Avrupa ülkeleri, ABD’nin Ukrayna’ya sağladığı mali desteğini azaltmasıyla birlikte artan ekonomik yükü karşılamakta güçlük çekiyor. 

Kiel Dünya Ekonomisi Enstitüsü isimli Alman düşünce kuruluşu, Avrupa ülkelerinin savaşa ayırdıkları mali desteği ciddi oranda artırmış olmalarına karşın, geçtiğimiz yıl Ukrayna’ya yapılan yardımın 2022-2024 yıllarına ait ortalamaların yaklaşık 10 milyar avro gerisinde olduğunu raporladı.1 2025 yılının ikinci yarısında Almanya, Fransa ve Birleşik Krallık'ın desteklerini en az iki katına çıkarması bile ABD’nin desteğini çekmesiyle oluşan boşluğu doldurmaya yetmezken, savaşın mali yükünün giderek kalıcı biçimde Avrupa ülkelerinin omuzlarına devredildiği görülüyor.

2022-2025 yılları arasında Ukrayna’ya en büyük yardımı sağlayan ülkelerden biri Danimarka oldu. 2025 yılı sonunda açıklanan yardım paketleri, 2026’da da savaşın mali yükünün önemli bir kısmının yine İskandinavya ülkeleri tarafından üstlenileceğini gösteriyor.

Baltık ve Kuzey ülkelerinden ortak silahlanma desteği 

2025 yılının Kasım ayında, Baltık ve Kuzey ülkelerinden Danimarka, Estonya, Finlandiya, İzlanda, Letonya, Litvanya, Norveç ve İsveç; NATO'nun Öncelikli Ukrayna İhtiyaçları Listesi (PURL) girişimi kapsamında, Ukrayna’ya 500 milyon dolarlık bir ortak yardım paketi sağlayacaklarını açıkladı. Bu bütçenin Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın sürdürülebilmesini sağlamak amacıyla yine ABD’den temin edilecek teçhizat ve mühimmata ayrılacağı bildirildi. Bu durum, Avrupa ülkelerinin mali yükü üstlenirken askeri tedarikte ABD’ye olan bağımlılığının büyük ölçüde devam ettiğini de ortaya koyuyor. 

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, NATO’nun Baltık ve İskandinav müttefiklerinin ortak yardım paketini açıklarken, Ukrayna için temin edilecek yeni teçhizatın zorlayıcı kış şartlarında büyük önem taşıdığını ve NATO müttefiklerinin Ukrayna’ya mühimmat ve kaynak aktarmaya devam edeceğini de belirtti.2

İsveç’ten Ukrayna’ya 2027 yılına dek yaklaşık 6,5 milyar avro daha

İsveç Savunma Bakanı Pal Johnson geçtiğimiz yılın Eylül ayında, Ukrayna’ya sağlanacak 850 milyon avroluk yirminci destek paketinin radar sistemi, topçu sistemi ve savaş botları gibi teçhizatları da kapsayacağını belirtmişti.3 2022 Şubat’ından beri savaş için 8 milyar avrodan fazla harcama yapan İsveç hükümeti, 2027 yılına kadar 6,5 milyar avro daha destek sağlayacağını açıkladı ve ekonomi politikalarını Rusya-Ukrayna savaşının sürmesi beklentisi üzerine kurmuş olduklarını itiraf etmiş oldu. 2025 Aralık ayında ise ağırlaşan kış şartlarında sivillerin temel ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla 100 milyon avroluk ek bir desteğin daha verileceği bildirildi.4 

Aynı zamanda İsveç ve Danimarka tarafından Ukrayna’ya yakın zamanda 250 milyon avro değerinde hava savunma sistemi tedarik edileceği de açıklandı. İsveçli BAE Systems Bofors isimli şirketin geliştirdiği sistemlerin satın alımına Danimarka'nın yalnızca 50 milyon avro katkıda bulunacağı belirtilirken, İsveç Savunma Bakanı Pal Johnson Danimarkalı mevkidaşıyla ortak düzenlediği basın toplantısında “Bu desteğin sadece Ukrayna’ya yardım anlamına gelmediğini, aynı zamanda İsveç'in üretim kapasitesini de güçlendireceğini” iddia etti.5 Bu söylem, Ukrayna’ya yapılan askeri desteğin aynı zamanda İsveç savunma sanayii için uzun vadeli bir yatırım olarak görüldüğünü ortaya koyuyor.  

