ABD ve İsrail’in bölgedeki emperyalist saldırganlığı, yalnızca halkları değil, ekonomik alanları da krize sürüklüyor. Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanma noktasına gelmesiyle, havacılık sektöründe kullanılan kerosin (jet yakıtı) fiyatları nisan ayı itibarıyla kritik bir seviyeye yükseldi.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından yayımlanan son rapora göre, Avrupa’nın elinde yalnızca altı haftalık jet yakıtı kaldı. Körfez bölgesi, Avrupa'nın jet yakıtı ithalatının yaklaşık yüzde 50'sini karşılayan kritik bir tedarik merkezi olarak öne çıkıyor. Bu arzın büyük bölümü Hürmüz Boğazı üzerinden sağlanıyor. IEA Direktörü Fatih Birol’un da vurguladığı üzere, Ortadoğu’dan gelen sevkiyatların kesintiye uğramaya devam etmesi hâlinde önümüzdeki haftalarda uçuş iptallerinin başlaması oldukça olası görünüyor.

Havayolu devleri havlu atıyor

Artan maliyetleri yönetemeyen dev tekeller, çözümü sefer iptallerinde ve operasyonel değişikliklerde buluyor. 

Alman havayolu Lufthansa, nisan ayı sonu itibarıyla yaptığı açıklamada, yakıt maliyetlerindeki öngörülemez artış nedeniyle ekim ayına kadar planlanan 20 bin uçuşu iptal ettiğini duyurdu. Benzer bir hamle Air Canada’dan gelirken, şirket kârlılığı düşük altı rotayı tamamen kapattığını açıkladı.

Nisan ayının başında United Airlines planlanan uçuşlarını yüzde 5 oranında azalttığını duyururken, İskandinav havayolu şirketi SAS önümüzdeki ay en az 1000 uçuşunu iptal etti. Air New Zealand kapasitesini yüzde 5 oranında azalttı ve mayıs başına kadar yaklaşık 1100 seferini iptal etti. 

Cathay Pacific tüm güzergâhlarda fiyatları artırırken, Thai Airways yüzde 10 ila yüzde 15 arasında beklenen ücret artışlarının sinyalini verdi, AirAsia ve Qantas da geçici ek ücretler getirdi.

Fatura yine emekçiye

Sermaye grupları kâr marjlarını korumak için iki temel silaha sarılmış durumda: Fahiş bilet fiyatları ve operasyonel değişiklikler.

Yakıt harçlarındaki artışla birlikte uluslararası uçuşlarda bilet fiyatları geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre ortalama yüzde 70 oranında zamlandı. Alton Aviation Consultancy’ye göre, Asya ile Avrupa’yı birbirine bağlayan başlıca güzergahlardaki bilet fiyatları bu ay yüzde 560’a varan artışlar kaydetti. Seyahat hakkı, emekçi kitleler için lüks olmanın ötesinde "erişilemez" bir hale geldi.

Ayrıca uçuş tarihlerini yolcunun onayı veya kontrolü dışında değiştirmesi, seyahat planlarını altüst eden ve ciddi mağduriyetlere yol açıyor. Direkt uçuşlar aktarmalıya çevriliyor, tarihler ve hatta varılacak havaalanları bile değiştirilebiliyor. Özellikle bağlantılı uçuşu olan veya otel rezervasyonu yapmış yolcular için bu durum, sadece bir zaman kaybı değil, aynı zamanda ek masraflar ve stres anlamına geliyor.

Sendikadan gerekçelere itiraz

Lufthansa pilotlarının bağlı olduğu Vereinigung Cockpit (VC) sendikası Başkanı Andreas Pinheiro, Lufthansa yönetiminin sunduğu "jeopolitik nedenler" açıklamasını gerçekçi bulmadığını sert bir dille ifade etti. Pinheiro, diğer havayolu şirketlerinin benzer bir geri çekilme yaşamadığına dikkat çekerek şu eleştiriyi getirdi:

Şu anda piyasada, Lufthansa kadar büyük ölçekli bir kapasite daraltmasına giden başka bir rakibimiz yok.”

Gökyüzündeki bu kriz, piyasanın görünmez elinin değil, sermayenin kârlı ve kanlı hesaplarının bir sonucu olarak ağırlaşmaya devam ediyor.