'de sorumlu yatırımlar başkanı olan Kiran Aziz, El Cezire'ye verdiği demeçte, "Haziran 2024'te KLP, BM'den birkaç adı geçen şirketin [İsrail ordusuna] silah veya ekipman tedarik ettiği ve bu silahların Gazze'de kullanıldığı yönündeki raporları öğrendi" dedi.

Açıklamada, "Vardığımız sonuç, Oshkosh ve ThyssenKrupp şirketlerinin sorumlu yatırım yönergelerimizi ihlal ettiğidir. Bu nedenle onları yatırım evrenimizden çıkarmaya karar verdik" denildi.

Norveçli emeklilik fonunun, Haziran 2025'e kadar Oshkosh'ta 1,8 milyon dolar ve ThyssenKrupp'ta yaklaşık 1 milyon dolar değerinde yatırımları vardı.

1949'da kurulan ve ülkenin en büyük emeklilik fonu olan KLP, yaklaşık 114 milyar dolar değerinde bir fonu denetliyor. Web sitesine göre, belediyeler ve kamu sektöründeki işletmelere ait bir kamu emeklilik fonu ve çoğunluğu belediye çalışanları olmak üzere yaklaşık 900 bin kişiyi kapsayan bir emeklilik planına sahip.

Araçlar ve savaş gemileri

KLP, kararını vermeden önce her iki şirketle de temas halinde olduğunu ve Oshkosh'un "Gazze'de İsrail ordusu tarafından kullanılan ekipmanları sattığını ve satmaya devam ettiğini", çoğunlukla araç ve araç parçaları olduğunu doğruladığını kaydetti.

ThyssenKrupp, KLP'ye "İsrail ordusuyla uzun vadeli bir ilişkisi olduğunu" ve Kasım 2020 ile Mayıs 2021 arasında İsrail Donanması'na Sa'ar 6 tipinde dört savaş gemisi teslim ettiğini aktardı.

Alman şirketi ayrıca bu yılın ilerleyen zamanlarında İsrail Donanması'na bir denizaltı teslim etmeyi planladığını belirtti.

KLP, şirketlerin teslim ettiği ekipmanın kullanımıyla ilgili olarak hangi kontrol ve dengelerin sağlandığını sorduğunda, hem Oshkosh hem de ThyssenKrupp'un "insan hakları ihlallerine olası ortaklıklarıyla ilgili gerekli özeni belgelemede başarısız olduklarını" öğrendiğini ifade etti.

Aziz, "Şirketlerin temel insan hakları ve insan hakları ihlallerine ortaklıktan kaçınmak için gerekli özeni gösterme konusunda bağımsız bir görevi vardır" dedi.

Önceki ilişik kesmeler

Bu, Norveçli emeklilik fonunun insan hakları ihlalleriyle bağlantılı şirketlerle bağını kopardığı ilk sefer değil.

KLP, 2021 yılında, işgal altındaki Batı Şeria'daki yasadışı İsrail yerleşimleriyle bağlantılı olduğu sonucuna vardığı telekom devi Motorola da dahil olmak üzere 16 şirketten hisselerini çekmişti.

Norveçli emeklilik fonu, "dışlanan şirketlerin işgal altındaki Batı Şeria'daki İsrail yerleşimleriyle bağlantıları aracılığıyla savaş ve çatışma durumlarında insan haklarının ihlal edilmesine katkıda bulunma riskinin kabul edilemez" olduğunu vurgulamıştı.

Geçtiğimiz yaz, KLP ayrıca ABD firması Caterpillar'dan hisselerini çekti. KLP'den Aziz, El Cezire için yazdığı bir görüş yazısında, Caterpillar'ın buldozerlerinin İsrail'de askeri ve yerel şirketler tarafından ayarlandığını ve daha sonra işgal altındaki Filistin topraklarında kullanıldığını yazmıştı.

Aziz, "Bu silahlı buldozerlerin işgal altındaki Filistin topraklarında sürekli kullanılması, Birleşmiş Milletler ajansları ve hükümet dışı örgütlerin son yirmi yıldır şirketin Filistinli evlerin ve altyapının yıkılmasındaki rolü hakkında bir dizi insan hakları uyarısına yol açtı. Bu nedenle şirketin gelecekteki norm ihlallerine karışmaktan kaçınmak için yeterli önlemleri uyguladığını iddia etmek imkansızdır" diye yazmıştı.

İsrailli şirketlerle bağlarını kesen diğer Avrupa fonları

Son hamle, Gazze'deki savaşa katılımları veya işgal altındaki Batı Şeria'daki yasadışı İsrail yerleşimleriyle bağlantıları nedeniyle İsrailli şirketlerle bağlarını kesen Avrupa'daki birkaç büyük yatırım fonu arasındaki bir dizi benzer karara dayanıyor.

Mayıs ayında da, dünyanın en büyüğü olan Norveç'in hükümet fonunun, şirketin yasadışı İsrail yerleşimlerine altyapı ve yakıt tedarik etmedeki rolü nedeniyle İsrail'in Paz Retail and Energy şirketinden hisselerini çekeceğini söylemişti.

Bu, hükümet fonunun geçen yıl Aralık ayında, yasadışı yerleşim yerlerine sağladığı hizmetler karşılığında başka bir İsrail şirketi olan Bezeq'teki tüm hisselerini satma kararının ardından geldi.

Diğer emeklilik fonları ve hükümet fonları da son yıllarda, İsrail'in Batı Şeria'yı yasadışı işgaline veya Gazze'ye yönelik savaşına olanak sağlamakla veya işbirliği yapmakla suçlanan şirketlerden uzaklaşmıştı.

Şubat 2024'te, Danimarka'nın en büyük emeklilik fonu, yatırımlarının Batı Şeria'daki yerleşim yerlerini finanse etmek için kullanılabileceğinden endişelendiği için birkaç İsrail bankasından ve şirketinden hisselerini çekmişti.

Altı ay sonra, Birleşik Krallık'ın en büyük emeklilik fonu olan Üniversiteler Emeklilik Planı (USS), Gazze'ye yönelik savaş nedeniyle İsrail ile bağlantılı tüm yatırımlarını satacağını açıklamıştı. Toplam değeri yaklaşık 79 milyar dolar olan fon, üyelerinin baskısı sonrasında 101 milyon dolar değerindeki yatırımlarını satacağını duyurmuştu.

Filistin yanlısı grubun baskısı sonuç verdi: Nakliye devi, İsrail yerleşimleriyle bağlantılı şirketlerle ilişiğini kesiyor