Somali Savunma Bakanı Ahmed Muallim Fiki, İsrail’i Filistinlileri zorla Somaliland’a yerleştirmeyi planlamakla suçladı. Fiki, söz konusu iddiaların uluslararası hukukun “ciddi ve açık bir ihlali” anlamına geldiğini vurguladı.

Fiki, cumartesi günü El Cezire’ye verdiği röportajda, Somali hükümetinin İsrail’in Filistinlileri Gazze’den alarak Somaliland’a göndermeyi hedeflediğine dair “teyit edilmiş bilgilere” sahip olduğunu ifade etti. 

Somali makamları uzun süredir bu yönde endişelerini dile getirirken, hem İsrail hem de Somaliland yönetimi iddiaları reddediyor.

Somaliland, 1991 yılında Somali’den tek taraflı bağımsızlığını ilan etmiş olsa da Birleşmiş Milletler tarafından tanınmıyor. İsrail’in Aralık ayında aldığı kararla Somaliland’ı bağımsız bir devlet olarak tanıdığı açıklanmış, bu adım uluslararası alanda sert tepkilere yol açmıştı.

İsrail Dışişleri Bakanı: Anlaşmanın parçası değil

İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar, geçen hafta İsrail’in Kanal 14 televizyonuna verdiği demeçte, Filistinlilerin Somaliland’a zorla yerleştirilmesinin “iki taraf arasındaki anlaşmanın parçası olmadığını” savundu. Saar, Somaliland ile siyaset, güvenlik ve kalkınma alanlarında işbirliğinin gündemde olduğunu belirtirken, anlaşmanın ayrıntılarına dair bilgi paylaşmadı.

Somaliland hükümetine yakın bir kaynak da Filistinlilerin yer değiştirmesinin Somaliland tarafından verilmiş bir taviz olmadığını ileri sürdü. Ancak İsrail ya da Somaliland yönetimleri, tanıma kararına ilişkin kapsamlı bir açıklama yapmış değil.

Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Muhammed ise daha önce yaptığı açıklamada, Somaliland yönetiminin İsrail’in üç temel şartını kabul ettiğini öne sürmüştü: Filistinlilerin yeniden yerleştirilmesi, Aden Körfezi kıyısında bir İsrail askeri üssü kurulması ve İsrail ile ilişkilerin normalleştirilmesini öngören İbrahim Anlaşmaları’na katılım.

'İsrail uzun zamandır ülkeleri bölmeyi planlıyor'

Fiki, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’ya çağrıda bulunarak, Somaliland’a yönelik diplomatik tanıma kararının geri çekilmesini istedi. Bu adımı Somali’nin egemenliğine yönelik “doğrudan bir saldırı” olarak nitelendiren Fiki, İsrail’i bölgesel devletleri parçalamaya dönük uzun vadeli bir strateji izlemekle suçladı.

“İsrail’in yaklaşık 20 yıldır ülkeleri bölmeye dönük planları var. Ortadoğu haritasını yeniden şekillendirmek ve devletleri denetim altına almak istiyorlar. Somaliland’ın tanınması bu büyük tablonun bir parçasıdır” diyen Fiki, ayrılıkçı bölgenin bu nedenle tercih edildiğini savundu.

Aden Körfezi ve askeri üs iddiası

Somali Savunma Bakanı ayrıca İsrail’in, Aden Körfezi’ni Kızıldeniz’e bağlayan Bab el Mandeb Boğazı çevresinde bir askeri üs kurmayı hedeflediğini ileri sürdü. Fiki, böyle bir adımın bölgesel istikrarsızlığı artıracağını söyledi.

Somalilandlı bir yetkili ise daha önceki resmi yalanlamalara rağmen, İsrail ile askeri üs kurulmasına ilişkin görüşmeler yapıldığını doğruladı. Somaliland Dışişleri ve Uluslararası İşbirliği Bakanlığı’ndan Deka Kasim, İsrail’in Kanal 12 televizyonuna yaptığı açıklamada, İsrail askeri üssü konusunun “masada olduğunu” ancak bazı koşullara bağlı bulunduğunu dile getirdi.

Yemen’deki Husiler de Aden Körfezi’nin karşı kıyısında yer alan Somaliland’da herhangi bir İsrail askeri varlığını tehdit olarak değerlendireceklerini ve olası hedef sayacaklarını açıkladı.

Somaliland Cumhurbaşkanı Abdirahman Mohamed Abdullahi (Cirro), İsrail ile ilişkilerin kurulmasını memnuniyetle karşıladıklarını belirterek, İsrail’in tanıma kararının komşu ülkelere karşı yöneltilmediğini savundu.

Uluslararası yankılar

Saar’ın geçtiğimiz hafta Somaliland’ın başkenti Hargeisa’ya yaptığı ziyaretin ardından yayımlanan resmi açıklamada, görüşmelerde güvenlik konularının da ele alındığı belirtildi. Ziyaret, aralarında 22 ülkenin ve İslam İşbirliği Teşkilatı’nın (İİT) bulunduğu geniş bir blok tarafından kınandı ve Somali’nin egemenliğinin “açık ihlali” olarak nitelendirildi.

Cumartesi günü İİT, Suudi Arabistan’da olağanüstü bir zirve düzenleyerek İsrail’in Somaliland’ı tanıma kararını kınayan ve Filistin’e destek ifade eden iki ayrı karar aldı.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da TRT Haber’e verdiği demeçte, Türkiye’nin bazı Müslüman ülkelerle birlikte başka devletlerin de Somaliland’ı tanımasını engellemek için diplomatik çaba yürüttüğünü açıkladı.

Hindistan’ın da İsrail’i izleyebileceğine dair iddialar ise Yeni Delhi tarafından yalanlandı. Hindistan Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, Somali’nin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygının temel ilke olduğunu vurguladı.

Öte yandan Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Muhammed, cuma günü yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında Somaliland liderlerine Mogadişu ile müzakere çağrısı yaptı ve İsrail ile ilişkilerde “rota değişikliği” talep etti. Muhammed, Somali hükümetinin onayı olmadan daha geniş bir uluslararası tanınmanın mümkün olmayacağını belirterek, ayrılıkçı yönetimin diplomatik bir belirsizlik içinde kalacağı uyarısında bulundu.