İsrail hükümeti, 1967’den bu yana yürürlükte olan ve İsrail vatandaşlarının Filistinlilerden doğrudan toprak satın almasını engelleyen düzenlemeyi kaldırdı. Karar, Filistin devletinin kurulmasını engelleyecek “fiili durumlar” yaratma stratejisinin parçası.

Yeni adımla birlikte, Batı Şeria’da İsrailli yerleşimcilerin Filistin topraklarını kitlesel biçimde ele geçirmesinin önündeki yasal bariyer ortadan kalkmış oldu.

Oslo’nun çerçevesi dağıtılıyor

İsrail güvenlik kabinesinin aldığı kararlar yalnızca mülkiyet rejimini değil, 1993 Oslo Anlaşmaları ile belirlenen idari sınırları da fiilen geçersizleştiriyor. Oslo’ya göre Batı Şeria;

• A Bölgesi: Tam Filistin Yönetimi kontrolü
• B Bölgesi: Filistin sivil kontrolü, İsrail güvenlik kontrolü
• C Bölgesi: Tam İsrail kontrolü

şeklinde ayrılmıştı.

Yeni düzenlemelerle İsrail, A ve B bölgelerinde de tam yetki iddia ediyor. Bu durum, Oslo’nun hukuki çerçevesinin sahada ortadan kaldırılması anlamına geliyor.

Kutsal yerler ve belediye yetkileri İsrail’e devrediliyor

Karar kapsamında, El Halil ve Beytüllahim’deki Yahudi ve Hristiyan kutsal yerlerine ilişkin planlama ve inşa yetkileri Filistin belediyelerinden alınarak İsrail’in sivil yönetimine devrediliyor.

İsrail hükümeti ayrıca, Filistinlilerin mülkiyetlerini belgeleyememesi durumunda Batı Şeria’nın geniş alanlarına el koyma planını da onayladı. İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, bu süreci “tüm topraklarımızı kontrol altına almak için yerleşim devriminin devamı” olarak tanımladı.

Kısır bürokrasi, yıkım tehdidi

On yıllardır işgal altında yaşayan ve sürekli değişen idari kurallara tabi olan birçok Filistinli, mülkiyetini kanıtlamakta zorlanıyor. Hızlı nüfus artışı nedeniyle izinsiz genişletilen evler, bugün yıkım tehdidiyle karşı karşıya.

Filistinliler, bir yandan İsrail’in inşaat izinlerini sistematik biçimde engellemesiyle karşı karşıya kalırken, diğer yandan mülkiyet kanıtı sunmaya zorlanıyor. Ortaya çıkan tablo, yaklaşık 80 yıldır süren mülksüzleştirme politikasının yeni bir aşaması olarak görülüyor.

Filistin Yönetimi ekonomik olarak felç ediliyor

Batı Şeria’daki adımlar, Filistin Yönetimi’ni zayıflatmaya yönelik kapsamlı politikanın bir parçası. 7 Ekim 2023’ten bu yana İsrail, Filistin Yönetimi adına topladığı vergi gelirlerini alıkoyuyor. Bu gelirler, Filistin bütçesinin büyük bölümünü oluşturuyor.

Özellikle Smotrich’in maliye bakanı olmasının ardından uygulama kalıcı devlet politikası haline geldi. Kamu çalışanlarının maaşlarının yaklaşık yüzde 60’ı ödenmedi ya da geciktirildi. Bu durum, Filistin Yönetimi’nin hem yönetme kapasitesini hem de toplumsal meşruiyetini ciddi biçimde aşındırdı.

Ekonomik kriz, Batı Şeria ve Doğu Kudüs’te siyasi durgunluk ve yönetim zafiyetiyle birleşerek yaygın bir toplumsal öfkeye dönüştü.