İsrail'in Gazze'nin güneyindeki Refah vilayetinde yürüttüğü yıkım operasyonları hızla artmış durumda.

İsrail Savunma Bakanlığı, Güney Gazze bölgesindeki 600 bin kişiyi adeta "toplama kampı" olacak şekilde belirli noktalara nakletme planını duyurmuştu. Bu nakil işleminin Gazze Şeridi'nin tüm nüfusuna genişletilmesi planlanıyor. 

El Cezire'nin Sanad adlı araştırma biriminin Birleşmiş Milletler Uydu Merkezi'nin (UNOSAT) verileri üzerinden 4 Temmuz 2025 tarihine kadarki uydu görüntülerini incelediği bir analiz, Refah'ta yıkılan bina sayısının 4 Nisan 2025'ten bu yana 15 bin 800'den yaklaşık 28 bin 600'e yükseldiğini gösteriyor.

Bu, yalnızca Nisan başı ile Temmuz başı arasında yaklaşık 12 bin 800 binanın yıkıldığı anlamına geliyor. Bu, İsrail'in Mart 2025 sonlarında başlattığı Refah'a yönelik yeni hamlesiyle aynı zamana denk gelen yıkımlarda belirgin bir hızlanma anlamına geliyor.

İsrail'in 'insani yardım şehri' adını verdiği toplama kampı

İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, geçtiğimiz pazartesi günü gazetecilere yaptığı açıklamada, kıyı şeridindeki El Mavasi bölgesinde yaşayan ilk 600 bin Filistinlinin, üzerinde anlaşmaya varılan herhangi bir ateşkes anlaşmasından sonraki 60 gün içinde, Filistinliler için yeni bir "insani yardım şehri" olarak adlandırdığı Refah'a nakledileceğini söylemişti.

Katz'a göre, Gazze'nin tüm sivil nüfusu, yani 2 milyondan fazla insan, nihayetinde bu güney şehrine taşınacak.

Reuters tarafından ortaya çıkarılan, ABD destekli Gazze İnsani Yardım Vakfı'nın (GHF) da dahil olduğu bu öneri, Gazze sakinlerinin "geçici olarak ikamet edecekleri, radikalleşmeyi bırakacakları, yeniden topluma entegre olacakları ve isterlerse yer değiştirmeye hazırlanacakları" bir "İnsani Geçiş Bölgesi" için ayrıntılı planlar içeriyordu.

Bakan, İsrail'in Filistinlileri Gazze Şeridi'nden diğer ülkelere "gönüllü göç etmeye" teşvik etmeyi umduğunu belirterek, bu planın "yerine getirilmesi gerektiğini" öne sürdü.

Katz ayrıca, planın İsrail ordusu tarafından değil, uluslararası kuruluşlar tarafından yürütüleceğini vurguladı, ancak hangi kuruluşların uygulayacağını belirtmedi.

İsrail tarafından yasaklanan Birleşmiş Milletler Filistinli Mülteciler Ajansı (UNRWA) Başkanı Philippe Lazzarini, bu nihai toplu zorunlu yerinden etme planına karşı uyarıda bulundu.

"Bu, nesiller boyunca defalarca yerinden edilmiş Filistinliler için Mısır sınırında fiilen devasa toplama kampları yaratacaktır" diyen Lazzarini, bu planın "Filistinlileri anavatanlarında daha iyi bir gelecek umudundan mahrum bırakacağını" sözlerine ekledi.

Yıkımın muazzam boyutu ve bazı istisnalar

Bir zamanlar tahmini 275 bin kişiye ev sahipliği yapan Refah, bugün büyük ölçüde harabe halinde. İsrail'in bu yılın Nisan ayından bu yana gerçekleştirdiği yıkımın boyutu, özellikle Refah'ın belirli mahalleleri incelendiğinde açıkça görülüyor.

El Zuhur Mahallesi

El Cneyne Mahallesi

Teles Sultan Mahallesi

İsrail, Hamas ile son ateşkes anlaşmasını 19 Mart'ta ihlal etmesinden bu yana, İsrail güçleri Gazze'nin güneyinde doğrudan birkaç kurumu hedef almıştı.

Sanad, bu süre içerisinde Refah Şehri'nin batısındaki Teles Sultan semtinde bulunanlar da dahil olmak üzere, altı eğitim tesisinin yıkıldığını tespit etti.

Ancak uydu verileri, birkaç önemli tesisin hasar görmediğini gösteriyor. Bölgede 39 okul ve bir üniversite olmak üzere 40 eğitim kurumu sağlam durumda. Sekiz sağlık merkezi de ayakta.

