Almanya, İtalya, İspanya ve İngiltere’nin ortak ürettiği Eurofighter’lardan 40 adet sipariş eden Türkiye’ye önce onay verilmemişti. Ardından önce İngiltere’nin baskısı üzerine onay çıkmış, ancak Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanması, Almanya’daki son seçimlerde hükümet değişimi nedenleriyle satış işlemi yeniden askıya alınmıştı.

Sosyal Demokrat Parti’nin (SPD) lideri ve Mayıs ayının ortasına kadar başbakanlık görevini sürdüren Olaf Scholz, "Türkiye’deki gelişmeler üzerine, uçakların satışına ilişkin son kararı yeni hükümet versin“ diyerek, Eurofighter’ların satışını durdurmuştu.

30 Haziran'da Hristiyan Birlik partileriyle (CDU/CSU) Sosyal Demokrat Parti’nin koalisyon hükümetinin Eurofighter Typhoon’ların Türkiye’ye satışına onay verildiği duyuruldu.

Sözcü gazetesi CHP Genel Başkanı Özgür Özel’in Almanya ziyaretinde hükümet ortağı SPD ile görüşerek “düğümü çözdüğünü” öne sürmüştü.

Yetkin, MSB kaynaklarıyla konuştu: Kullanım şartı olmayacak, tam tersi uçaklara kendi milli sistemlerimizi entegre etme şartımız var

Gazeteci-yazar Murat Yetkin, YetkinReport'ta yayınlanan yazısında, Türkiye'nin Eurofighter alımına Almanya'dan onay çıkmasının ardından sürecin ayrıntılarıyla ilgili Millî Savunma Bakanlığı (MSB) kaynaklarının kendisine verdiği bilgileri paylaştı.

Britanya, Almanya, İtalya ve İspanya konsorsiyumunda üretilen Eurofighter uçaklarının Türkiye'ye satışıyla ilgili Alman vetosu bulunduğu haberleriyle ilgili olarak Yetkin'e konuşan Millî Savunma Bakanlığı kaynakları, “Her ne kadar basın üzerinden Almanya’nın satışa onay vermediği algısı oluşsa da resmi olarak Almanya’nın bu satışa itiraz ettiği yönünde bir bildirim İngilizler tarafından bize hiçbir zaman iletilmedi” dedi.

Yetkin Almanya'nın satışı veto etmediğine ancak şimdiye dek onay vermediğine dikkat çekerek, "Almanya ne zaman onay vermişti? İki gün önceki Türkiye-İngiltere anlaşmasının imzalanması ardından mı?" sorusuna işaret etti. Savunma bakanlığı kaynaklarının yanıtı yine “hayır” oldu. Yanıtta, “İngilizler teklifi birkaç ay önce bize gönderdiler. Biz onların teklifi üzerinden incelememize devam ediyoruz” deniliyor. Yetkin, Almanya’nın da onayladığı teklifi İngiltere'nin “birkaç ay önce” Ankara’ya gönderdiğini vurguluyor ve “Birkaç ay Nisan sonlarına gelebilir, bir ihtimal olarak” diyor.

Teklif İngiltere Dışişleri Bakanı David Lammy’nin 30 Haziran’da Ankara’da Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’la görüşmesinde teyit edilmişti.

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun tutuklanmasının ardından Alman Handelsblatt gazetesi 18 Nisan’da satış kararının durdurulduğu yönünde bir haber yapmıştı. İmamoğlu, paylaştığı bir mesajla bu karara tepki göstermişti. İmamoğlu, 21 Nisan’da “Türkiye’nin çıkarları Erdoğan’dan da İmamoğlu’ndan da büyüktür” demişti.

Kaynakların Murat Yetkin'e aktardığına göre Almanya'nın onayladığı satış teklifini İngilizler birkaç ay önce Ankara'ya gönderdi.

Yetkin'e bilgi veren Bakanlık kaynakları, bu yıl içinde sözleşmenin imzalanmasını beklediklerini aktardı. Ayrıca kaynaklar, “Uçakların kullanımı konusunda kesinlikle hiçbir şart olmayacak. Böyle bir şeyi kabul etmemiz söz konusu değil. Tam tersi uçaklara kendi milli sistemlerimizi entegre etme şartımız var”  diye konuştu.

Yunanistan'ın Eurofighter jetlerinin Türkiye’ye satılmaması, satılsa bile kendisine karşı kullanılmaması şartı için bastırdığını hatırlatan Yetkin, şu bilgiyi verdi:

"Yunanistan’ın Türkiye’ye satışını engellemeye çalıştığı silahlar arasında Avrupa konsorsiyumu MBDA yapımı Meteor havadan havaya, güdümlü füzeleri vardı. Oysa Yunanistan Fransa’dan aldığı Rafale jetleri dolayısıyla Meteor füzeleri almıştı. Eurofighter anlaşması Meteor alımını da içeriyor. Meteor füzelerinin satışı muhtemelen doğrudan İngiltere üzerinden olacak."

Fiyatlandırma konusunda spekülasyonların olduğunu aktaran Yetkin, Milli Savunma Bakanlığı kaynaklarının “Teklif, konfigürasyon, fiyat ve teslim takvimi bakımından farklı alternatifler içeriyor. Biz bu teklifi inceleyerek onlara karşı teklifimizi göndereceğiz" dediğini aktardı.

