Madagaskar Devlet Başkanı Andry Rajoelina, elektrik ve su kesintileri nedeniyle düzenlenen kitlesel gösterilerin büyümesi üzerine hükümeti feshetti. Birleşmiş Milletler (BM), gösterilerde en az 22 kişinin öldüğünü ve 100'den fazla kişinin yaralandığını bildirdi.

Geçen hafta başlayan ve düne kadar devam eden protestolara, büyük ölçüde başkent Antananarivo'daki kötüleşen yaşam koşullarına öfkelenen gençler öncülük etti.

Ülkenin son yıllarda gördüğü en büyük huzursuzluk dalgası olan protestolar, Rajoelina'nın 2023'te yeniden seçilmesinden bu yana iktidarına yönelik en ciddi tehdit oldu.

Yerel kanal 2424.MG tarafından yayınlanan görüntülere göre, kalabalıklar dün Antananarivo'nun ana üniversitesinde pankartlar taşıyarak ve ulusal marş söyleyerek toplandı. Protestocular, ardından şehir merkezine doğru yürümeye çalıştı.

Polis, geçen haftadan beri gün batımından gün doğumuna kadar süren sokağa çıkma yasağını uygulamaya devam ederken, göstericileri dağıtmak için göz yaşartıcı gaz kullandı. Güvenlik güçleri, ayaklanmayı bastırmak için plastik mermi de kullandı.

1,4 milyonluk nüfusa sahip başkentte süpermarketlerde, beyaz eşya dükkanlarında ve bankalarda yağmalama olayları yaşandığı bildirildi. Son günlerde politikacıların evlerine de saldırılar düzenlendi.

Devlet Başkanı'ndan 'diyalog' sözü 

Dün televizyonda yaptığı konuşmada Rajoelina, halkın öfkesini kabul etti ve hükümetinin başarısızlıkları için özür diledi. Devlet yayın kuruluşu Televiziona Malagasy'de (TVM) konuşan Rajoelina, "Hükümet üyeleri kendilerine verilen görevleri yerine getirmediyse, bunu kabul ediyor ve özür diliyoruz" dedi.

Ayaklanma sırasında zarar gören işletmeleri desteklemek için tedbirler alma sözü veren Devlet Başkanı, gençlerle bir iletişim kanalı açmak istediğini de söyledi. Ülke lideri, "Elektrik kesintileri ve su temini sorunlarının yol açtığı öfkeyi, üzüntüyü ve zorlukları anlıyorum. Çağrıyı duydum, acıyı hissettim, günlük yaşam üzerindeki etkisini anladım" diye ekledi.

Gösterileri ne tetikledi?

Gösteriler, yıllardır süren ekonomik zorlukların yarattığı toplumsal öfkeyle tetiklendi. Afrika'nın güneydoğu kıyılarındaki bir ada ülkesi olan Madagaskar, bölgenin en yoksul ülkelerinden biri.

Dünya Bankası'na göre, 30 milyonluk nüfusunun yaklaşık yüzde 75'i, 2022 yılında yoksulluk sınırının altında yaşıyordu.

Protestocuların çoğu, özellikle sık sık yaşanan elektrik kesintilerinin ve su kıtlığının günlük yaşamı aksatması nedeniyle Rajoelina hükümetini koşulları iyileştirmemekle suçluyor.

Kayıp sayısıyla ilgili tartışmalar

BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri, kayıplar arasında güvenlik güçleri tarafından öldürülen sivillerin yanı sıra, gösterilerle bağlantısı olmayan çetelerin gerçekleştirdiği yağma ve şiddet olaylarında hayatını kaybedenlerin de bulunduğunu kaydetti.

Madagaskar Dışişleri Bakanlığı ise BM'nin verdiği kayıp sayılarını reddederek, bunların resmi verilere değil, "söylentilere veya yanlış bilgilere" dayandığını savundu.

Eylemciler kimden ilham aldı?

Eylem organizatörleri, Kenya, Nepal ve Fas'taki gençlik öncülüğündeki hareketlerden ilham aldıklarını söylüyor.

Madagaskar'daki hareket, özellikle Facebook olmak üzere büyük ölçüde sosyal medyada koordine edildi. Geçen yıl da Kenya'da görülen benzer bir çevrimiçi örgütlenme yaşanmıştı. Kenya'da süreklileşen gösteriler, hükümeti planladığı vergi yasasını iptal etmeye zorlamıştı.