Motorinin litre fiyatına dün geceden itibaren 1,38 TL zam yapıldı. Buna göre motorinin litre fiyatı İstanbul Avrupa Yakası’nda 28,48 TL; Ankara’da 28,59 TL ve İzmir’de 28,62 TL oldu.

Öte yandan akaryakıtta sürekli gelen zamlar, artık haber değeri taşımaktan uzaklaşıyor.  Petrol ve akaryakıt sektörü tamamen özeleştirilen ve dışa bağımlı durumda olan Türkiye’de motorin başta olmak üzere akaryakıt fiyatları durmadan zamlanıyor.

AKP, zamlara gerekçe olarak döviz kurunu ve Brent Petrol fiyatındaki hareketleri gösterse de biraz daha derine baktığımızda, piyasalaşmanın ve plansızlığın etkilerini görmek mümkün. 

Türkiye’nin benzin ve motorin tüketimi

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın yayınladığı en güncel enerji denge tablosuna göre 2020 verilerine bakıldığında Türkiye’de toplam 22,7 milyon ton Motorin, 2,3 milyon ton Benzin ve 3,9 milyon ton LPG tüketilmekte. Yani kabaca benzinin 10 katı mazot tüketiliyor.

Tüketilen Benzin ve LPG’nin nerdeyse tamamı ulaştırma sektöründe kullanılırken, motorinin %86’sı ulaştırma, %14’ü ise tarım ve hayvancılık sektörlerinde kullanılıyor.

Petrol Sanayi Derneği’nin (PETDER) yayımladığı güncel verilere bakıldığında benzer tüketim oranlarının 2021 yılında da devam ettiğini görmek mümkün. 

Üretime bakıldığında ise Türkiye’de ihtiyaç duyulan ham petrolün neredeyse tamamı ithal edilmekle birlikte rafineriler benzin tüketimini karşılayabilirken, tüketilen motonin %25’i doğrudan ithal ediliyor. Dolayısıyla mevcut rafinerilerin motorin tüketiminin dörtte birini karşılamaya yetmediği söylenebilir. 

Petrol patronları yabancı değil

EPDK’nın 2020 raporuna göre ham petrol ithalatı sadece iki şirket tarafından; 2006’da skandal bir özelleştirme ile Koç Holding'e satılan TÜPRAŞ ile Azeri SOCAR firmasına ait Star Rafineri tarafından gerçekleştiriliyor. TÜPRAŞ’ın payı %65, Star Rafineri’nin payı ise %35 seviyesinde. Dolayısıyla ham petrol ithalatı ve rafinericilik hizmetlerinde tekelleşmeden söz etmek mümkün.

Motorin zamları bir yerde duracak mı?

Ülkede iç tüketimin mevcut rafinerilerden karşılanamadığı ve ithal hammaddeye dayalı petrol sektörünün hem döviz hem de uluslararası gelişmelerden etkilendiği düşünüldüğünde mevcut zamlar karşısında şu sonuca varılabilir: Piyasa motorin talebini fiyat artışı ile azaltmak eğilimdedir. 

Petrol piyasasında her şeyin “serbest piyasa koşulları” çerçevesinde kitabına uygun olduğu söylense de tekelleşmiş bir piyasada akaryakıt zamları, ulaşım ve tarım başta olmak üzere günlük yaşamın önemli alanlarını etkilerken, akaryakıt patronlarının kazançları ancak vurgun olarak nitelendirilebilir. 

Neredeyse tüm malların taşımacılık fiyatlarından etkilendiği düşünüldüğünde yaşadığımız pahalılıkta petrol patronlarının kârlarının büyük etkisi olduğu açık.

Vurguna dur demek ve kaynakların halkın yararına kullanılmasını sağlamak için ise tek yol var; halka ait olanları patronlardan geri almak.

Haber

Petrolde büyük vurgun!