Yetkin, yanıt bulmayan soruların tam olarak kaç uçağın, hangi sırayla ve kaça satın alınacağı olduğunu ifade etti.

Zafer Şahin Eurofighter satışında İsrail’e silah satan Leonardo ortaklığıyla övündü

Milliyet yazarı Zafer Şahin'se dün kaleme aldığı “Bir garip Eurofighter” başlıklı yazısında muhalefetin “Almanya aslında Eurofighter uçaklarının Türkiye’ye verilmesine karşıydı. Çünkü İmamoğlu yolsuzluk operasyonunda tutuklanmıştı ve Almanlar bu duruma çok kızmıştı” algısı oluşturduğunu ve devreye CHP Genel Başkanı Özgür Özel’in girmesiyle Almanya’nın vetoyu kaldırdığının söylenmesine tepki göstermişti. Şöyle yazmıştı:

“Eurofighter Typhoon projesini İngiltere, Almanya, İspanya ve İtalya birlikte yürütüyor. Şirketin yüzde 46’sı Airbus, yüzde 33’ü BAE Systems, yüzde 21’i de İtalyan Leonardo’ya ait. Hani şu geçenlerde Bayraktar grubu ile ortaklık anlaşması imzalayan şirket. Eurofighter GmbH’de (ortak şirket) karar mekanizmasında 4 ülke de etkili. Ancak İngiltere anlaşmalara liderlik eden ve tüm pazarlık prosesinde aktif olan ülke.”

Şahin, ardından yazısında Eurofighter meselesini Leonardo’yla ortaklığa bağladı. 

İsrail, Filistin ve İran'a bombalar yağdırırken Baykar’ın İsrail'e silah üreten Leonardo ile ortak olmuştu. Şahin’in övündüğü Leonardo ortaklığında asıl önemli nokta Gazze’de katliamlarına son vermeyen İsrail’e satılan silahlar.

Leonardo İsrail için ne üretiyor?

Leonardo’nun İsrail ordusu için neler ürettiğini gazeteci Bahadır Özgür, şirketin faaliyet raporları ve İsrail ile askeri anlaşmalar yapan şirketleri takip eden Who Profits adlı kuruluşun raporlarına dayanarak şöyle paylaştı:

"* İsrail Donanması'na ait Sa'ar 4.5, Sa'ar 5 ve Sa'ar 6 savaş gemilerine hızlı atış yapabilen deniz topu.

* Leonardo'nun yan kuruluşu RADA Electronic Industries, 'demir kubbe' için radar yazılımı sağlıyor.

* Leonardo'nun yan kuruluşu DRS Sustainment Systems, İsrail ordusuna ağır hizmet tipi tank römorkları sağlıyor.

* İsrail Hava Kuvvetleri'nin M-346 ve AW119Kx eğitim uçaklarının tedarikçisi.

* 2019'da Leonardo, İsrail Savunma Bakanlığı ile yedi adet AW119KX tek motorlu helikopter sözleşmesi imzaladı.

* Haziran 2023'te Leonardo, İsrail Savunma Bakanlığı ile zırhlı araçlara yönelik taktik radar sistemleri ile ilgili sözleşme imzaladı.

* Şubat 2023'te İsrail İnovasyon Kurumu ve Tel Aviv Üniversitesi ile inovasyon alanında iki anlaşma imzalandı.

Fidan’dan fiyat ve şartlar için muallak yanıt

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, dün akşam NTV'de gündeme ilişkin soruları yanıtladı.

Türkiye'nin Eurofighter Typhoon savaş uçağı satın alma sürecine de değinen Fidan, Türk Hava Kuvvetlerinin yetenek ve kabiliyetlerini geliştirmek ve çeşitlendirmek için yürütülen çok katmanlı bir süreç olduğuna işaret ederek, "Bu konuda hem müttefiklerin elinde vermeye hazır Eurofighter'ların olduğu hem de İngilizlerin, Almanların bunu üreten konsorsiyumun, bunu satmayla ilgili bir durumun olabileceği hususu olunca bu konuda bir fikir birliği oluştu" dedi.

Fidan, Eurofighter Typhoon savaş uçağı için yapılan anlaşmaya yönelik, "Bu atılan imza, bundan sonra bu kadar alt detay çalışması yapılmış bu meselenin artık 'Tamam biz bunu yapalım'a dönüşmüş hali" ifadesini kullandı.

Süreç içinde farklı konuların da ortaya çıkabileceğine ve başta Hava Kuvvetleri ve Milli Savunma Bakanlığının olmak üzere teknik heyetlerin kendi muhataplarıyla görüşmeler yapacağın kaydeden Fidan, şunları söyledi:

"Bazen 'Ben bunu almak istiyorum' demeniz yetmeyebiliyor. Karşınıza beklemediğiniz şartlar çıkabiliyor. Başta fiyat olmak üzere, onda anlaşmanız lazım. Daha sonra verme şartları var. O konu tabii onların yapacağı müzakereler. O müzakerelerin sonuçlarını muhakkak Cumhurbaşkanımıza söyleyecekler. Siyasi olarak tıkandıkları bir konu varsa bize gelirler, biz onun diplomasisini yaparız."

'Eurofighter vak’ası': İmamoğlu ile dayanışma mı, yoksa...