İtalya, salgının Avrupa'ya geçişinin dramatik sonuçlarıyla sallandı. Başlarda hafif hissedilen yeni durum, salgının yayılması ve sayıları hızla artan ölümlerle İtalya'yı bir kaosun içine itti.

İtalya'da yaşananın arkaplanında belirgin bir biçimde sağlık sisteminin sorunları var. Bu sorunların altındaysa İtalya kapitalizminin gerçekleri.

EKONOMİK KRİZLERDE İTALYA EKONOMİSİ KÜÇÜLDÜ

İtalya 2008 sonrasında iki önemli ekonomik kriz yaşadı. 2008’deki krizin ardınan ulusal geliri o yıl %1,5, 2009’da %5,5 azaldı. 2012 krizinde ise 2012 ve 2013 yıllarındaki azalış %2,8 ve %1,7 oldu.

2008 sonrasında İtalya’nın ekonomik büyümesi Avrupa Birliği ortalamasının hep altında gerçekleşti. Örneğin 2012 krizinde AB küçülmesi yalnızca %0,4 düzeyindeydi.

Aynı süreçte hükümet borçlarının ulusal gelirdeki oranı da düzenli bir artışla 2017’de %131’e ulaştı.

İtalya krizlerde kamu sağlık harcamalarını azaltmayı tercih etti

Bunlarla bağlantılı olarak ulusal gelirde kamu sağlık harcama payı diğer AB ülkelerinin altında kaldı: Fransa’da %8,7, Almanya’da %9,5 iken, İtalya’da %6,6. Ters yönde, özel sağlık harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindeki payı 2007’de %22,5 iken 2016’da %25,5’e yükseldi. Bu da diğer AB ülkelerinden daha yüksek bir orandı.

Kamu sağlık harcamalarının toplamdaki payının azalmasının nedeni hükümetlerin bilinçli tercihleriydi. Merkezi bütçeden bölge yönetimlerine aktarılan kaynak sınırlandı. Bir önceki yıla göre artış 2008’de %4,1 iken, 2018’de yalnızca %0,7 olarak gerçekleşti.

Hastaneler kapatıldı, hastane yatak sayısı azaltıldı

Kamu sağlık harcamalarına getirilen bu sınırlamanın hayata geçirilebilmesi için tercih edilen stratejilerden birisi hastanelere yönelikti. Bu noktada iki amaç belirlendi: Hastaneye yatırılan hasta sayısını ve hastane yataklarını azaltmak. Sonuçta 2010’da binde 180 olan hastane yatış oranı 2012’de binde 160’a; yatak sayısı da bin kişiye 4’den 3,7’ye düşürüldü.

Hastane sayısı 1.271’den (2007) 1.115’e (2015) indirildi, 156 hastane kapatıldı.

Sağlık personelinin sayısı azaltıldı, ücretleri düşürüldü

Kamu sağlık harcamalarını sınırlamaya yönelik bir diğer önemli strateji personel harcamalarının düşürülmesiydi. Bu da sağlık personeli sayısının ve ücretlerinin düşürülmesi ile hayata geçirildi. 2009 yılında personel harcamaları 2004’e göre %1,4 oranında azaltılmıştı. Personel sayısı da 2007’den 2015’e kadar 682.197’den 648.663’e indirildi: 33.534 azalma.

Bu politikalarla bağlantılı olarak son birkaç 10 yıl içinde çok sayıda hekim ülkelerini terk etti.

Güney’deki hastalar Kuzey’deki hastanelere yığıldı

İtalyan sağlık sistemi diğer Avrupa ülkelerinin merkezi yapısının tersine ileri derecede desantralizedir. Bu durum bölgeler arasında planlama, uygulama farklılıklarına neden olur. Ekonomik krizde ise merkezi hükümetin harcamaları kısıtlayıcı önlemleri nedeniyle sağlık hizmeti ihtiyacı karşılanamaz hale geldi. Bu durum bölgeler arasında sağlık eşitsizliklerinin artışına yol açtı.

Ama eşitsizlik tablosuna başka renkler de eklendi: Bir yandan küçük kamu hastaneleri ile üniversite hastaneleri, bir yandan da kamu hastaneleri ile özel hastaneler arasındaki teknolojik farklılıklar belirginleşti.

Bu sorunlarla bağlantılı olarak güneyde ikamet eden hastalar çareyi kuzey hastanelerinde aramak zorunda kaldılar. Kuzey İtalya’da salgının patladığı merkezdir.

Bekleme süreleri uzadı

Hastane sistemindeki yetersizlik değişik hizmetler için bekleme sürelerini uzattı. Örneğin ortopedik muayene için bu süre 2014’de 36,4 gün iken 2017’de 55,6 güne, kolonoskopi için ise aynı dönemde 69,1 günden 96,2 güne çıktı. Bekleme süreleri kamu ve özel hastaneler arasında çok belirgin derecede farklı bir hal aldı. Örneğin ekokardiyografi için kamudaki bekleme süresi 62,2 gün iken, özelde yalnızca 6,2 gündü (2018 için).

Gelir ve servet dağılımı daha da bozuldu

Anlaşıldığı gibi İtalya kapitalizmi ekonomik krizin faturasını sağlıkçılara ve hastanelere kesti. Ancak krizden herkesin aynı şekilde etkilendiği sanılmamalı.

Son 10 yılda aşırı yoksulluk içinde yaşayan ailelerin oranı ikiye katlanarak 2017’de %6,9’a çıktı. Aynı yıl 12,2 milyon insan yoksulluk içindeydi. 2018’de 21 İtalyan milyarderinin serveti nüfusun %20’sinin servetinden fazlaydı. Kısacası faturanın kesilebileceği başkaları vardı.

İşte İtalya sağlık sistemi salgını bu koşullarda karşıladı, doğal olarak da tamamen dağıldı. Salgının faturasının bu kadar ağır olmasının nedeni İtalyan burjuvazisinin sağlık sistemine, halkın sağlığına saldıran politikalarıdır.