Önemli işletmeleri Türk patronlara devredilen, ordusu Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından eğitilen, doğal kaynakları Ankara'ya emanet edilen, dört bir yanı AKP destekli gerici vakıflarla sarılan Somali'de önemli bir gelişme yaşandı.

Limanlar ve Deniz Ulaştırma Bakanı olan Abdulkadir Muhammed Nur, dün yapılan seçimle yeni bir görev üstlendi ve Somali siyasetinin en yetkili ikinci ismi oldu.

Peki, Nur'un bu konuma gelmesinin Yeni Osmanlıcılık hülyalarına kapılan Ankara açısından önemi ne?

Çünkü Türkiye'nin sağladığı bursla Mülkiye'de okuyan, büyükelçilikten istihbarata, istihbarattan bakanlıklara yükselen Nur, adeta Ankara’nın Mogadişu’daki kilit temsilcisine dönüştü. 

Somali'nin kapılarını AKP iktidarına açan çeşitli anlaşmalarda imzası bulunan, muhalefet tarafından "gayri resmi Türkiye ajanı" ilan edilen, Ankara'yla bağı nedeniyle ABD’nin hedef tahtasına oturtulan ve "gayrimeşru" bir seçimle Cumhurbaşkanlığından sonra ülkenin en yüksek makamı olan Somali Parlamentosu Halk Meclisi'nin yeni başkanı ilan edilen Nur'un yükseliş hikayesi buraya nasıl geldi?

Mülkiyeden Mogadişu'ya uzanan 'proje'

2009 yılında Türkiye'ye taşınan Nur, Somali'nin Ankara Büyükelçiliği'nde çalışmaya başladı.

Bu esnada Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı'ndan (YTB) aldığı bursla Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nin (Mülkiye) Uluslararası İlişkiler Bölümüne kayıt oldu. Büyükelçilikte birinci sekreterliğe kadar yükselen Nur, 2016 yılında mezun oldu. 

Nur'un hızlı yükselişi ülkesine döndüğünde de devam etti. 

Önce Somali Ulusal İstihbarat ve Güvenlik Ajansı'nın (NISA) tepe kadrolarına yerleştirildi, ardından 2020 yılında Somali Adalet Bakanı oldu. Ancak asıl hikaye, bir yıl sonra Savunma Bakanlığı koltuğuna oturduğunda başladı.

Nur ve Nur'un attığı imzalar

Nur, Türkiye sermayesinin ve askeri bürokrasisinin Somali'deki en kullanışlı aktörlerinden biri haline geldi.

2024'ün Şubat ayında, Türkiye ile Somali arasında imzalanan ve Mogadişu'nun deniz yetki alanlarını, deniz kuvvetlerinin inşasını ve enerji kaynaklarının aranmasını 10 yıllığına Türkiye'ye teslim eden tartışmalı savunma ve ekonomik işbirliği anlaşmasının altında onun imzası vardı.

Sadece denizler değil, gökyüzü de bu projelere dahildi. Eş-Şebab'a karşı yürütülen operasyonlar bahanesiyle Türkiye'nin Bayraktar Akıncı SİHA'ları Mogadişu'ya konuşlandırıldı. 

Ve dahası: Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı'nın (TPAO) Oruç Reis gemisiyle yürüttüğü enerji arama faaliyetleri, Somali kıyılarına kurulması planlanan stratejik uzay üssü projesi...

Nur tüm bu "imtiyazlarda" büyük roller oynadı.

Washington'ın vetosu ve 'ajan' suçlamaları

Fakat bu tablo, Afrika Boynuzu'nda kendi taşeronlarını sahaya süren ve Birleşik Arap Emirlikleri ile yakın ilişkiler yürüten ABD'yi ciddi şekilde rahatsız etti.

Washington yönetimi, ABD güçleriyle "koordinasyon kurmadığı" ve Türkiye'ye tanınan imtiyazlardan duyduğu rahatsızlık nedeniyle Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud'a doğrudan baskı yaptı. Somali basınının iddialarına göre tehdit açıktı: 

Nur görevden alınmazsa, ABD'nin güvenlik işbirliği ve Danab Özel Kuvvetleri'ne giden milyonlarca dolarlık fonlar kesilir."

Nitekim ABD'nin bu şantajı sonuç verdi ve Nur, 2025'in Mart ayında Savunma Bakanlığı'ndan alınarak Limanlar ve Deniz Ulaştırma Bakanlığı'na çekildi.

Ancak Nur'un Ankara ile mesaisi bitmedi. 

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın, Somalili mevkidaşı yerine doğrudan Limanlar ve Deniz Ulaştırma Bakanı Nur ile görüşmesi, Somali muhalefetinde tepkilere neden oldu. Ülkenin egemenliğinin ve diplomatik normların ayaklar altına alındığını belirten muhalefet, Nur'u açıkça hükümet içindeki "gayri resmi Türkiye ajanı" olmakla suçladı.

Süresi dolmuş meclisten çıkan gayrimeşru güç

Şimdi, ABD'nin vetosuna ve muhalefetin ağır itirazlarına rağmen, bu isim Somali siyasetinin iki numaralı koltuğuna oturtuldu.

Üstelik bu oylama, Somali muhalefetine göre tamamen anayasaya aykırı. Muhalefet, parlamentonun dört yıllık görev süresinin 14 Nisan'da dolduğunu, dolayısıyla yeni bir meclis başkanı seçme yetkilerinin olmadığını vurguluyor.

"Süresi dolmuş bir meclis yeni bir yetki üretemez" itirazında bulunan muhalefet, bu hamlenin yaklaşan başkanlık seçimlerini dizayn etmek ve rakipleri ekarte etmek için kurgulandığını belirtiyor.

Günün sonunda, ABD şantajıyla Savunma Bakanlığından edilen bir aktör, Ankara'nın "yatırımları" ve içerideki anayasal krizin gölgesinde ülkenin en yetkili ikinci adamı konumuna yükseldi.

Bu hamle, AKP iktidarının Yeni Osmanlıcı hülyalarla Afrika Boynuzu’nda kurduğu askeri, ticari ve lojistik nüfuz hattını daha da tahkim edeceğinin açık bir göstergesi.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.