İsveç’in savaş için bugüne kadar ayırdığı toplam bütçenin yalnızca 4’te 1’inin sivillere destek amacıyla kullanıma sunulduğu biliniyor.6

Bir kış yardımı da Norveç’ten 

Norveç de Ukrayna’nın savaş şartlarında kışı atlatabilmesi amacıyla yarısı enerji sektörünün yeniden tesisine, kalan yarısı ise doğalgaz alımına harcanmak üzere yaklaşık 350 milyon avroluk ek yardımda bulunacağını açıkladı.7 

Norveç geçtiğimiz yıl içerisinde Ukrayna’ya 7,3 milyar avro destekte bulunmuş ve bu desteğin 1,3 milyarı sivillerin ihtiyaçları için kullanılırken kalan miktarın tamamı silah ve mühimmat harcamalarına ayrılmıştı.8

Danimarka desteğini azaltıyor: Ukrayna için ayrılan fon tükenmek üzere 

Ukrayna’ya yapılan yardım miktarları Gayrisafi Yurt İçi Hasıla ile (GSYH) oranlandığında, NATO ülkelerinin mali desteğinde en büyük pay sahibinin Danimarka olduğu görülüyor. Danimarka’nın görece küçük nüfusuna karşın 2022 Şubat’ından itibaren Ukrayna’ya vermiş olduğu 9,3 milyar avroluk silahlanma desteği ülkenin iç politikasında büyük tartışmalara yol açmıştı. Danimarka Halk Partisi lideri Morten Messerschmidt, desteğin hibe olarak sunulmasındansa Ukrayna’ya kredi olarak verilmesini savunmuş, iktidardaki Sosyal Demokrat Parti ise Ukrayna’nın desteklenmesinin Danimarka’nın güvenliğini doğrudan ilgilendirdiğini iddia ederek teklifi kesin bir dille reddetmişti. 

Danimarka Savunma Bakanı Troels Lund Poulsen, Danimarka’nın Ukrayna’ya savaş desteği amacıyla ayırdığı fonun tükenmek üzere olması sebebiyle 2026 yılında Ukrayna’ya verilebilecek mali yardımın 1,25 milyar avroya düşürüleceğini açıkladı. Bu miktar 2024 yılında 2,54 milyar avro, 2025’te ise 2,21 milyar avro seviyelerindeydi.9 

Böylece 2026’da Ukrayna’ya verilecek desteği azaltan tek İskandinavya ülkesi Danimarka oldu. Savaşın sürdürülmesine ayrılan fonun tükenmesiyle beraber, gelecek yıllarda Ukrayna-Rusya savaşı için yeni kaynak arayışlarının gündeme gelmesi kaçınılmaz görülüyor. Son dönemde ülke içerisinde tepkilere sebep olan gıda enflasyonu ve yüksek vergilerin Ukrayna’ya sağlanan savaş desteğinin Danimarka’da daha fazla sorgulanır hale gelmesine sebep olacağını öngörmek zor değil. Bu tablo, önümüzdeki yıllarda birçok Avrupa ülkesinde Ukrayna’ya verilen desteğin iç politik baskılar nedeniyle daha yoğun biçimde tartışmaya açılabileceğine işaret ediyor.

Baltık ülkelerinden ortak stratejik destek planı

2022-2025 yılları arasında Baltık İttifakı ülkeleri Estonya, Litvanya ve Letonya; Ukrayna’ya destek yarışında Danimarka’nın hemen ardından gelerek sırasıyla ikinci, üçüncü ve dördüncü konumu almışlardı.10 Askeri teçhizat ve mühimmat yardımının yanı sıra; askeri personelin eğitimi ve lojistik gibi konularda da Ukrayna’ya destek sağladığı bilinen bu üç ülke 2025 yılı sonunda ortak bir stratejik destek planı açıklayarak askeri bütçelerini arttıracaklarını ve savunma sanayi altyapılarını modernize edeceklerini ilan ettiler. Baltık ülkeleri aynı zamanda önümüzdeki yıllarda bölgeye Ukraynalı göçmen akınının devam edeceğini de öngörüyor. 2025 yılı Kasım ayına kadar savaştan kaçan 30 binden fazla Ukraynalı göçmen Letonya’ya sığınmıştı. 2026 yılı için Letonya hükümeti Ukraynalı mültecilere destek sağlamak üzere  39,7 milyon avro ayıracağını bildirdi.11 Bu durum Baltık ülkelerinin Ukrayna savaşından yalnızca askeri değil, sosyal ve ekonomik açıdan da doğrudan etkilendiğini ortaya koyuyor.