Karşınıza geçilse ve yeşil gözlülerin otobüse binemeyeceği, kısa saçlıların fen derslerine giremeyeceği ya da uzun boyluların yürüyüş yapamayacağı söylense, herhalde, “Saçmalık bunlar” deyip devam ederdiniz yola. Ancak kadınların araba kullanamayacağı, inşaatta çalışamayacağı; bazı işleri yalnızca erkeklerin, bazılarını da yalnızca kadınların yapabileceği söylenen bir dünyada yaşıyoruz. “Saçmalık” deyip yola devam edenlere rağmen büyük çoğunluğun bu durumu kabullenerek rotasını çizdiği apaçık ortada.

Peki ya çocuklar? Onlar bütün bu manipülasyonlarla, ön kabullerle karşılaştıklarında nasıl davranıyorlar?

“Böcek Tamircisi” eğlenceli ve fantastik diliyle çocukların ön kabullerle kurduğu ilişkiye odaklanıyor.

“Böcek tamirciliği de neymiş?” demeyin. Çünkü bu iş on binlerce yıllık bir geleneğin kuşaktan kuşağa aktarılmasıyla bugünlere ulaşmış sihirli bir iş. Üstelik tarih öncesi çağlardan beri babadan oğula geçtiği biliniyor. Bugüne dek hiçbir kız, böcek tamircisi olmamış bu yüzden. On binlerce yıldır insanların bir bildiği vardır herhalde. Ya da yok mudur dersiniz?

Kitap, burada durup kendi yaşamınıza biçilmiş toplumsal rolleri süzgeçten geçirmenin, fark etmeden uyum sağladıklarınızı görmenin olanaklarını sunuyor. 

Ormandaki tüm böceklerin kanatlarını ve ayaklarını iyileştiren böcek tamircisi artık yaşlanmış ve emeklilik vakti gelmiştir. Görevi oğlu Nok’a devredecektir ama önemli bir problem vardır: Nok böceklerden korkar. Kız kardeşi Lulu ise sanki böcek tamircisi olmak için doğmuştur.

Hikâye boyunca babanın çelişkilerini, Lulu’nun sadece kız olduğu için bu görevi yapamayacak oluşuna dair düşünceyi ve Nok’un böcek fobisiyle mücadelesini okuyoruz. Söylenenlere göre tavşandan çiçekçi, inekten kitapçı olmaz; elbette kızlardan da böcek tamircisi.

Toplumsal rollerin sorgulanmadan kabul edilişi çok da mantıklı gelmez Lulu ve Nok’a. Lulu’nun aldığı olumsuz cevaba karşın ikna olmayışı tarihin gidişatını değiştirecek güçtedir.

• Lulu, balsız kalmış ayı aşkına! Tamircinin yerine geçemezsin!
• Nedenmiş o?
• Çünkü… Çünkü…

Tarihin gidişatını değiştirecek güce sahip olduğundan elbette Lulu’nun haberi yoktur. Hikâye hiçbir yerinde çocuklara misyon yüklemez. Ön kabulleri ve ayrımları “kadın-erkek eşitsizliği” üzerinden ele alsa da bunu ne göze sokar ne de sivri bir dille cinsiyetçilik yapar. Hikâyenin temel başarısı da buradadır kanımca. Anlatmak istediklerini anlatıp çekilir ve okuru, soru işaretleri ve değerlendirmeler ile baş başa bırakır. 

Kendi yetenek ve isteklerinin farkına varıp ön kabulleri yıkacak olan tüm çocuklara…

Künye: Böcek Tamircisi, Nastasia Rugani, Resimleyen: Charline Collette, Türkçesi: Damla Kellecioğlu, Tudem, 2017 

Haber

Kitap | Süpervasat İskender