Türkiye Halk Temsilcileri Meclisi Kadıköy’de aydınlanma ve sınıf mücadelesi tarihine ışık tutacak “Binlere Bedeller” adlı panel dizisini başlattı. Yorulmak nedir bilmeden tüm varlıklarını eşitlik, özgürlük ve emek mücadelesine adayanların mirasını yeniden hatırlamayı ve bu mirası ileri taşımayı amaçlayan panel dizisinin ilk oturumu, “Bir Cumhuriyet Portresi: Sertellerin Yaşamı ve Dönemi” başlığıyla Nâzım Hikmet Kültür Merkezi’nde gerçekleştirildi.

İlk oturum Türkiye basın tarihinin ve emek mücadelesinin öncü iki ismi Sabiha ve Zekeriya Sertel’e ayrıldı. “Binlere Bedeller: Sabiha & Zekeriya Sertel” başlıklı bu panelde, gazeteciliği bir direniş alanı olarak gören Sertellerin basın özgürlüğü ve emek mücadelesi, düşünsel mirasları ve Cumhuriyet dönemi aydın hareketine katkıları Doç. Dr. Behlül Özkan ve Prof. Dr. Cangül Örnek’in katılımı ile ele alındı.

Fahri Kaan Arslan’ın moderatörlüğünde gerçekleşen panelde konuşan siyaset bilimci Behlül Özkan, Milli Mücadele döneminde Türkiye ile Sovyetler Birliği arasında dönemin koşullarının şekillendirdiği pragmatik bir ilişki bulunduğunu ve anti-emperyalizmin her iki taraf için ortak bir mücadele zemini oluşturduğunu ifade etti. Ancak ilerleyen dönemlerde, Sovyetler Birliği’nin, dönemin iktidarı tarafından rejimi tehdit eden bir cephe olarak görüldüğünü belirten Özkan, bu çerçevede Tan gazetesi çevresinde oluşan muhalefetin de hedef haline getirildiğini ve bunun 4 Aralık Tan Baskını’nın önünü açtığını söyledi.

Türkiye’de anti-komünizmin 1946 yılı itibarıyla mantık dışı bir boyuta ulaştığını söyleyen Özkan, “Tan Gazetesi ve Serteller, 1945’te Türkiye’de bir demokrasi cephesinin kurulması için önemli bir girişimde bulundu ancak dönemin iktidarı, solun meşru bir muhalefet aktörü olarak siyasal alanında yer almasını engelleyerek sol siyaseti tamamen dışarı itti” değerlendirmesini yaptı.

Panelde Behlül Özkan dönemin tarihsel ve siyasi arka planını aktarırken, siyaset bilimci Cangül Örnek de Sertellerin bu dönemdeki konumuna odaklandı. Örnek, özellikle Sabiha Sertel üzerine yoğunlaşmasının gerekçesini açıklayarak, basın ve emek tarihi açısından Zekeriya Sertel’e kıyasla başlangıçta daha sınırlı maddi ve sosyal sermayeyle hareket eden Sabiha Sertel’in çok genç yaşlardan itibaren dönemin en cesur kadın figürlerinden biri olarak öne çıktığını vurguladı. Erkek egemen bir alanda varlık göstermeyi başarması ve kendisi hakkında hâlâ yeterli akademik incelemenin bulunmamasının, bu odağın temel nedenini oluşturduğunu ifade etti.

Cangül Örnek, Sertellerin, Behlül Özkan’ın aktardığı dönemin umutsuz atmosferden uzaklaşıp yüzlerini Anadolu’daki toplumsal mücadeleye çevirdiklerini vurguladı. Örnek, çiftin yayıncılık faaliyetlerini bu mücadeleyi destekleyecek bir araç olarak gördüklerini belirterek Sertellerin Resimli Ay dergisini Türkiye’nin aydınlanma tarihinde bir mihenk taşı olarak değerlendirdiğini derginin “belli bir entelektüel seviyeyi koruması ve aynı zamanda halk dergiciliği yapması” nedeniyle özel bir öneme sahip olduğunu söyledi.

Örnek, Sertellerin “geçmişi korumaya çalışırken bir yandan da dünyanın değiştiğini görüp yeni bir şey kurmak gerektiğini fark eden” bir kuşağın içine doğduğunu belirtti. Bu kuşağın bazı üyelerinin zamanla bir tür “sol cumhuriyetçi” kimlik edindiğini vurgulayan Örnek, bu kimliğin dönemin siyasi ve toplumsal dönüşümleri açısından kritik bir rol oynadığını ifade etti.

Oturumun sonunda, dinleyicilerin katkılarıyla genç Cumhuriyet döneminin düşünsel ve siyasal panoraması üzerinden Sertellerin mücadelesi kapsamlı biçimde tartışıldı.

“Binlere Bedeller” panel dizisi, aralık ayında Zehra Kosova’yı konu alan oturumla devam edecek; ilerleyen aylardaysa Fatma Nudiye Yalçı, Rasih Nuri İleri, Neriman Hikmet ve Tülay German & Erdem Buri’nin yaşamları ve dönemlerinin konuşulacağı oturumlar farklı konuklar ve başlıklarla sürecek.