Nepal'de sosyal medya yasağına karşı patlak veren ve hızla büyüyen protestoların ardından hükümet istifa ederken, protestolarda öne çıkan monarşi yanlısı ve ABD bağlantılı kişi ve kurumlar renkli devrim şüphelerini güçlendirmişti.

2008’de krallığı yıkan ve Cumhuriyet ilan eden Nepal’de bugün yaşananların perde arkasında Çin ile ABD arasında Hindistan’ın da dahil olduğu bir vekalet savaşının olabileceği yorumları yapılırken istifa eden Başbakan Sharma Oli’nin yerine bugün geçici başbakan atanması bekleniyor.

Reuters’ın haberine göre geçici başbakan olarak, göstericiler tarafından desteklenen eski Yüksek Mahkeme Başkanı Sushila Karki’nin atanması yüksek olasılık.

Ajansa konuşan Cumhurbaşkanı Ramchandra Paudel ve ordu komutanı Ashok Raj Sigdel'in danıştığı ismi açıklanmayan bir anayasa uzmanı “Onlar (Z Kuşağı) onu istiyor. Bu bugün gerçekleşecek” dedi. Haberde Nepal'in ilk ve tek kadın Yüksek Mahkeme yargıcı olan 73 yaşındaki Karki’nin “yolsuzluk karşıtı” duruşuyla bilindiği kaydedildi.

Sosyal medya yasağı ve yolsuzluğa karşı protestolarda çok sayıda göstericinin ölümünün ardından ülkede iktidardaki Nepal Komünist Partisi (Birleşik Marksist-Leninist -BML) üyeleri dahil olmak üzere çok sayıda kişiye karşı linç görüntüleri ortaya çıkmıştı. Ülke genelinde hapishanelere baskınlar düzenlenirken 15 bini aşkın mahkum firar etmişti.

51 kişi yaşamını yitirdi

Nepal polis sözcüsünün açıkladığına göre olaylarda 21’i protestocu, 9’u mahkum, 3’ü polis olmak üzere toplam 51 kişi öldürüldü. Polis sözcüsü ölen 18 kişinin kim olduğuna dair bir açıklama yapmadı.

Nepal KP (BML)'den 'tarafsız ve kapsamlı soruşturma' çağrısı

Nepal Komünist Partisi (BML) ise 10 Eylül tarihinde yaptığı açıklamada gösterilerde yaşamını yitirenler için baş sağlığı diledi, 400’den fazla yaralı için geçmiş olsun mesajı verdi. Olayların tarafsız şekilde soruşturulması ve sorumlulara yasal yaptırımlar uygulanması çağrısı yapılan açıklamada Nepal’in “Bu trajedinin yaraları henüz iyileşmeye başlamadan, ülke genelinde patlak veren yaygın şiddet, kundaklama, vandalizm ve yağma olaylarıyla bir kez daha sarsıldığı” kaydedildi.

Yaşananların “Nepal’in kalkınmasını onlarca yıl geriye götürdüğü” savunulan açıklamada "şiddet eylemlerini" kimlerin gerçekleştirdiği ve hangi güçlerin olaylara dahil olduğuna dair kapsamlı ve tarafsız soruşturma yapılması çağrısında bulunuldu.

Başbakanın istifasının ardından, ileriye dönük siyasi yolun "Anayasa ve demokratik normlar çerçevesinde bulunması" çağrısı yapılan açıklamada Cumhurbaşkanı ise “Gençlerin ve Z kuşağı protestocularının taleplerini anayasal bir şekilde ele alma”ya davet edildi.

“Nepal'in demokratik cumhuriyetçi sisteminin ve çok partili rekabet çerçevesinin asla baltalanmaması gerektiği” kaydedilen açıklamada, orduya ülke genelinde devam eden şiddet, yağma ve kundaklama olaylarını kontrol altına alma çağrısında bulunuldu.

Hindistan KP (Marksist): Gençlere kulak verilmeli, monarşi yanlılarının istismarına engel olunmalı

Öte yandan istifa eden Başbakan Oli göreve gelmesinin ardından Nepal’de alışılmış olanın aksine ilk ziyaretini Hindistan’a değil Çin’e yapmıştı. ABD ile Hindistan arasında ticaret gerilimi sürerken Oli’nin yakın zamanda Hindistan’a bir ziyaret gerçekleştirmesi bekleniyordu.

Nepal’de son dönemde yaşananlara ilişkin Hindistan Komünist Partisi (Marksist) de 10 Eylül tarihinde bir açıklama yaptı. Partinin açıklamasında Nepal gençliğinin protestolarının başlıca nedenleri arasında iktidar çevrelerinde yaygınlaşan yolsuzluk, artan işsizlik ve çoğunluğu genç olan nüfus için iş olanaklarının eksikliği, sosyal medya platformlarının yasaklanmasının olduğu vurgulandı. Önde gelen siyasilere yönelik şiddet eylemlerinin, başta Eski Başbakan Jhalanath'ın eşi Rajyalakshmi Chitrakar'ın öldürülmesi olmak üzere kınanması gerektiği de ifade edildi.

Açıklamada Nepal gençliğinin şikayetlerinin derhal dinlenip etkili adımlar atılması çağrısı yapılırken monarşi yanlılarının bugünkü durumu istismar etmesine izin verilmemesi gerektiğinin altı çizildi.

Nepal’de monarşiye karşı "uzun ve zorlu bir mücadeleyle elde edilen" Anayasa'da yer alan demokratik ve laik değerlerin korunmasına özen gösterilmesi çağrısında bulunularak “Nepal'deki gençlik ve demokratik güçler, durumun Kraliyetçiler ve diğer gerici güçler tarafından istismar edilmemesini sağlamak için tetikte olmalıdır. Bu kitlesel protestoların sonucu, feodal otoriter yönetime geri dönüş değil, demokratik bir yenilenme olmalıdır” denildi.

Nepal'de ayaklanma: Yolsuzluk protestoları mı, ABD destekli monarşist darbe mi?