Öğrenci ve öğretim üyelerinin hazırladığı yeni rapora göre, İsrail Savunma Bakanlığı, 2015'ten bu yana Massachusetts Teknoloji Enstitüsünde (MIT) savaş teknolojilerinin geliştirilmesi için 3,7 milyon doların üzerinde fon sağladı.

Söz konusu bulgular, MIT yönetiminin Filistin destekçisi öğrenci yayınlarını sansürlediği ve protestocu öğrencileri kampüse almadığı yönündeki tepkilerle karşı karşıya olduğu bir süreçte yayımlandı.

Geçen ay yayımlanan rapor, aralarında "MIT Divest", "MIT Jews for Collective Liberation" ve "MIT Faculty and Staff for Palestine" gibi 19 öğrenci ve öğretim üyesi grubunu temsil eden MIT Filistin Koalisyonu tarafından hazırlandı.

Koalisyon üyeleri, üniversitenin dahili hibe takip yazılımını kullanarak İsrail ordusundan fon alan projelere dair yeni ve ayrıntılı bilgilere ulaştı.

Söz konusu projeler arasında sualtı gözetimi, füze tespiti ve insansız hava araçlarına yönelik algoritma araştırmaları gibi ortak çalışmalar yer alıyor.

Veritabanına erişim kesildi

Koalisyonun hibe verilerini incelemeye başlamasının ardından üniversite yönetimi, söz konusu yazılıma erişimi engelledi. Bu durumu, raporun hazırlanmasında yer alan MIT yüksek lisans öğrencisi Rich Solomon da teyit etti.

Solomon, The Intercept'e verdiği demeçte, "MIT, bu bilgileri susturmak ve bastırmak için organize ve sürekli bir dezenformasyon ile propaganda kampanyası yürüttü" diye konuştu.

Raporda ayrıca, İsrail'in silahlı insansız hava araçlarının yüzde 85'ini üreten Elbit Systems gibi İsrailli askeri yüklenicilerle ve savaşın başlangıcından bu yana İsrail'e büyük miktarda askeri malzeme gönderen dünyanın en büyük nakliye şirketlerinden Maersk ile MIT'nin yürüttüğü ortaklıkların kapsamına da yer veriliyor.

İsrail ordusunun, bazı MIT projelerini ABD Savunma Bakanlığının (Pentagon) sağladığı fonlarla desteklediği belirtildi.

MIT yönetimi iddiaları yanıtsız bıraktı

MIT sözcüsü Sarah McDonnell, rapor hakkındaki spesifik soruları yanıtsız bırakırken, üniversite başkanı, rektörü ve dekanının belirli profesörler ile onların araştırmalarını hedef alan "taciz, yıldırma ve tehdit" eylemlerini kınayan açıklamalarına işaret etti.

McDonnell, The Intercept'e yaptığı açıklamada, "Bu grubu oluşturan şahıslar arasında pek çok konuda farklı görüşlerin bulunduğunun farkındayız ve genel uygulamamız gereği, bireysel olarak öğrencilerin ya da mezunların serbestçe dile getirdiği görüşler hakkında basına yorum yapmıyoruz" dedi.

Gazze'ye yönelik savaş karşıtı protestolar, İsrail'in saldırılarına karşı ülke genelindeki üniversite eylemlerinin bir parçası olarak 2023 sonlarında MIT kampüsünde başladı. O tarihten bu yana MIT yönetimi, öğrencilerin ve öğretim üyelerinin, İsrail'in Gazze'deki saldırılarına destek veren araştırmalardan çekilmesi yönündeki çağrılarına direniyor.

Mayıs ayındaki protestolarda en az 10 MIT öğrencisi gözaltına alınırken, bazıları kampüsten uzaklaştırıldı ve barınma ile yemek hizmetlerinden men edildi. Ekim ayında ise üniversite, Filistin'i destekleyen öğrenci yayınının dağıtımını yasakladı.

MIT Rektörlüğünden mayıs ayında yayımlanan bir metinde, İsrail ordusuyla halihazırda sadece üç aktif sözleşme bulunduğu ve bunların toplam değerinin 180 bin dolar olduğu belirtildi.

Solomon, üniversite yönetiminin koalisyonun bulgularını örtbas etmeye çalıştığını söyledi.

Bu ayın başında kampüs gazetesi The Tech, söz konusu raporla ilgili bir makaleyi geri çekti ve görüş yazılarına ayrılan bölümünü süresiz olarak askıya aldı.

Gazetenin editör ekibi, MIT Profesörü Daniela Rus'un İsrail tarafından finanse edilen araştırmasını ele alan 7 Kasım tarihli yazının, yönetim kurulu ve öğretim üyeleriyle yapılan istişareler sonucunda kaldırıldığını duyurdu.

MIT sözcüsü McDonnell, The Tech'in editoryal ve mali açıdan üniversiteden bağımsız olduğunu ve yazının kaldırılması ya da görüş sayfasının askıya alınması kararlarında MIT'nin herhangi bir rolü olmadığını savundu. Rus ise yorum taleplerine yanıt vermedi.

Yayıncı Ellie Montemayor, 9 Aralık'ta makaleye eklediği notta, "Bu kararı, Profesör Daniela Rus ve laboratuvarına yönelik giderek artan düşmanca söylem ve eylemler karşısında aldık" ifadelerini kullandı.

