Devletin geç müdahalesi gibi pek çok skandalla akıllara yerleşen, 11 ilin etkilendiği 6 Şubat depreminin ardından binlerce yurttaş yaşamını yitirmiş ve yaralanmıştı. Pek çok yurttaşın akıbeti hâlâ bilinmiyor.

Yaşamını yitiren ve yaralanan yurttaşların yanı sıra yüzbinlerce yurttaş da zorunlu şekilde başka kentlere ya da kendi illerindeki ilçelere göç etti. Depremden sonra gerçekleşen plansız ve zorunlu göç, göç alan kentlerdeki yaşamı olumsuz etkiliyor. Depremzede yurttaşların önemli bir kısmına göç ya da konteyner kent dışında başka yol gösterilmiyor.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı 2023 yılı nüfus istatistikleri, 6 Şubat depreminden etkilenen 11 ilin 6’sında kayıtlı nüfusun düştüğünü ortaya koyuyor. TÜİK’in açıkladığı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçlarına göre Hatay, Malatya, Kahramanmaraş, Adıyaman, Adana ve Osmaniye’de kayıtlı nüfus düştü. 6 kentte toplam 307 bin 814 kişi adreslerini başka kentlere taşıdı. En fazla göç veren kent Hatay olurken, ikinci kent Malatya oldu.

Malatya da başta Kahramanmaraş ve Hatay olmak üzere depremden etkilenen ve depremin izinin silinemediği kentlerden. Şehrin en işlek caddelerinde Kışla Caddesi’nde dahi depremin etkileri oldukça yoğun hissediliyor. Hâlâ devam eden yıkımlardan dolayı toz bulutları içinde kalan sokaklara, devletin depremden sonra esnaflara verdiği 21 metrekarelik dükkanlar eşlik ediyor.
Depremin etkilerini ve şimdiki durumu konuşmak için tozla kaplı Kışla Caddesi’nde bulunan bir mefruşat dükkanına girdik. Şanslıydık çünkü diğer esnaflar konuşmaya pek gönüllü olmadı, çoğunluğun yüzünde bıkkın bir ifade vardı, kimisi “Zaten görüyorsunuz, söyleyecek bir şey yok” dedi. Aynı bıkkın ifade mefruşatçılarda da vardı ancak içlerini dökercesine konuştular.

Malatya Kışla Caddesi'ndeki yıkımdan bir görüntü

‘Böyle düzelme ihtimali sıfır’

soL’a konuşan 30 yıllık mefruşatçı Ali, dükkanlarını siftahsız kapattıklarını söyleyerek sözlerine başlıyor. Devletin esnafa verdiği 21 metrekarelik dükkanlara da değinen esnaf, “Devletin verdiği dükkân 21 metrekare, neye yarıyor? En fazla üç tane yorgan koyarsın” diyor.

Ali, muhatap bulamadıklarını; valilik, AFAD ve belediye arasında mekik dokuduklarını söylüyor:

“30 yıldır esnaflık yapıyoruz, böyle bir dönem görmedik. Siftahsız kapatıyoruz. Milletin alım gücü yok. Yüzde doksanlık bir değişim var. Depremde evimiz, dükkanımız yıkıldı. Burayı bir vatandaş verdi bize. Devletin verdiği dükkân 21 metrekare, neye yarıyor? En fazla üç tane yorgan koyarsın.

Bu durumun böyle düzelme ihtimali sıfır. Düzelmesi için bir şey yapılmıyor. Valiye gidiyorsun AFAD’da, AFAD’a gidiyorsun valiye yönlendiriyor, başkası belediyeye… Muhatap bulamıyoruz.”

Mefruşatçının bu sözleri ve şehir merkezindeki durum, göçün yurttaşlara nasıl dayatıldığını gösterir nitelikte. Hekimhan; Arapgir, Pütürge ve Arguvan gibi depremden sonra göç alan Malatya ilçelerinden biri. Hekimhan’ın depremde neredeyse hiç hasar almaması Sivas’a yakın bu ilçenin tercih edilme nedenlerinin başında geliyor.

Hekimhanlı yurttaşlar, alınan göçün sadece ilçe merkezini değil köyleri de etkilediğini, kelimenin tam anlamıyla Hekimhan ve Hekimhan’a bağlı her yerleşimin ağzına kadar dolduğunu, göçün ilk aşamada trafik sorununa neden olduğu ve kira fiyatlarını arttırdığını söylüyor.

Hekimhanlı yurttaş: Köyler bile göç alıyor

Mesude Çakar, 54 yıldır Hekimhan’da yaşıyor. Göçün ilçeye etkilerini anlatan Çakar, sözlerine depremzedelerin göçten başka seçeneği olmadığını ancak göçün Hekimhan’daki yaşamı ciddi ölçüde zorlaştırdığını söyleyerek başlıyor:

“Depremden sonra insanların başka seçeneği kalmadı, buralara geldi ama buradaki yaşam ciddi ölçüde zorlaştı. Eskiden Hekimhan’da çarşının bir ucundan diğer ucuna rahatça giderdik, şimdi adım atamıyoruz; her yer insan ve araba dolu. Eskiden 2 bin liraya ev bulurken şimdi 10 bine çıktı, ev bulmak zorlaştı. Eskiden tam gün eğitim varken şimdi ikili öğretim var. Sebze meyveye ulaşım zorlaştı. Bina sayısı arttı, her yer ev oldu.”

Çakar, Hekimhan merkezin yanı sıra köylerin de göç aldığını, köylere yeni evler yapıldığını kaydediyor:

“Köylere de göç arttı. Bizim köy Karamahmut, şimdi mahalle olarak geçiyor, depremden önce dışarıya göç veriyordu. Şimdi buraya bile yeni evler yapılıyor, dışarıdakiler buraya geliyor. Sadece burası da değil çevre köyler de göç alıyor. Başta dediğim gibi insanların başka seçeneği yok ama burası da kapasitesinin çok üzerinde göç alıyor.”

Haber

'Kaynak yok' yalanı yine sahnede: Belediye borçları tartışmasında fatura emekçiye kesilecek