İzmir'de 2007 yılından 2024 Aralık ayına kadar Gaziemir Aslan Kurşun Fabrikası sahasında bugüne kadar çeşitli varsayımlara dayanan, bilimle alakası olmayan tahminlere dayalı olarak atık miktarları gündeme geldi.

Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) 2008 yılında sahada 100 bin metreküp radyoaktif kaynak olduğunu rapor etti. 90X90X12 m boyutlarındaki bu radyoaktif kaynağın aradan geçen sürede çevresel taşınım ve etkileşim faktörü nedeniyle en az 90X90X30 m boyutuna ulaşabileceği tahmin edilirse kabaca 300 bin metreküp radyoaktif atık varlığının kütle değeri minimum 750 bin tona (t) ulaşmıştır.

2008 yılından beri sahadan çeşitli adlar altında 200 t, 180 t, 1100 t, 21,3 t, 73,5 t vb. değerlerde atık bilinen ve bilinmeyen yerlere transfer edilmiştir. Başka bir kaynak tarafından "2012 yılına kadar 248 t, ve TAEK 260 t radyoaktif atık almıştır" söylemleri telaffuz ediliyor.

• Bu bilgilerin hangisi doğru, alınan atıklar usulüne uygun yöntemle mi alındı?
• Usulüne uygun yöntemle mi taşındı?
• Bertaraf mı edildi yoksa bir ölü gibi toprağa mı gömüldü?

Radyoaktif atıklar temizlenemez

Bu yıl sahneye çıkan, "arazinin çoğunu ben aldım" diyen, nükleer atık konusunda hiçbir deneyimi olmayan ve iflas edip kayyumlara teslim edilen "EKOVAR" şirketi dünyada eşi benzeri olmayan usul ve yöntemlerle radyoaktif atıklarla doldurulmuş sahanın çok küçük bir kısmında akıl ve bilim dışı yöntemlerle temizlik yaptığını söylüyor. Radyoaktif atıkların temizliğini yapmak diye bir kavram dünyada yoktur.

Kendi kafalarına göre atık kodlarına uydurdukları az radyasyonlu diye niteledikleri 205 ton atığı 5 gün içinde (12-17 Eylül 2024 tarihleri arasında) Vezirhan Çimento Fabrikası'na göndermişler. Yaktılar mı, çimentoya mı karıştırdılar yoksa oralarda bir yerle mi döktüler, bilemiyoruz.

Halka karşı suç işlendi

Bugüne kadar bu ülkede bu kadar uluslararası yasalara göre suç olabilecek usul ve yöntemler icra edilmemişti. Bu fabrikadaki cüruflar tehlikeli zararlı atık kapsamında kabul edilmiş (kod; 17 05 03). 580 km öteye taşınarak temizlik mi yapmıştır?

Bu işlere onay veren Çevre Bakanlığı, Enerji Bakanlığı, Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK), Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK), bölgedeki belediyeler ve İzmir Büyükşehir Belediyesi de dahil olmak üzere İzmir'de geçmişte ve halen görevde olan yöneticilerin istinasız tümü suça karışmıştır. Bu suç halka karşı işlenmiştir.

*9 Eylül Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Emekli Öğretim Üyesi.

Haber

İzmir'in radyoaktif atık sorunu çözülemiyor: 'Değerler 219 kat yüksek çıktı, yurtdışından bile atık sokuldu'