Yazarlar, Mondoweiss haber portalında kaleme aldıkları makalede, "Yazımızda, MIT Bilgisayar Bilimi ve Yapay Zekâ Laboratuvarı yöneticisi Prof. Daniela Rus'un, İsrail Savunma Bakanlığından aldığı fonlarla 'çoklu robotlarla güvenlik savunması ve gözetim' uygulamalarına yönelik algoritmalar geliştirdiğini ayrıntılı biçimde aktardık. Ancak The Tech'in editör kurulu, bu açıkça doğrulanabilir gerçekleri tartışmak yerine yazımızı geri çekti" diye belirtti

İsrail tarafından fonlanan askeri araştırmalar

"Otonom Robot Sürüleri: Dağıtık Koordinasyon ve Algılama" ve "Terahertz Kuantum-Kaskad Lazerleri ve Görüntüleme", yeni raporda yer alan ve İsrail ordusu tarafından MIT araştırma laboratuvarlarında finanse edilen projelerden sadece ikisi.

MIT'nin İsrail ile araştırma ortaklıkları son iki yıldır kampüs protestolarının odak noktalarından biri olsa da, yeni rapor, üniversitenin Maersk ve Elbit gibi büyük askeri yüklenicilerle işbirliğinin boyutunu ve yürütülen araştırmaların İsrail'in Gazze'deki suçlarında nasıl kullanılabileceğini ortaya koyuyor.

Bir laboratuvarın, Gazze Şeridi kıyısındaki deniz ablukasının sürdürülmesine yardımcı olabilecek sualtı izleme ve özerk yanaşma teknolojilerini araştırdığı belirtildi. Başka bir MIT projesinin ise yapay zekâ destekli silahlı dört pervaneli drone'lar da dahil olmak üzere insansız hava aracı sürülerine odaklandığı ifade edildi.

Bu araçların, kadın ve çocukların yardım çığlıklarını taklit edebildiği ve İsrail'in bu teknolojiyi Gazze'de insanları tuzağa düşürüp öldürmek amacıyla kullandığı kaydedildi.

Raporun yazarları, "Etik bir bilim insanı ve etik bir kurum, yaşamı yücelten, dünyayı iyileştirmeyi amaçlayan ve katliam işleyen orduların itibarlarını aklamasına izin vermeyen bilimsel yollar izler" ifadelerini kullandı.

MIT'nin ayrıca, İsrail'in silah ve teçhizat tedarikine katkıda bulunan Elbit Systems, Maersk, Lockheed Martin, Caterpillar gibi çok uluslu şirketlerle de ortaklıkları bulunuyor.

MIT bünyesinden çıkan ve üniversiteyle aktif ortaklığı devam eden Raytheon, İsrail'e füze ve bomba tedarik ediyor. MIT aynı zamanda İsrail ordusuna silah, araştırma ve bulut bilişim hizmetleri sunan Boeing, Aurora Flight Sciences, Google ve Amazon gibi diğer büyük Amerikan şirketleriyle de çalışıyor.

Yazarlar, "Bu işbirlikleri, soykırımdan kâr sağlayanlara MIT'nin kabiliyetlerine ve uzmanlığına imtiyazlı erişim imkânı tanıyor" diye yazdı.

Bu bahar düzenlenen kampüs protestolarında, İsrail ile araştırma ortaklıklarının sonlandırılması temel taleplerden biri haline geldi.

Mart ayında lisans öğrencilerinin yüzde 63'ü, öğrenci birliğinin Gazze'de ateşkes çağrısı yapmasını isteyen bir referandum lehine oy kullandı.

Nisan ayında ise MIT Yüksek Lisans Öğrenci Sendikası üyeleri, Gazze için kalıcı ateşkes çağrısı yapan ve üniversitenin İsrail ordusuyla tüm araştırma bağlarını kesmesini talep eden bir kararı ezici çoğunlukla kabul etti.

MIT Rektörlüğü, taleplerin üniversitenin İsrail ordusuyla mali bağlarını kesmesi şartına dayanması nedeniyle öğrencilerle yapılan görüşmelerin sonuçsuz kaldığını belirtti.

Rektörlük, öğrenci protestolarına ilişkin yayımladığı metinde, "Bireysel araştırmacılar tarafından yasalara ve politikalara uygun biçimde imzalanmış aktif araştırma anlaşmalarını tek taraflı olarak feshetmemek için bir dizi geçerli neden bulunmaktadır," ifadelerine yer verdi.

MIT, daha önce "insan hakları veya sivil özgürlüklerin ihlaline yol açabileceği" endişesiyle başka uluslararası aktörlerle ilişkilerini sonlandırmıştı.

Örneğin üniversite, gazeteci Cemal Kaşıkçı cinayetinin ardından 2020'de Suudi Aramco ile ortaklığını bitirmişti.

MIT, ayrıca Suudi Arabistan ve Çin kaynaklı projelere yönelik risk değerlendirmelerini de artırmıştı.

2022'de Çin ile işbirliğine dair yayımlanan raporda, MIT'nin, yabancı hükümetlerin kendi vatandaşlarına yönelik insan hakları ihlallerine katkıda bulunabilecek projelerden uzak durması gerektiği belirtilmişti.

Raporun sonuç bölümünde şu sorular yöneltildi:

"MIT’nin İsrail hükümetiyle yürüttüğü araştırma ortaklıkları, bu hükümetin insanlığa karşı işlediği suçlara rağmen itibarını artırmasına katkı sağlıyor. MIT, Filistin’deki insan hakları ihlallerinin boyutu göz önüne alındığında, İsrail hükümetiyle yürütülen araştırma sponsorluğunu neden sürdürüyor?"

‘El değmemiş’ bir katliam aracı: İsrail’in soykırım robotları…