Somali hükümeti, 12 Ocak’ta Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile yapılan tüm anlaşmaları feshettiğini duyurdu. Karar kapsamında savunma ve güvenlik işbirliği sona erdirilirken, Kızıldeniz’i Aden Körfezi üzerinden Arap Denizi’ne bağlayan stratejik hatta yer alan Somali limanları üzerindeki BAE operasyonel kontrolü de iptal edildi.

Hükümet açıklamasında, BAE’nin Somali’nin egemenliğini, toprak bütünlüğünü ve anayasal düzenini zedeleyen faaliyetler yürüttüğüne dair “güçlü kanıtlar” bulunduğu ifade edildi.

İsrail–Somaliland hattı krizi derinleştirdi

Somali ile BAE arasındaki gerilim, İsrail’in ayrılıkçı Somaliland yönetimini tanımasına giden sürecin BAE tarafından kolaylaştırıldığı yönündeki haberlerle tırmandı. Somaliland, uluslararası hukuk açısından Somali’nin parçası sayılmasına rağmen, İsrail tarafından tanınan tek ülke konumuna getirildi.

İsrail basını ve bazı düşünce kuruluşları, bu tanımanın amacının Somaliland’ın stratejik kıyı şeridinin askerileştirilmesi ve buradan Yemen’e yönelik saldırıların yürütülmesi olduğunu açık biçimde dile getirdi.

Kızıldeniz’de savaşın düğüm noktası

Yemen’de nüfusun büyük bölümünü kontrol eden Husiler, Gazze’deki saldırılar nedeniyle İsrail bağlantılı gemilerin Kızıldeniz geçişini engellemiş, bunun üzerine İsrail ve ABD hedefli saldırılara girişmişti. Bölgedeki deniz trafiği ve limanlar bu nedenle küresel bir askeri-siyasi kriz alanına dönüştü.

Yemen’de koalisyon çözüldü

İsrail’in tanıma kararından günler sonra, ABD destekli ve Suudi Arabistan–BAE ekseninde kurulan Husiler karşıtı Yemen koalisyonu içinde çatışmalar patlak verdi.

BAE destekli Güney Geçiş Konseyi (GGK) ile Suudi Arabistan’ın desteklediği, BM tarafından tanınan Başkanlık Liderlik Konseyi (BLK) güçleri arasında 2 Ocak’ta silahlı çatışmalar yaşandı. Suudi hava saldırılarıyla desteklenen BLK, GGK’yi geri püskürttü.

El Zubaydi’nin gizli tahliyesi

Çatışmaların ardından 7 Ocak gecesi, BAE’nin GGK lideri Haydarus el Zubaydi’yi, Aden Limanı’ndan Somaliland’daki Berbera Limanı’na gizlice kaçırdığı iddia edildi. Suudi koalisyonunun sözcüsü, El Zubaydi’nin Mogadişu üzerinden Abu Dabi’ye götürüldüğünü doğruladı.

Somali hava sahası kapatıldı

Bu gelişmenin ardından Somali hükümeti, 8 Ocak’ta BAE’ye ait askeri ve kargo uçaklarının hava sahasını kullanmasını yasakladı. Yalnızca sınırlı sayıda tahliye uçuşuna izin verildi. Ardından 12 Ocak’ta tüm anlaşmalar resmen feshedildi.

Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud, ulusa sesleniş konuşmasında, “BAE, Somali’yi bağımsız bir ülke olarak muhatap almadı” diyerek kararın gerekçesini açıkladı.

Stratejik limanlar ve DP World

Bakanlar Kurulu kararının; Berbera, Bosaso ve Kismayo limanlarını kapsadığı belirtildi. Buna rağmen Dubai merkezli DP World şirketi, ayrılıkçı Somaliland yönetimiyle yaptığı anlaşmaya dayanarak Berbera Limanı’nı işletmeye devam ediyor.

DP World, 2016’da Somaliland yönetimiyle 442 milyon dolarlık, 30+10 yıllık imtiyaz sözleşmesi imzalamıştı. Berbera Limanı, Bab el Mandeb Boğazı’na 250 kilometre mesafede, dünya petrol ticaretinin yaklaşık üçte birinin geçtiği hatta bulunuyor.

İsrail üssü iddiası

Somali federal hükümeti, İsrail’in tanınması karşılığında Somaliland’ın İsrail askeri üssüne ev sahipliği yapmayı kabul ettiğini öne sürdü. Somaliland yönetimi iddiayı reddetse de, Somaliland Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Deka Kasim, İsrail Kanal 12’ye verdiği demeçte, “askeri üs kurulmasının görüşüldüğünü” doğruladı.

Yemenli Husiler, böyle bir üssün meşru askeri hedef olacağı uyarısında bulundu.

Somaliland içeriden çözülüyor

1991’de tek taraflı bağımsızlık ilan eden Somaliland, son iki yılda topraklarının yaklaşık yüzde 45’ini kaybetti. 2023’te Sool, Sanag ve Cayn bölgelerinde patlak veren protestoların ardından birlikçi güçler silahlı mücadeleye girişti ve Haziran 2025’te bölge Somali’ye Kuzeydoğu Eyaleti olarak entegre oldu.

Ayrılıkçı yönetime destek bugün büyük ölçüde İsaak klanının yaşadığı Hargeisa–Berbera hattıyla sınırlı. Batıdaki Avdal bölgesinde ise Somali ile yeniden birleşme çağrıları yükseliyor.

Filistin bayraklarıyla protesto

İsrail’in tanıma kararının ardından Somaliland başkenti Hargeisa’da İsrail bayrağı göndere çekilirken, Avdal’ın merkezi Borama’da binlerce kişi Filistin bayraklarıyla sokaklara çıktı. Protestolarda Siyonizm karşıtı sloganlar atıldı ve Somali’nin egemenliği vurgulandı.