Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei'nin Kasım 2023'teki zaferinden bu yana piyasacıların ve liberallerin Arjantin ile yaşadığı romantizm, en kötü dönemini yaşıyor. 

Ülkedeki 20'den fazla büyük şirketi bir araya getiren Merval endeksi, bu yıl şimdiye kadar yaklaşık yüzde 30 değer kaybetti. 

Bu da yerel borsayı 2025'in ilk sekiz buçuk ayında dünyanın en kötü performans gösteren borsası haline getirdi.

Nasıl başladı?

Milei için olumsuz gidişat, özelleştirmelerden faydalanan birçok yatırımcının 2024 yılının ardından kârlarını nakde çevirmeyi tercih ettiği yıl başında başladı. Bu durum, ABD Başkanı Donald Trump'ın ticaret savaşının zirve yaptığı Nisan ayında ivme kazandı. 

Ancak Arjantin'in faşist lideri açısından kötü gidişatın en büyük tetikleyicisi, Eylül ayı başlarında Milei'nin Buenos Aires eyaletindeki ezici seçim yenilgisiyle geldi.

Bu seçimler nispeten önemsiz görünse de, Peronizm'in seçim zaferi, özellikle de hiçbir anketin öngörmediği 13 puanlık oy farkı, Milei'nin partisi La Libertad Avanza'ya ciddi bir darbe vurdu. Yatırımcılar, partisinin 26 Ekim'deki parlamento seçimlerinde benzer bir darbe alması durumunda, cumhurbaşkanının "reform" adı altındaki kemer sıkma gündeminin sekteye uğrayabileceğinden endişe ediyor. 

Milei için genel seçimlerde parlamentodaki sandalyelerin yarısı ve Senato'daki sandalyelerin üçte biri şimdiden tehlikede.

Korku piyasalara sıçradı

Bu olasılığın iktidarda yarattığı korku piyasalara da sıçradı. Arjantin'in 1200 puanın üzerinde olan "ekonomik risk" puanı, Ekim 2024 itibariyle en yüksek seviyelerine ulaştı. Bununla birlikte, ABD Doları, geçtiğimiz hafta 1474,50 pesoyu aşarak yeni rekorlar kırdı. 

Merkez bankası, döviz rezervlerini kullanarak Arjantin para birimini savunmak için müdahalede bulunmayı taahhüt etti. Nihayetinde, merkez bankası 53 milyon dolar satarak bu alanda da rekora ulaştı. 

Dahası, finansman piyasalarına erişim hâlâ kapalı. İngiltere merkezli uluslararası banka olan Barclays, bunu son derece önemli buluyor çünkü Arjantin'in yeni borçlanmadan yükümlülüklerini yerine getirebileceğine güvenmiyor. 

Üstelik, oylamadan sonraki gün yaklaşık yüzde 13 değer kaybeden Merval hisseleri, krizden henüz kurtulabilmiş değil.

Ekonomik durgunluk ve yolsuzluk skandalları, Milei'nin seçim anketi oranını seçildiğinden beri ilk kez yüzde 40'ın altına çekti. Bu durum, onu oy kaybını durdurmak için emeklilik, üniversite ve engellilik yardımlarına daha fazla harcama yapma sözüyle karşılık vermeye zorladı.

Milei etkisini yitiriyor

Halk desteğinin kaybının yanı sıra, Milei'nin liberaller tarafından şişirilen popülerliğinin bir kısmı da buharlaştı.

Milei'nin göreve gelişi, Arjantin borsasında 1991'den bu yana en büyük artış olan yüzde 22'nin üzerinde bir artışla karşılandı. Piyasa, Milei'nin vaat ettiği reformları memnuniyetle karşıladı. Çünkü, Arjantin'in yeni faşist lideri, halka açık şirketlerin özelleştirilmesini ve kamu sektörüne yaptığı saldırılar üzerinden borçların kapatılmasını vaat ediyordu.

Görev süresinin ilk 12 ayı, piyasalarda adeta bir "romantizm" yarattı. Merval, 2024'te yüzde 170'in üzerinde değer kazandı. Bu da onu, başlıca küresel borsaların çok ötesinde, dünyanın en kârlı borsası haline getirdi.

Ancak Milei'nin başkent eyaletinde uğradığı seçim yenilgisinin ardından gelinen durum, Arjantin Devlet Başkanı'nın yarattığı piyasa sisteminin ne kadar pamuk ipliğine bağlı olduğunu gösterdi. Faşist liderin "reform" adı altında yürüttüğü geniş çaplı kemer sıkma politikaları da iflasın eşiğine gelmiş oldu.

Arjantin'in faşist lideri Buenos Aires seçimlerinde hezimete uğradı, piyasalar çöktü