Kenya Ulusal İnsan Hakları Komisyonu, polis vahşeti ve hükümet yolsuzluğuna karşı ülke çapında düzenlenen mitinglerde en az sekiz kişinin öldürüldüğünü açıkladı.

Ulusal haklar gözlemcisi, bugün protestocular, polis personeli ve gazeteciler de dahil olmak üzere 400 kişinin de yaralandığını belirtti. Çoğunluğu Kenya başkenti Nairobi'de olan yaralananlar arasında silahla vurulanlar ve plastik mermilerle yaralanan veya dövülen kişiler bulunuyor. 

Geçen yılki büyük protestoların yıldönümü

Göstericiler, göz yaşartıcı gaz bombaları atan ve cop kullanan polisle çatıştı. Protestolar, hükümet karşıtı gösteriler sırasında insanların parlamentoya saldırmasının yıldönümünde yapıldı.

Hak gruplarına göre, geçen yıl vergi artışlarına karşı gençlerin öncülük ettiği gösterileri anmak için binlerce kişi sokaklara çıktı. Geçtiğimiz yılki gösterilerde en az 60 kişi güvenlik güçleri tarafından öldürülmüştü.

Başkentteki kalabalıklar arasında bazıları Kenya bayrakları ve geçen yıl öldürülen göstericilerin resimlerinin olduğu dövizler sallarken, geçen yılki gençlik öncülüğündeki protestoları tetikleyen Devlet Başkanı William Ruto'ya atıfta bulunarak "Ruto gitmeli" diye slogan attı.

Protestocular ayrıca ülkenin çeşitli yerlerinde, aralarında başkente yaklaşık 100 kilometre uzaklıktaki Matuu kasabasında da toplandılar. Burada da çatışmalar yaşandığı bildirildi.

Polis başkentin merkezi iş bölgesine giden ana yolları kapatırken, hükümet binaları dikenli tellerle barikat altına alındı.

Medyada sansür

Hükümet, televizyon ve radyo istasyonlarına protestoların canlı yayınını durdurmalarını emretti.

Küresel bir internet takipçisi olan NetBlocks, sosyal medya platformu Telegram'ın ülkede kısıtlandığını kaydetti. Kenyalı yayıncı KTN de, ana şirketi Nation Media Group'taki üst düzey bir yetkilinin aktardığına göre bugün yayından kaldırıldı.

Kenyalı Citizen TV kanalı, protestocuların Nairobi'nin eteklerindeki Kikuyu'da mahkeme tesislerini ateşe verdiğini bildirdi.

Yerel NTV kanalına göre, liman kenti Mombasa'da da çatışmalar yaşandığı belirtildi. Kitengela, Kisii, Matuu ve Nyeri kasabalarında da protestolar düzenlendi.

Polis vahşeti

Yıl dönümü, özellikle 31 yaşındaki blog yazarı ve öğretmen Albert Ojwang'ın bu ayın başlarında kıdemli bir memuru eleştirdiği için gözaltında öldürülmesinin ardından ülkede polis vahşetine yönelik artan öfkenin ortasında geldi.

Üç polis memuru da dahil olmak üzere altı kişi dün Ojwang'ın öldürülmesiyle ilgili olarak cinayetle suçlandı. Hepsi suçsuz olduklarını iddia etti.

Polis, protestoların "barışçıl ve silahsız" olduğu sürece izin verildiğini söyledi.

Ancak barışçıl protestoculardan oluşan bir grup, ülkede "serseriler" diye adlandırılan, kırbaç ve sopalarla silahlanmış ve polisle birlikte çalışan büyük bir motosikletli çete tarafından geçen hafta saldırıya uğradı.

Dün ABD, Birleşik Krallık, Kanada ve diğer Batılı ülkelerin büyükelçilikleri, X hesaplarından, herkesi "barışçıl gösterileri kolaylaştırmaya ve şiddetten kaçınmaya" çağıran ortak bir açıklama yayınladı.

Açıklamada, "Silahsız araçlarda sivil polislerin kullanılması halkın güvenini zedeliyor" denildi. Hak savunucuları geçen yıl protestolarda kimliği belirsiz polis memurlarının bulunmasını kınadı.

Kenya Dışişleri Bakanlığı dün geç saatlerde yaptığı açıklamada, herhangi bir polis ihlalinin parlamento ve yargı dahil olmak üzere hükümet kurumları aracılığıyla ele alınacağını açıkladı.

Muhalifler kayboluyor

Birçok Kenyalı, geçen yılki protestoların Ruto'yu halk desteği olmayan bir mali yasa tasarısını iptal etmeye zorlamasına karşın devam eden ekonomik durgunluk, yolsuzluk ve yüksek vergiler nedeniyle hayal kırıklığına uğradı. Kenya hükümeti bu yıl doğrudan vergi artışlarından kaçınmaya çalışıyordu.

Ancak ülkedeki muhaliflerin sık sık ortadan kaybolması, birçok kişiyi Ruto'yu Kenya'yı "1980'ler ve 90'lardaki diktatörlüğünün karanlık günlerine geri döndürmekle "suçlamaya yöneltti. Hak grupları geçen yılki protestolardan bu yana 80'den fazla kişinin kaybolduğunu kaydetti, bunlardan onlarcası hala kayıp.

Ruto daha önce muhaliflerin kaçırılmasına son vereceğine dair söz vermişti. Ancak dün yaptığı bir konuşmada polis şiddetinden dolayı özür dilemedi ve polisin "yanında duracağına" söz verdi.

Kenya lideri, protestocuları, "Polise karşı güç kullanamazsınız, polise hakaret edemezsiniz veya onu tehdit edemezsiniz. Ülkemizi tehdit ediyorsunuz" diye uyardı.