Kuzey Kıbrıs'ta hükümetin eylemler ve grevler nedeniyle Meclis’ten geçiremediği "Hayat Pahalılığı" düzenlemesini yasa gücünde kararname yoluyla yürürlüğe sokması tartışmalara neden oldu. Bugünkü Resmi Gazete’de yayımlanan kararnameyle birlikte, kamu çalışanları ve emeklilere yönelik hayat pahalılığı uygulaması köklü biçimde değiştirildi.

Kıbrıs Postası gazetesinde yer alan habere göre, Maliye Bakanı Özdemir Berova, 19 Mart’ta yaptığı açıklamada "Hayat Pahalılığı Ödeneği"nin Nisan sonunda maaşlara yansıtılacağı ancak hükümetin aldığı ekonomik tedbir uyarınca Ocak 2027’ye kadar maaşlarda başka artış olmayacağını duyurmuştu. Berova, kararın "ekonomik dengeyi koruma ve iş dünyasında öngörülebilirlik sağlama" amacı taşıdığını belirtmiş, ülkenin zor bir ekonomik süreçten geçtiğini ifade ederek hükümetin “acil önlem paketi” kapsamında hayat pahalılığına ilişkin düzenleme yapmak zorunda kaldığını öne sürmüştü. Bakanlar Kurulu’nun toplantısında alınan karar doğrultusunda Nisan ayında üç aylık hayat pahalılığının ödeneceğini, bir sonraki ödemenin ise 2027’de yapılacağını açıklamıştı.

Hayat Pahalılığı (HP) Ödeneği, yüksek enflasyon karşısında çalışanların ve emeklilerin alım gücünü korumak amacıyla uygulan bir mekanizma.

Sendikalar tepki gösterdi, hükümet geri adım attı

Söz konusu açıklamanın ardından sendikalar hükümetin ekonomi politikalarına tepki göstererek grev ve eylem kararı aldı. Tüm okullarda grev yapıldı, sınavlar gerçekleştirilmedi ve Meclis önünde eylem düzenlendi.

Eylemciler ile polis arasında yaşanan kısa süreli gerginliğin ardından, sendikalar polis barikatını aşarak Meclis’e giriş yaptı. Eylemcilere biber gazı ve tazyikli su da sıkıldı.

Dün binlerce kişi sokağa çıktı. Kıbrıs Türk Orta Eğitim Öğretmenler Sendikası (KTOEÖS) Başkanı Selma Eylem tarafından yapılan yazılı açıklamada, hükümetin politikaları eleştirilerek emekçilerin alım gücünü gerileten uygulamaların kabul edilemez olduğu ifade edildi. Açıklamada ekonomik kriz karşısında halkın alım gücünü korumak yerine yük bindirildiği söylendi, sendikalarla dayanışma içerisinde grev ve eylem sürecine girildiği kaydedildi. 

Kıbrıs Türk Amme Memurları Sendikası (KTAMS) da hükümetin hayat pahalılığı ödeneğini değersizleştirmeye yönelik hazırladığı yasa tasarısına karşı diğer sendikalarla birlikte grev kararı aldı. Örgütlü tüm işyerlerinde greve gidildi. Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği, hayat pahalılığı yasa tasarısı nedeniyle sendikalar tarafından alınan grev kararına destek verdi, ödeneğin 9 ay boyunca artırılmayacak olmasının özellikle dar gelirli kesimin yaşam koşullarını ağırlaştıracağını ifade etti.

Basın-Sen kamu sendikalarının başlattığı grevin yalnızca kamu çalışanlarını değil, düşük ücretle çalışan özel sektör emekçilerini de doğrudan etkilediğini vurgulayarak greve destek çağrısında bulundu. Gümrük Çalışanları Sendikası hayat pahalılığı yasa tasarısının geri çekilmemesi üzerine tüm bölgelerde genel grev kararı aldığını duyurdu.

'Hükümetten çirkin oyun'

Eylemlerin ardından sendika temsilcileri Başbakan Ünal Üstel ile görüştü. Meclis’in yeniden toplanmayacağı bilgisinin ardından eylemlere ara verildi, sendikalar eylemleri "askıya aldıklarını" açıkladı.

Ancak bugün hükümetin Meclis’ten geçiremediği hayat pahalılığı düzenlemesi, yasa gücünde kararname yoluyla yürürlüğe sokuldu. Bugünkü Resmi Gazete’de yayımlanan kararnameyle birlikte, kamu çalışanları ve emeklilere yönelik hayat pahalılığı uygulaması köklü biçimde değiştirildi. Bugün Kıbrıs gazetesinde "Hükümetten çirkin oyun: Hayat pahalılığı yasa gücünde kararname ile kaldırıldı!" manşeti atıldı.

Kararnameye göre, yıllardır Ocak ve Temmuz aylarında düzenli olarak uygulanan hayat pahalılığı artışı sistemi fiilen kaldırıldı.

Yeni düzenlemeyle; artışlar otomatik ve sürekli olmaktan çıkarıldı, hayat pahalılığı ödeneği sınırlı dönemler için ve tek seferlik uygulanacak şekilde yeniden düzenlendi, 2026 yılı için artışın yalnızca belirli dönemlerde ve sınırlı şekilde verileceği hükme bağlandı. Bu değişiklikle birlikte Kuzey Kıbrıs gazetelerinde kamu çalışanlarının ve emeklilerin alım gücünü koruyan mekanizmanın ortadan kaldırıldığı değerlendirmeleri yapılmaya başlandı.

Kararın, hem hukuki hem de siyasi açıdan tartışma yaratması beklenirken, sendikaların yeniden eylem kararı alması gündemde. 

CTP Genel Başkanı'ndan erken seçim çağrısı, Cumhurbaşkanı'ndan tepki

CTP Genel Başkanı Sıla Usar İncirli, hükümetin grevlerin askıya alınmasının ardından hayat pahalılığı ödeneğini sinsi bir şekilde kararnameyle durdurduğunu belirterek erken seçim çağrısı yaptı. İncirli, yaşanan süreci “toplumu aldatma” ve “demokratik sürece darbe” olarak niteledi. Ve ekledi:

“Bu açık bir siyasi sahtekarlıktır. Bu, toplumu aldatmaktır. Bu, demokratik sürece darbedir. Hükümet artık siyaseten çökmüştür. Toplumun gözünde meşruiyetini ve güvenilirliğini tamamen yitirmiştir. Bu ülkenin daha fazla kaybedecek zamanı yoktur. Erken seçimden başka çıkış yolu kalmamıştır.”

Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, hayat pahalılığına ilişkin düzenlemenin yasa gücünde kararnameyle geçirilmesine sert tepki göstererek, bunun toplumda güveni yıktığını belirtti ve Cumhurbaşkanlığı’nın sürece kayıtsız kalmayacağını söyledi. "Devletin en üst makamının bu süreçte devre dışı bırakıldığını" söyleyen Erhürman, "Halkın ciddi bir güven bunalımı ve endişe yaşadığı bu dönemde buna kayıtsız kalınmayacaktır!" ifadelerini kullandı.