Türkiye Barış Komitesi'nin başkanlığını yürüten ve 12 Eylül'ün ardından kapatılan dernek hakkında açılan Barış Komitesi davasında yargılanan büyükelçi ve yazar Mahmut Dikerdem, aramızdan ayrılalı 31 yıl oldu.

Türkiye Barış Komitesi, 3 Ekim 1993'te yaşamını yitiren Dikerdem'in ölüm yıldönümü nedeniyle açıklamada bulundu.

Açıklamada, savaş tamtamlarının daha da gür çalındığı günümüzde Dikerdem’in açtığı barış bayrağının daha da yükseltilmesi gerektiği vurgulandı.

"Dikerdem Türkiye’deki barış mücadelesinin öncüsü olmayı gelecekte de sürdürecek" ifadelerine yer verilen açıklama şöyle:

"Türkiye’deki barış hareketinin öncülerinden biri olan Mahmut Dikerdem’i kaybetmemizin üzerinden
31 yıl geçti.

Dikerdem’i ve barış mücadelesine yaptığı katkıları, dünyanın ve ülkemizin içinde bulunduğu bölgenin
savaşa sürüklendiği bu dönemde daha da büyük bir özlemle anıyoruz. İsrail’in önce Filistin’e, sonra da
Lübnan, Suriye ve Yemen’e yönelik saldırganlığı, belki de kısa süre sonra İran, Irak gibi başka bölge
ülkelerine de sıçrayacak.

Böylesi bir genişleme durumunda savaşın ateşinin ülkemizi de içine alması muhtemeldir. Ülkemizde,
özellikle savaş Suriye’ye sıçradığı takdirde Türkiye’nin Suriye’de daha fazla alan işgal etmesi ve
sınırların yeniden belirlenmesi gerektiğini iddia eden çevreler bulunuyor.

Savaş tamtamlarının daha gür çalındığı bu dönemde tehlikenin anlatılarak savaşa karşı toplumun
bilinçlendirilmesine, barış için verilecek mücadeleye daha fazla sayıda yurttaşımızın katılmasına büyük
bir gereksinim var. Mahmut Dikerdem’in açtığı barış bayrağının daha da yükseltilmesi gerekiyor.

Onurlu ve yılmak bilmeyen bir aydın olarak Türkiye’nin tarihinde yer eden Dikerdem’in mirası
geleceğe de taşınacak ve Dikerdem Türkiye’deki barış mücadelesinin öncüsü olmayı gelecekte de
sürdürecek."

Mahmut Dikerdem kimdir?

1935 yılında Galatasaray Lisesi'ni bitiren Mahmut Dikerdem, 1938'de İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun oldu ve Dışişleri Bakanlığı'na girdi.1942'de Cenevre'de devletler hukuku doktorası yaptı. 1976'da Dışişleri Bakanlığı Merkez Yüksek Danışmanlığı görevindeyken emekli oldu. Akşam gazetesinde M.D. rumuzuyla haftalık dış politika yazıları, Yaprak dergisinde M. Fırtınalı adıyla edebiyat-sanat yazıları yazdı. 1960'tan sonra Mehmet Bora ve Mahmud Ferhad adlarıyla Yön, Öncü, Forum gazete ve dergilerinde yazdı.

1957-1972 yılları arasında, Ürdün, İran, Gana ve Hindistan Büyükelçiliği görevlerinde bulundu. Dikerdem 1977'de "Nükleer silahların yasaklanmasını, tüm askeri ittifakların kaldırılmasını" isteyen Barış Derneği'nin kurucu başkanı oldu. Barış Derneği, Türkiye ilerici aydınlarının 1950'de kurduğu, Behice Boran'ların, Nazım Hikmet'lerin öncülüğünü yaptığı Türkiye'nin ilk örgütlü barış hareketidir. 1951'de Barış Derneği Türk askerlerinin Kore'ye gitmesine karşı çıktığı için kapatıldı. Barış Derneği'ni 1970'lerde tekrar dirilten Mahmut Dikerdem, büyükelçi olduğu zamanlarda 1974 Kıbrıs müdahalesini eleştirirken alternatif olarak "birleşik ve sosyalist bir Kıbrıs"ı savunuyordu. Sovyetler Birliği'nin ve diğer sosyalist ülkelerin 1970'lerde barış ve silahsızlanma mücadelesinin karşılığı olan Dünya Barış Konsey'i tek tek ülkelerde ulusal barış komiteleri olarak örgütleniyordu. Türkiye'deki Mahmut Dikerdem'in başkanı olduğu Barış Derneği de 1979'da Dünya Barış Konseyi'ne kabul edildi.

12 Eylül darbesinin ardından Barış Derneği Davası'nda yargılanan Mahmut Dikerdem 1982 yılında, İstanbul Sıkıyönetim Mahkemesi'nde yargıçlara şöyle sesleniyordu:

"Barış Derneğinin Genel Başkanı sıfatıyla Yüksek Mahkemenizden talebim şudur: Halkımızın özlemleri ve hayati çıkarları doğrultusundaki düşüncelerimizden ötürü bizi hayali suçlarla huzurunuza gönderen bu iddianameye itibar etmeyiniz. Dünyanın döndüğünü kanıtladığı için mahkûm edilmek istenen bir bilim adamının, yargıçlarına 'ne yapayım ki dünya dönüyor' dediği gibi, bizi de 'ne yapalım ki dünya halkları barış istiyor' demeye zorlamayınız. Dünyanın döndüğü nasıl tartışılmaz bir gerçek ise, tüm dünya halklarının barış içinde yan yana yaşamak istedikleri ve topluca intihar demek olan savaşı reddettikleri de o kadar açık ve kesin bir gerçektir."

Mahmut Dikerdem’in Kitapları:

• Mahmut Dikerdem, Bir Büyükelçinin Anıları: Üçüncü Dünyadan, İstanbul Matbaası, İstanbul, 1977.
• Mahmut Dikerdem, Hariciye Çarkı: Anılar, Cem Yayınevi, İstanbul, 1989.
• Mahmut Dikerdem, Ortadoğu’da Devrim Yılları, Cem Yayınevi, İstanbul, 1990.
• Mahmut Dikerdem, Direnenler: Barışın Savunmasıdır, Cem Yayınevi, İstanbul, 1990.
• Mahmut Dikerdem, Barış Sosyalizm Yazıları, 10 Eylül Yolu Yayıncılık, İstanbul, 1991.