Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Kimya Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi, Erzincan İliç'te Çöpler Altın Madeni'nde resmi açıklamaya göre 9 işçinin binlerce ton siyanürlü toprağın altında kaldığı felakete ilişkin bir rapor hazırladı.     

Kamuoyunun bilgilendirildiği ve yetkililerin uyarıldığı metinde tespitlerin yanısıra önerilere de yer verildi.

Rapora göre göçen liç yığını Karasu’ya dökülen Sabırlı Deresi’nin yatağını doldurdu. Bu dere mevsimsel olarak aktif bir dere ve önüne yerleştirilen bir bariyerle kontrol ediliyor. Derenin altındaysa Çöpler köyünün yeni yerleşim alanı bulunuyor. Biraz ilerisinde de Bağıştaş HES ve Bağıştaş köyüne bağlı Bahçecik mezrasına kaynak suyu basan bir istasyon bulunuyor.

'Ağır metaller daha büyük risk'

Kimya mühendisleri, facianın halk sağlığı ve kimyasal kirlilik açısından taşıdığı riskleri şöyle değerlendirdi:

"Siyanür bileşikleriyle yıkanmış cevher atığında, kamuoyuna yansıtıldığı gibi sadece siyanürden kaynaklanan bir risk söz konusu değildir. Sodyum siyanür ile yıkama sırasında altın ile birlikte çözünmüş ağır metallerden kaynaklanan daha büyük bir risk mevcuttur.

Bu kirleticilerin toprağa, suya ve havaya karışması sonucu; soluma ve cilt maruziyeti yüksek dozdaysa teorik olarak olumsuz etkilenme potansiyeli vardır.

Bu kirleticilerin derelere, nehirlere ve yer altı su kaynaklarına karıştığı miktar ve süreye bağlı olarak tüm eko sisteminin ciddi tahribatına yol açacak bir risk söz konusudur.

Bütün bu riskler, toprak ve su numunelerinin sağlıklı ve şeffaf bir şekilde analizi ile belirlenebilir."

'Su kaynağında kirlenmenin olmayacağını düşünüyoruz' 

Madende 2 yıl önce meydana gelen siyanür sızıntısından sonra yapılan gözlemlere de yer verilen raporda şu önerilerde bulunuldu:

• Aynı madende 21 Haziran 2022'de yaşanan kaza sonrası heyetlerimizin bölgede yaptığı inceleme ve analizlere dayanarak; İliç ilçesinin içme suyunda, su kaynağının coğrafi konumu nedeniyle, bu kazadan dolayı bir kirlenmenin olmayacağını düşünüyoruz.
• Buna mukabil Bağıştaş mevkiindeki su kaynağından beslenen Bahçecik mezrasının içme sularının derhal ve sürekli olarak analiz edilmesinin gerekli olduğunun altını ısrarla çiziyoruz. Bu yapılana dek mezranın içme suyunu başka bir kaynaktan karşılanmasını öneriyoruz.
• Yağmur yağdıkça dere yatağındaki liçten akan sızıntıların Karasu’ya karışma potansiyeli vardır. Kapatıldığı söylenen bariyerlerde birikecek sızıntının sürekli izlenmesi, uygun araçlarla çekilmesi ve tesisin atık havuzlarına basılması gerektiğini yetkililere duyuruyoruz.
• Sızıntının yer altı sularına karışma olasılığı olup olmadığının kamuoyuyla, net bilgiye dayanarak paylaşılmasını ve TMMOB’ye bağlı ilgili diğer odaların görüşlerine başvurulmasını talep ediyoruz.
• Sızıntı ve liç kaldırma çalışmalarında bulunacakların tam korumalı yüz ve soluk maskesi, kimyasala dayanıklı eldiven, tabanı kaymaz, kimyasala dirençli emniyet ayakkabısı ve kimyasala dayanıklı tüm vücut korumalı iş tulumu ile çalışmalarının zorunlu olduğunu hatırlatıyoruz.

Haber

İliç'teki maden gibi onlarcası yolda: 'En az 30 milyon ton tehlikeli atık harekete geçti'