Bu belirgin "seçici" yıkım modeli, Refah'taki bu tesislerin korunmasının bir tesadüf olma ihtimalinin düşük olduğunu güçlü bir şekilde gösteriyor.

Aksine, bu durum İsrail'in Gazze nüfusunun tamamını Refah'a taşıma planının bir sonraki aşamasında bu alanları kullanmayı hedeflediğini gösteriyor.

Bölgede yıkılmayan eğitim ve sağlık binaları, halihazırda on binlerce yerinden edilmiş Filistinli için kritik insani barınak görevi görüyor.

Savaşın Gazze'nin kuzeyinden güneyine doğru başlattığı ilk göç dalgası, Gazze Şeridi'nin beş vilayetindeki okullar, depolar ve sağlık merkezleri de dahil olmak üzere 154 BM tesisine büyük bir insan akını yaşanmasıyla sonuçlandı.

UNRWA'nın Ocak 2024 tarihli Durum Raporu'na göre, bu tesisler o zamana kadar yaklaşık 1,4 milyon yerinden edilmiş kişiye, yani tesis başına ortalama 9 bin kişiye ev sahipliği yapıyordu. 500 bin kişi de diğer hizmetlerden destek alıyordu.

Raporda ayrıca, bazı sığınaklarda bu sayının 12 bini aştığı, yani hedeflenen kapasitenin dört katı olduğu belirtiliyor.

UNRWA'nın bu yıl 5 Temmuz'da yayınladığı son rapora göre, Gazze'de 1,9 milyon kişi yerinden edilmiş durumda.

Mayıs 2024 ile Mayıs 2025 arasında Refah bölgesinin uydu görüntüleri analizi, İsrail güçlerinin Refah'ta, insani yardım dağıtımı için belirlenmiş bölgeler de dahil olmak üzere iki aşamalı bir operasyon yürüttüğünü ortaya koyuyor.

Birinci Aşama, Mayıs 2024'te bir askeri harekatla başladı. Bu operasyon sırasında, doğu Refah'ın büyük bölümünde ve batı Refah'ın bazı bölgelerinde hedeflenen bölgelerdeki binaların çoğu yıkıldı.

Bu yılın Nisan ayında başlayan İkinci Aşama, kalan konut binalarının yıkımına devam etmeyi içeriyor. Bu aşama ayrıca, arazi düzleme ve bu yardım merkezlerinin işleyişini kolaylaştırmak için erişim yollarının inşasını da kapsıyor.

Ateşkes görüşmeleri

Katz'ın açıklaması, Netanyahu'nun ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmek üzere ABD'ye gelmesinden bir gün sonra geldi. Trump, Gazze'deki savaşı sona erdirmek ve Hamas'ın elindeki kalan esirleri geri getirmek için taraflar arasında anlaşma hedeflediğini söylüyor.

Netanyahu ise Hamas'ı Gazze'de iktidarda tutacak herhangi bir anlaşmaya karşı olduğunu belirtti. İsrail Başbakanı, uçağına binmeden önce gazetecilere verdiği demeçte şunları söyledi:

"Yirmi canlı rehine kaldı ve 30 kişi de şehit düştü. Kararlıyım, kararlıyız, hepsini geri getirmeye kararlıyız. Gazze'nin artık İsrail için bir tehdit oluşturmamasını sağlamaya kararlıyız. Bunun tek bir anlamı var: Hamas'ın askeri ve idari kapasitesini ortadan kaldırmak. Hamas orada olmayacak." 

Bir İsrail müzakere heyeti, Hamas ile dolaylı görüşmeler yapmak üzere bu hafta Doha'daydı. Trump geçtiğimiz salı günü yaptığı açıklamada, İsrail'in 60 günlük bir ateşkes, Gazze Şeridi'ne insani yardım akışı ve şu anda İsrail hapishanelerinde tutulan birçok Filistinli tutuklunun serbest bırakılması karşılığında, beş ayrı aşamada 10 canlı ve 18 ölü tutsağın serbest bırakılmasını öngören son ateşkes önerisini kabul ettiğini duyurmuştu.

Hamas, öneriye "olumlu" bir yanıt vererek, önerilen ateşkesin geçici niteliği konusundaki çekincelerini vurgulamış ve bazı taleplerde bulunmuştu.

Netanyahu'nun ofisi ise, Hamas'ın yardım mekanizmaları ve İsrail'in askeri geri çekilmesiyle ilgili şartlarını "kabul edilemez" olarak nitelendirmişti.

Gazze'de katliam ve açlık devam ediyor: Sabah saatlerinden bu yana en az 28 Filistinli öldürüldü